Búgin, 17 qańtar kúni Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna dástúrli Joldaýynan keıin Bas prokýratýranyń keńeıtilgen alqa májilisi bolyp ótti. Bul týraly Bas prokýratýranyń baspasóz qyzmeti habarlady.
Májiliste Bas prokýror Ashat Daýylbaev memlekettik apparat pen quqyq qorǵaý organdarynyń aldyna Prezıdent qoıǵan strategııalyq mindetterdi jetkizdi. Ol barlyq jeke quramǵa baǵdarlamalyq qujattyń erejelerin muqııat zerdeleýdi, Joldaýda kórsetilgen tapsyrmalardy júzege asyrý jónindegi is-sharalar josparyn ázirleý boıynsha jumys tobyn qurýdy tapsyrdy.
Jınalysta prokýratýra organdarynyń ótken jylǵy jumys qorytyndylary talqylandy, Prezıdent bergen tapsyrmalardy esepke ala otyryp, qyzmettiń aldaǵy kezeńge arnalǵan negizgi baǵyttary aıqyndaldy.
Alqa jumysyna Prezıdenttiń kómekshisi – Qaýipsizdik Keńesiniń hatshysy Qaırat Qojamjarov, Prezıdent Ákimshiliginiń jaýapty qyzmetkerleri, Bas prokýratýra ortalyq apparatynyń, quqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esepke alý jónindegi komıtetiniń, bas áskerı jáne bas kólik prokýratýralarynyń qyzmetkerleri, oblystyq jáne olarǵa teńestirilgen prokýrorlar, beınekonferensııalyq baılanys rejıminde oblystyq, qalalyq jáne aýdandyq deńgeıdegi prokýratýralar qyzmetkerleri qatysty.
Qaýipsizdik Keńesiniń hatshysy Qaırat Qojamjarov óz sózinde quqyq qorǵaý organdarynyń tıimdiligin, zańdylyq pen quqyqtyq tártiptiń deńgeıin odan ári arttyrý, shıelenisti jaǵdaılardy eskertý jáne ekstremızm men terrorızmge tosqaýyl qoıýdyń utymdy tetikterin ázirleý jónindegi Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaýdaǵy prokýratýranyń úılestirýshilik rólin atap kórsete otyryp, «Qazaqstan-2050» Strategııasyn júzege asyrý maǵynasyndaǵy qadaǵalaý organdary jumysynyń basym baǵyttaryn belgiledi.
Májilis barysynda zańdylyqtyń jaı-kúıiniń jáne prokýrorlyq qadaǵalaýdyń ártúrli qyrlary egjeı-tegjeıli talqylandy, sheshimin tabýy tıis problemalyq máseleler kóterildi, aldaǵy kezeńge arnalǵan basym baǵyttar aıqyndaldy.
О́tken jyly «Qazaqstan-2050» Strategııasyn, sondaı-aq Prezıdenttiń 2013 jylǵy qańtarda quqyq qorǵaý organdarymen ótkizgen jınalysta bergen tapsyrmalaryn júzege asyrý prokýratýra organdary qyzmetiniń negizgi ózegine aınaldy. Maqsatqa baǵyttalǵan jumystardyń nátıjesinde berilgen tapsyrmalardyń tolyqtaı jáne belgilengen merziminde oryndalýyna qol jetkizildi.
Quqyq qorǵaý qyzmetin jetildirýdiń mańyzdy baǵyttary boıynsha jemisti zańnamalyq jumys jyldyń basty qorytyndylarynyń biri boldy. Jańa Qylmystyq jáne Qylmystyq is júrgizý kodeksterimen jumys aıaqtaldy, olar Parlamentke engizildi. Quqyq qorǵaý júıesin odan ári jańǵyrtýdyń, dinı ekstremızm men terrorızmge qarsy is-qımyldyń memlekettik baǵdarlamalary, Quqyq qorǵaý organdarynyń kadr saıasaty tujyrymdamasy, Quqyq qorǵaý jáne arnaıy memlekettik organdar basshylarynyń prezıdenttik rezervin qalyptastyrý erejesi daıyndaldy jáne olardy Prezıdent bekitti. О́zge de ózekti quqyqtyq aktiler boıynsha jumys jalǵasýda.
Qadaǵalaý qyzmetiniń aıasynda prokýrorlardyń basty kúsh-jigeri halyqtyń áleýmettik álsiz jikteriniń, kásipkerlerdiń jáne memlekettiń zańdy quqyqtary men múddelerin qorǵaý problemalaryna shoǵyrlandyryldy. Sybaılas jemqorlyq jáne ekstremıstik kórinisterine qarsy turý boıynsha aýqymdy jumystar júrgizildi.
Esepti kezeńde 450 myńnan astam zańdylyqtyń buzylýy anyqtalyp, joıyldy. 32 myńnan astam zańsyz quqyqtyq aktilerdiń kúshi joıyldy. 735 qylmystyq is qozǵaldy. 670 myń azamattyń quqyqtary qalpyna keltirildi, olardyń arasynda 155 myń kámeletke jasy tolmaǵandar, 14,5 myń múgedekter men qarttar úılerindegi adamdar bar. Azamattardyń quqyqtaryn buzǵandary úshin 11 myńǵa jýyq laýazymdy tulǵa jaýapkershilikke tartyldy. Prokýrorlyq qadaǵalaý aktileri boıynsha barlyǵy 60 myńnan astam quqyq buzýshylar ártúrli jaýapkershilikke tartyldy.
