Máńgilik El – «Qazaqstan-2050» Strategııasynyń túpqazyǵy

Erlan YDYRYSOV,

Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri:

 – Elbasy, birinshiden, «2050» Strategııasynda alǵa qoıylǵan mindetterdiń mán-maǵynasyn ashyp aıtty, ekinshiden, osy ústimizdegi jylǵa naqty tasyrmalar berdi, úshinshiden, strategııany úlken eki kezeńge bólip, eldiń damý jolynyń syzbasyn naqtylady. Al dıplomattar bolsa, osy alǵa qoıǵan asyl murattarǵa jetýde syrtqy álemniń elimizde qolǵa alynǵan isterge oń yqpalyn tıgizýine jol ashýdy basty mindeti dep biledi. Osy maqsatta syrtqy saıasatta jınaqtalǵan tájirıbemiz ben kúsh-jigerimizdi aıanbaı jumsaımyz.

 Syrtqy álem, dúnıejúzilik qoǵamdastyq bizdiń elimizdi aldyna keýdeli maqsattar qoıǵan el retinde biledi. Árıne, dittegen mejeden shyǵý, oıǵa alǵan maqsattardy tolyǵymen oryndaý – eldik syn. Bizdiń dıplomattar elimizdiń ımıdjin kóterip, onyń álemdik arenada ózine tıesili abyroıly orynnan kórinýine kúshterin salyp keledi jáne osy joldaǵy jumystaryn tynbaı atqara bermek.

 Qazaqstannyń álemdegi ozyq 30 eldiń qataryna enýi qaı sala adamynan da tynbaı eńbektenýdi, aıanbaı ter tógýdi talap etedi. Árkim ózi jumys atqaratyn ornynda aldyna ıgi maqsat qoısa, biz eldik muratqa tezirek qol jetkizetin bolamyz. Bul baǵytta dıplomattar aıanyp qalmaıdy degim keledi.

*  Joldaýǵa jedel únqosý

Erlan YDYRYSOV,

Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri:

 – Elbasy, birinshiden, «2050» Strategııasynda alǵa qoıylǵan mindetterdiń mán-maǵynasyn ashyp aıtty, ekinshiden, osy ústimizdegi jylǵa naqty tasyrmalar berdi, úshinshiden, strategııany úlken eki kezeńge bólip, eldiń damý jolynyń syzbasyn naqtylady. Al dıplomattar bolsa, osy alǵa qoıǵan asyl murattarǵa jetýde syrtqy álemniń elimizde qolǵa alynǵan isterge oń yqpalyn tıgizýine jol ashýdy basty mindeti dep biledi. Osy maqsatta syrtqy saıasatta jınaqtalǵan tájirıbemiz ben kúsh-jigerimizdi aıanbaı jumsaımyz.

 Syrtqy álem, dúnıejúzilik qoǵamdastyq bizdiń elimizdi aldyna keýdeli maqsattar qoıǵan el retinde biledi. Árıne, dittegen mejeden shyǵý, oıǵa alǵan maqsattardy tolyǵymen oryndaý – eldik syn. Bizdiń dıplomattar elimizdiń ımıdjin kóterip, onyń álemdik arenada ózine tıesili abyroıly orynnan kórinýine kúshterin salyp keledi jáne osy joldaǵy jumystaryn tynbaı atqara bermek.

 Qazaqstannyń álemdegi ozyq 30 eldiń qataryna enýi qaı sala adamynan da tynbaı eńbektenýdi, aıanbaı ter tógýdi talap etedi. Árkim ózi jumys atqaratyn ornynda aldyna ıgi maqsat qoısa, biz eldik muratqa tezirek qol jetkizetin bolamyz. Bul baǵytta dıplomattar aıanyp qalmaıdy degim keledi.

Bazyl AHMET,

Astanadaǵy №37 Syrbaı Máýlenov atyndaǵy orta mektep dırektory:

– Elbasynyń el halqyna dástúrli Joldaýy barsha jurtqa, sonyń ishinde ustazdar qaýymyna da erekshe jiger berdi. Shırek ǵasyrǵa jýyq elor­dadaǵy №37 Syrbaı Máýlenov atyn­daǵy orta mektepti basqaryp kele­min. Muǵalimderdiń keshegi keńes óki­meti kezindegi jaǵdaıynan da, bú­gingi jaǵdaıdan da habarym bar. Shú­kir, sońǵy jyldary ustazdardyń tur­mystyq jaǵdaıy, eńbekaqy jaǵdaıy birshama jaqsaryp kele jatqany da jasyryn emes. Memleket basshysynyń osy Jol­daý­ynda ustazdardyń eńbekaqysynyń kóteriletini týraly aıtyl­ǵany barsha muǵalimder qaýymyn qýantyp tastady.

