Qazaqstandyq orys tildi jazýshylar arasynda Ivan Shýhovtyń esimi aıryqsha atalady. О́ıtkeni onyń shyǵarmashylyǵy negizinen qazaq dalasyn, onyń tynys-tirshiligin, halyqtardyń ózara syılastyǵyn sýretteýge arnalǵan. Ol Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy kazaktardyń Presnovka stanısasynda 1906 jyly ómirge kelgen. Bul óńirde qazaqtyń ataqty jazýshylary Sábıt Muqanov pen Ǵabıt Músirepov te týǵany belgili. Bir túkpirde úsh birdeı iri jazýshynyń týǵandyǵy da bul topyraqtyń qasıetin aıǵaqtaıdy.
Ivan Shýhov – erte tanylǵan jazýshy. Alǵash poezııa janrynda qalam siltegen ol artynan úlken prozaıkke aınalyp, 37-niń qandy qyrǵyndaryna deıin-aq birneshe romany Máskeýdegi ortalyq basylymdarda jaryq kórgen. Alaıda sol jyldardyń qaharly qystalańy ony da jasqap, sottalmasa da qýǵyndalyp, óziniń týǵan jerine oralýǵa májbúr bolǵan. Uzaq jyldar aýdandyq, oblystyq gazetterde istep, artynan Almatyǵa aýysyp, 10 jyldaı orys tilinde shyǵatyn ádebı jýrnal «Prostordyń» redaktory boldy. Osy jyldarda qazaq jazýshylarymen, sonyń ishinde eki jerlesi – S.Muqanov jáne Ǵ.Músirepovpen tyǵyz shyǵarmashylyq baılanysta bolyp, olardyń birneshe eńbegin orys tiline aýdarǵan. О́ziniń de «Qasiret beldeýi» («Gorkaıa lınııa»), «О́shpendilik» («Nenavıst»), «Presnov áńgimeleri» («Presnovskıe rasskazy»), «Amerıkanyń kún men túni» («Dnı ı nochı Amerıkı») jáne t.b. shyǵarmalary qazaq tiline aýdarylǵan. Eńbekteri joǵary baǵalanyp, kezinde Abaı atyndaǵy Memlekettik syılyqty, eki ret Eńbek Qyzyl Tý jáne bir ret «Halyqtar dostyǵy» ordenderin alǵan.
Bıyl jazýshynyń týǵanyna 115 jyl tolyp otyr. Osyǵan oraı Petropavldaǵy «Abylaı han rezıdensııasy» mýzeı-kesheni Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyna arnalǵan mádenı sharalar sheńberinde I.Shýhovtyń da mereıtoıyn atap ótýdi josparlaǵan eken. Jýyrda osy shara ótkizilip, oǵan jazýshynyń týǵan jerinen ony biletin adamdar kelip estelikter aıtty. Jergilikti aqyn-jazýshylar da qalamger týraly oılaryn ortaǵa saldy. Mýzeı keshenniń dırektory Aıan Sadaevtyń aıtýyna qaraǵanda, týǵan jerdiń jarqyn tulǵalaryn búgingi jastardyń nazaryna usyný óz jumystarynyń mańyzdy baǵyttarynyń biri eken. «Sondyqtan da Qazaqstanǵa úlken eńbek sińirgen I.Shýhovtaı darynnyń jastarǵa úlgi bolatyn qyrlaryn búgingi urpaq bilýi kerek», dedi ol.
Mádenı is-sharanyń eń qyzyq bóligi jazýshynyń týǵan aýyly Presnovkadaǵy mýzeıiniń kóshpeli kórmesi jınalǵandardyń nazaryna usynylýy boldy. Munda onyń tutynǵan zattary, túrli ýaqyttarda jaryq kórgen eńbekteri, sýretteri, qalam-qaǵazdary, jazý mashınkasy, temeki tartatyn trýbkasy jáne t.b. jádigerler kópshiliktiń qyzyǵýshylyǵyn týdyrdy.
PETROPAVL