Memlekettiń materıaldyq múddesin qorǵaý máseleleri turaqty baqylaýda boldy. Prokýrorlardyń kúsh-jigeriniń arqasynda memleket kirisine 41 mıllıardtan astam teńge óndirildi. Quny 5,5 mlrd. teńgeni quraıtyn múlik, sonyń ishinde quny 173 mlrd. teńgeni quraıtyn 188 jer ýchaskesi memleketke qaıtaryldy. Sottar prokýrorlardyń 28,5 mlrd. teńge somasyndaǵy shaǵymdaryn qoldady.
Prokýrorlar qabyldaǵan sharalardyń nátıjesinde 7 mıllıardtan astam teńge somasyndaǵy jalaqy boıynsha merzimi ótip ketken qaryzdar tólendi. Osylaısha 130 myń jumysshynyń eńbek quqyqtary qorǵaldy. Prokýrorlar 13 myńnan astam kásipkerdiń quqyqtaryn olardyń qyzmetine memlekettik organdardyń zańsyz aralasýynan qorǵady. Prokýrorlar paıdalaný merzimi ótip ketken 100-den astam ushaqtyń paıdalanylýyn toqtatty.
Prokýrorlyq tekserister uzaq ýaqyt boıyna áreket etip kelgen ken oryndarynan munaı urlaýdyń, Oral-Jaıyq basseınindegi brakonerliktiń qylmystyq shemalarynyń jolyn kesýge múmkindik berdi.
Radıkaldyq dinı ıdeologııany taratýdyń jolyna tosqaýyl qoıý boıynsha maqsatqa baǵyttalǵan jumys júrgizýdiń nátıjesinde prokýrorlardyń aryzdary negizinde sottardyń sheshimimen terrorızm jáne ekstremızm ıdeıalaryn nasıhattaýshy 596 destrýktıvti ınternet-resýrsqa kirý toqtatyldy.
Kezekshi prokýrorlar ınstıtýtynyń jemisti qyzmet etýi nátıjesinde ishki ister organdarynyń qyzmettik bólmelerinen zańsyz ustalyp otyrǵan 2 myńǵa jýyq azamat bosatyldy. Negizsiz júrgizilip kelgen 672 jedel-izdestirý is-sharalary toqtatyldy.
Arnaıy prokýrorlar 437 kúrdeli, silkinis týǵyzǵan qylmystyq isterge tergeý júrgizdi, olardyń 176-sy sotqa joldandy. Prokýrorlardyń narazylyǵy boıynsha 1432 tulǵaǵa qatysty 1142 sot aktileri zańǵa sáıkes keltirildi.
Qylmystyq qýdalaý organdarynyń 2,5 myńnan astam laýazymdy tulǵalary esepke alý-tirkeý tártibin buzý jáne qylmysty jasyrý faktileri úshin jaýapkershilikke tartyldy.
Prokýrorlardyń aralasýynan keıin memlekettiń kirisine 8 mıllıardqa jýyq teńgeni, azamattar men zańdy tulǵalardyń paıdasyna 14 mıllıard teńgeni óndirý týraly sot aktileri oryndaldy. Prokýratýra organdaryna 279 myńǵa jýyq azamattar men zańdy tulǵalar kómekke júgindi. 13 myńǵa jýyq ótinish qanaǵattandyryldy. 63 myńnan astam ótinish máni boıynsha qaraý úshin quzyretti memlekettik organdarǵa baqylaýmen joldandy. О́zgeleri boıynsha zańǵa sáıkes túsindirý júrgizildi.
Halyqaralyq yntymaqtastyq salasynda oń ózgerister oryn aldy. О́tken jyly Bas prokýratýra Italııa, Ispanııa, Chehııa, Túrkııa jáne ózge de eldermen quqyqtyq kómek, sottalǵandardy ustap berý týraly kelisim-sharttar jasasty.
Azamattyq qoǵammen ózara is-qımyldy jandandyrý qadaǵalaý organdary qyzmetiniń tıimdiligin arttyrýdyń mańyzdy faktoryna aınaldy. Bas prokýratýra janyndaǵy jańartylǵan quramdaǵy Zańdylyqty qamtamasyz etý jónindegi Qoǵamdyq keńes elimizdegi zańdylyq pen quqyqtyq tártipti nyǵaıtýdyń ózekti máselelerin, qoǵamdy tolǵandyratyn kókeıkesti problemalardy talqylaýǵa belsendi atsalysady.
Alqa jumysynyń qorytyndysy boıynsha Bas prokýror óńirlik prokýrorlarǵa qadaǵalaý qyzmetiniń tıimdiligin odan ári arttyrý, el Prezıdentiniń Joldaýyndaǵy tapsyrmalardy júzege asyrý boıynsha jaýapty mindetter qoıdy. Ekstremızm men terrorızmge tosqaýyl qoıý, sybaılas jemqorlyqpen, uıymdasqan qylmyspen kúres, azamattardyń, qoǵam men memlekettiń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaý máseleleri basym baǵyttar retinde anyqtaldy.
Sáken Maılybaı.
Derekkóz: Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýratýrasynyń baspasóz qyzmeti.
Foto: Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýratýrasynyń saıty.