 Mektep – oqýshynyń barlyq jaǵynan da úlken ómirge qadam basýyna týra jol salatyn qasıetti oryn. Ondaǵy ustazdyń eńbeginiń qanshalyqty ekenin Elbasynyń Joldaýdaǵy olarǵa erekshe nazar aýdarǵanynan da baıqaýǵa bolady. Muny biz Prezıdenttiń bizge bildirgen erekshe senimi dep bilemiz. Osy turǵyda balanyń taǵylymdy tárbıe men sapaly bilim alýy úshin aıanbaı eńbek ete beremiz. Ustaz úshin shákirttiń bilim áleminde qulashyn keńge jaıyp, eliniń abyroıly azamaty bolǵanynan artyq baqyt joq. Joldaýdaǵy berilgen jiger bizdi osy maqsatqa jeteleıdi.

Berdibek SAPARBAEV,

Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi:

 – Bizdiń memleketimizdiń ustanǵan bas­ty saıasatynyń barlyǵy halyq úshin jasalatyny bul Joldaýda aıqyn kórindi. Al eldegi barlyq máselelerdi ýaqytynda sheship otyrý úshin el ekonomıkasynyń damýy óte qajet. Elbasy ekonomıkany damytýda burynǵydaı taptaýyryn jolmen júre bermeı, jańa ınnovasııalyq izdenisterge barý, jańa jetistikter men ozyq tehnologııalardy engizý jóninde aıtty. Odan keıingi másele – qazirgi zaman talabyna saı jańa qýat kózderin damytý jáne ony damyta otyra burynǵy daǵdyly energııa alatyn baǵyttardy aqsatyp almaý qajettigine basa mán berildi.

 Joldaýdaǵy el kókeıindegi taǵy bir kókeıkesti másele – jol qatynasy. Jol degen – tirshilik, qaınaǵan ómir. Máselen, bizdiń shyǵys óńiri úshin jańa Joldaýda aıtylǵan Astana – О́skemen, Almaty – О́skemen tas joldarynyń mańyzy úlken. Al Qyzylorda, Ońtústik Qazaqstan oblystary úshin Batys Eýropa – Batys Qytaı jolynyń máni erekshe. Jol arqyly barys-kelis, qarym-qatynas jaqsarýymen qatar, ekonomıkanyń basqa da salalarynyń tynysynyń keńeıýine, órkendeýine jol ashylady. Sonda bir ǵana jol salý arqyly qanshama problema jol-jónekeı sheshilip ketedi. Jol boıyndaǵy eldi mekenderge halyq ta qonystanýǵa yntaly. Al adam bar jer, tirshilik bar jer qashanda kóz qýantady, kóńil kórkeıtedi.

Shalataı MYRZAHMETOV,

Parlament Májilisiniń depýtaty:

– Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýy «Qazaqstan-2050» Strategııasynda mindet etip qoıylǵan elimizdi álemdegi eń damyǵan otyz eldiń qataryna qosýǵa baǵyttalǵan keshendi is-josparlardy belgilep berýmen erekshelenedi. Osyǵan baılanysty Elbasy Úkimetke, ózge de memlekettik organdarǵa naqty tapsyrmalar berdi.

Joldaýda, sondaı-aq ındýstrııalyq salalarmen qatar, agrarlyq sektordy da ǵylymı negizde damytýdy basty maqsattyń biri retinde mindet etip qoıyldy. Atam qazaq aıtqan ǵoı «Bilekti  birdi jyǵady, bilimdi  myńdy jyǵady» dep. Eger arman etken óskeleń ómirge qol sozatyn bolsaq, onyń negizi ǵylymda jatyr. Elbasy Joldaýynda shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa baılanysty da baǵyt-baǵdar berip ótti. Búginde elimizdiń IJО́-inde shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesi 20 paıyzdaı ǵana bolsa, endi ol 50 paıyzǵa deıin jetýi tıis. Sondaı jaǵdaıda ǵana biz ekonomıkasy turaqty memleket bolamyz, dedi Prezıdent.

Jasyratyny joq, buǵan deıin múmkindigi shekteýli jandarǵa qoldaý-kómek kórsetý jaıy kemshin soǵyp kelgen edi. Prezıdent Úkimetke osyndaı sektordaǵy azamattarǵa múmkindiginshe jaǵdaı jasap, olardyń eńbekaqylaryn ósirýdi tapsyrdy. Endi osy sektordaǵy eńbek adamdarynyń eńbekaqysy 40-50 paıyzǵa deıin kóteriletin bolady. Mine, bul barsha jurttyń kóńilinen shyǵatyny anyq.

Murat JURYNOV,

Ulttyq ǵylym akademııasynyń prezıdenti:

– Elbasynyń Qazaqstan halqyna Joldaýlarynyń barlyǵyna qatysyp ári tyńdap júrmin. Biraq, ǵylym týraly jan-jaqty toqtalýy búgin al­ǵash ret boldy. Bul túsinikti másele. О́ıtkeni, endi biz eldi ınnova­sııalyq-ındýstrııalyq damytý baǵdar­la­masynan ǵylymǵa negizdelgen ekono­mıkalyq strategııaǵa birte-birte aýysýymyz kerek.

Úkimettiń aldyna qoıǵan maqsaty – halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartý, ekonomıkany qarjylandyrý, taǵy basqalar arqyly memleketti kúsheıtý ekeni belgili. Úkimet osylarǵa qalaı qol jetkize alady? Árıne, ındýstrııany damyta otyryp qol jetkizýge bolady. Berik jol osy. Al ındýstrııany joǵary deńgeıde ustap turý úshin ǵylym kerek, ǵylymǵa negizdelgen ekonomıka kerek. Ǵulama ǵalymdar aıtqandaı, ǵylymsyz bolashaq joq.

Bolashaqta Qazaqstan ekonomıkalyq salalar – munaı men gaz, munaı óńdeý hımııasy, metallýrgııa, mine, osy baǵytta barynsha damytylatyn bolady. Prezıdentimiz osyny basa aıtty. Sebebi, elimizge eń paıdaly salalar osylar bolmaq. Bulardyń qataryna energetıka da kiredi. Shúkir, elimizde muny damytýǵa múmkindikter bar. Joldaýda Memleket basshysy bolashaqta atom elektr stansasy salynatynyn atap ótti. Ýran qory jaǵynan  elimiz álemde ekinshi oryn alady. Bul degenińiz, orasan zor baılyq. Endi solardy el ıgiligine jaratý qajet.

Shaımardan NURYMOV,

Respýblıkalyq uıǵyr etnomádenı ortalyǵynyń tóraǵasy:

– Elordanyń tórinde búgin taǵy bir tarıhı-saıası oqıǵa boldy. Elba­sy­myz N.Á.Nazarbaev óziniń Qazaqstan hal­qyna Joldaýyn jarııalady. Elimiz 22 jyldyń ishinde barlyq jaǵynan álemge tanyldy. Birinshiden, bul Memleket basshysynyń álemdik deńgeıdegi asa iri saıasatkerligine baılanysty. Ekin­shiden, Prezıdentimizdiń tikeleı uıyt­qy bolýymen myǵym ornyqqan etnos­aralyq yntymaq pen birlikke baıla­nysty. Osy máseleler oıdaǵydaı sheshimin tapqan jerde turaq­tylyq bolatynyna kózimiz jetti.

Elbasymyz Joldaýda bolashaqta el ekonomıkasyn kóterip, halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan kóptegen máse­lelerdi atady. Indýstrııany ǵylymı negizde damytý, shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerine qoldaý kórsetý, múmkindigi shek­teýli eńbekkerlerdi qoldaý arqyly olardyń eńbekaqysyn art­tyrý, agrarlyq sektordan alynatyn ónim kólemin eseleý, jalpy, barlyǵy barsha qazaqstandyqtardyń kóńilinen shyǵatynyna senimdimin.

Elbasy tapsyrma bergennen keıin ony oryndaý kerek. Bul is-sharalardan Respýblıkalyq uıǵyr etnomádenı ortalyǵy da syrt qalmaq emes. Ortalyq belsene atsalysatyn bolady.

Gúlnar SEIITMAǴANBETOVA,

Parlament Májilisiniń depýtaty:

– Joldaýdyń árbir sóılemi eldik murattarǵa jaýap beredi. Sondyqtan, alǵa qoıylǵan mindetterdiń qaı-qaısysy da óte mańyzdy. Alaıda, men Elbasy kótergen bir máselege erekshe toqtalǵym keledi. Biz álemge jerinde munaıy bar el retinde tanylǵanymyzben, bizdiń osy paıdalanyp kelgenimizdiń barlyǵy keńestik kezeńde barlanyp, anyqtalyp, tabylǵan kózder. Joldaýda endigi kezeńde jer qoınaýyndaǵy baılyqqa barlaý jasaý, geologııalyq zertteýler júrgizilýi naqty aıtyldy, Úkimetke tapsyrma berildi. Al geologııalyq barlaý júrgizý ınvestısııalar tartýdy qajet etedi. Biz osy 20 jylda barlaý jumystaryn júrgizetin mamandarymyzdy taratyp aldyq, zeınetkerlikke ketkenderimen qosa, basqa salaǵa aýysyp ketken mamandarymyz qanshama. Sondyqtan da, bul salany den qoıyp durystap damytsaq, ol halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýǵa múmkinshilik beredi, al jańa ken kózderiniń ashylýy sol mańdaǵy ınfraqurylymǵa áserin tıgizedi, halyqqa jumys beredi emes pe.

 Sonymen birge, elimizde munaı óńdeıtin tórtinshi zaýyt salyný máselesiniń aıtylýy da asa mańyzdy. Osy kezge deıin jumys jasap kele jatqan úsh zaýyt qajettilikti tolyq óteı almaı, janarmaıdy syrttan tasýǵa májbúrmiz. Elbasy munaıdy syrttan tasý bizdiń el úshin uıat is ekenin, oǵan ınvestısııa salý qajettigin aıtty.

 Joldaýda ǵylym men bilimge óte úlken mán berildi. Parlamenttegi bizdiń komıtet jumysynyń kún tártibine de osy másele qoıylǵan bolatyn. Búginge deıin ǵylymǵa bólingen qarajat IJО́-niń 0,4 paıyz kóleminde ǵana bolsa, endi ony 3 paıyzǵa deıin kóterý qajettigi basa aıtyldy.

 Depýtat retinde halyqpen júzdesken ýaqytymyzda aıtylatyn máseleniń biri – áleýmettik sala. Sondaǵy sóz bolatyn, jurtshylyqty tolǵandyratyn máseleniń biri azamattyq qyzmetshiler jalaqysynyń azdyǵy bolatyn. Elbasynyń Joldaýda olardyń aılyqtaryn kóterýdiń jańa modelin jasaý jaıynda Úkimetke naqty tapsyrma berip, ony 2015 jyldyń 1 shildesinen bastap engizýdi qadap aıtýy qýantyp tastady.

Densaýlyq saqtaýda 28 paıyzǵa, bilim salasynda 29 paıyzǵa, eńbekti qorǵaý, áleýmettik salada 40 paıyzǵa kóterý otbasy bıýdjetiniń jaqsarýyna úlken úles bolyp qosylady emes pe. Sonymen birge, Joldaýda mádenıetke qatysty memlekettik turǵyda «Mádenıet týraly saıasattyń tujyrymdamasyn» jasaý jóninde tapsyrma berildi. Munda ult rýhanııatynyń biraz máseleleri qamtylady, til, dil, ádebıet, mádenıettiń damýyna ıgilikti jol ashatyn jaqsy tujyrymdama jasalady dep kútemiz. Olaı bolsa, halqymyzdyń utatyny anyq.

Vladıslav KOSAREV,

Qazaqstan Kommýnıstik halyqtyq partııasynyń hatshysy:

 – Bul jolǵy Joldaý da jańa­lyqty oılarǵa toly. Elbasy ótken jyly el aldyna basty murat etip qoıylǵan «Strategııa-2050» baǵdar­lamasyn iske asyrýdaǵy máselelerdi qalaı júzege asyrý boıynsha memleket ustanymyn aıtyp berdi. Ol – eko­nomıkany jan-jaqty damytý, halyq­tyń ál-aýqatyn kótere túsý, den­saýlyq saqtaý, bilim berý men ǵylym salalaryn álemdik standarttarǵa jaýap beretin deń­geıge jetkizý, eń bastysy – memlekettiń eńbek adamyna degen qamqorlyǵy.

 Prezıdent Parlament aldyna da olqy tapsyrma qoıǵan joq. Sondyqtan, Parlament halyqtyń múddesin qorǵaıtyn, eldiń jaǵdaıyn durystaýǵa úlken sebin tıgizer zańdardy ómirge ákelý jolynda eńbektenedi. Oǵan Parlament qabyrǵasyndaǵy kommýnıster fraksııasy óz úlesterin qosady.

 Joldaýda aıtylǵan eldi damytýdyń aldaǵy ondaǵan jyldardaǵy baǵytyn júzege asyrýda árbir azamattyń belsendiligi mańyzdy, qolynda bıligi barlar óz paıdalaryn birinshi kezekke qoımaı, eldiń, qoǵamnyń ilgerileýinde janashyrlyqpen atsalysýy óte mańyzdy. О́kinishke qaraı, mundaı azamattyq ustanym kóp jerde tabyla bermeıdi. Qaltalaryn qampaıtyp, bas paıdalaryn kózdep, el múddesin ekinshi kezekke ysyryp tastaıdy. Al bul – qoǵam damýy úshin óte kesirli másele.

Azat PERÝAShEV,

«Aq jol» demokratııalyq partııasynyń tóraǵasy:

– Elbasynyń Joldaýynda aıtylǵan sharalardyń bári óte mańyzdy. Ásirese, shaǵyn jáne orta bızneske baılanys­ty bergen tapsyrmalary kóńilden shyǵady. Onda el ekonomıkasyndaǵy shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesin 50 paıyzǵa deıin jetkizý týraly aıtty. So­nymen qatar, shaǵyn jáne orta bız­nestiń erkin damýyna kedergi bola­tyn qujattardyń sanyn barynsha qysqartyp, tııanaqtaýǵa basa nazar aýdardy. Zańnyń qolaılylyǵyn negizdep, kásipkerlerge qoıylyp júrgen sharttardy jeńildetýdi de Úkimetke júktedi. Elimizdiń qarqyndy damýyna serpin berip, halyqtyń ál-aýqatyn kóterýge septigi zor bolatyn bul tapsyrmalardyń múltiksiz oryndalýyn biz Májilis depýtaty retinde qatań baqylaıtyn bolamyz.

Buıyrtsa, Elbasynyń osy Joldaýda kótergen ıdeıalary jú­zege asyrylsa, elimizdiń irgesi nyq bekip, keleshek kókjıegine talmaı jeterimiz anyq. Ol úshin búkil halyq judyryqtaı jumylyp, bir jeńnen qol, bir jaǵadan bas shyǵaryp, ortaq maqsat úshin tynbaı eńbek etýi kerek. Sondyqtan, Elbasy belgilegen mejeni tezirek baǵyndyrýdy maqsat etsek – qoǵamnyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etip, ekonomıkanyń qalypty damýyna basty tetik bolatyn shaǵyn jáne orta bıznesti qorǵap, qoldaı bilýge tıispiz.

Medet Mahambet,

№2 Astana qalalyq aýrýhanasynyń lor-dárigeri:

– Elbasymyzdyń Qazaqstan halqyna arnaǵan bıylǵy dástúrli Joldaýynda ne aıtylǵany týraly erterek bilý úshin Internetke úńildim. Saıttardaǵy qysqa-qysqa berilgen alǵashqy jańalyqtardyń qatarynda densaýlyq saqtaý salasy  qyzmetkerlerine qatysty da qýanyshty jańalyq bar eken. Iаǵnı, 2015 jyldan bastap aılyǵymyz 28 paıyzǵa kóbeıetin bolypty. «Eńbek et te, mindet et» deıdi halqymyz. Elimizde baǵalaýǵa turatyn eńbekterdiń biri – dáriger eńbegi, medısına qyzmetkerleriniń jankeshti qyzmeti. 

“Birinshi baılyq – densaýlyq”. Osy rette oblys halqyna medısınalyq qyzmet kórsetýdiń jyl ótken saıyn jaqsaryp kele jatqanyn atap ótken jón. Oblystyq densaýlyq saqtaý salasynda sońǵy 5 jyl ishinde 50-ge jaqyn jańa nysandar salynyp, olar qajetti jańa ınnovasııalyq tehnologııa­larmen jabdyqtaldy. Dárigerlerdiń aýrýlarǵa sapaly qyzmet etýine barlyq jaǵdaılar jasaldy. Aýrýdyń aldyn alý úshin «skrınıng» dep atalatyn baǵdarlama oılastyrylyp, halyq jappaı profılaktıkalyq tekserýden ótti.

Shyny kerek, «dárigerlerdiń eńbegi aýyr, biraq jalaqysy az» degen sóz de aıtylady. Sondyqtan bizdiń jalaqymyzǵa baılanysty Elbasynyń Joldaýdaǵy qamqorlyqqa toly sózi osy máseleni sheshý jolyndaǵy taǵy bir qadam dep qabyldaımyz.

Sýretterdi túsirgen

Erlan OMAROV.