Nur-Sultan qalasynyń memlekettik arhıvinde zamanaýı restavrasııa zerthanasy ashylýynyń nátıjesinde kómeskilengen tarıhı qujattarǵa qaıta jan bitkendeı. Muraǵat zertteýshileri boıaýy ketken málimetterdi sıfrlandyryp, eski derekterdiń jańa qabylyn túzdi.
Elbasy Nursultan Nazarbaev «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasynda: «Babalarymyzdyń ómiri men olardyń ǵajap órkenıeti jónindegikóptegen derekti qujat áli de bolsa, ǵylymı aınalymǵa túsken joq. Olar álemniń búkil arhıvterinde óz izdeýshisi men zertteýshisin kútip jatyr. Sondyqtan ejelgi dáýirden qazirgi zamanǵa deıingi kezeńdi qamtıtyn barlyq otandyq jáne sheteldik muraǵattar dúnıesine eleýli, irgeli zertteýler júrgizý úshin «Arhıv – 2025» jeti jyldyq baǵdarlamasyn jasaýymyz qajet dep sanaımyn» degen bolatyn. Mine, búginde sol keleli is qolǵa alynyp, óz nátıjesin berýde. Atap aıtqanda, 2019 jylǵy 20 jeltoqsanda Úkimet qaýlysymen 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan «Arhıv – 2025» jobasyn iske asyrý jónindegi is-sharalardyń keshendi jospary qabyldanyp, onyń mindeti – Ulttyq arhıv qoryn otandyq jáne sheteldik arhıvterden, ǵylymı ortalyqtardan Qazaqstan tarıhy jónindegi qujattarmen tolyqtyrýǵa jáne olardy ǵylymı aınalymǵa engizýge baǵyttaldy. Bul oraıda qalalyq arhıvtiń atqaryp jatqan sharýalary aýyz toltyryp aıtarlyqtaı.
«Muraǵatshylardyń ıeliginde sońǵy úlgidegi ıtalıandyq restavrasııa quraldary bar. Onyń kómegimen eski qaǵaz qujattardy qalpyna keltirýdemiz. Sondaı-aq aqparatty elektrondy tasymaldaýshylarǵa berýdi tezdetýge jáne sapasyn jaqsartýǵa múmkindik týyp otyr. Qalpyna keltirý úshin alynǵan qujattardyń ishinde jyrtylǵan qujattar da bar. Sol úshin zerthana arnaıy jaryqtandyrý ústelimen jabdyqtalǵan. Mundaı kúrdeli jumysta japondyq arnaıy qaǵaz ben tabıǵı jelim qoldanylady. Qazir, ǵasyr jasaǵan ǵajaıyp derekterge qaıta óń berýdemiz», deıdi arhıv dırektory Meıram Bektembaev.
Búginde 1920 jyldardaǵy arab grafıkasymen jazylǵan kóptegen qujat qalpyna keltirilip, elektrondy nusqasy jasalýda. Sol kezdegi eldi ujymdastyrý týraly aıtylǵan málimetter men saıası oqıǵalar, ashyq hattar arab qarpimen jazylǵan. Atap aıtqanda, 1928 jyly Atbasar aýdanyndaǵy tárkileý jumystary, Aqmola ýezdik atqarý komıtetinde saqtalǵan múlikterdi túgendeýsharalary. Búginde bul qujattar túgeldeı sıfrlandyryldy.
Elordalyq muraǵatta latyn qarpinde basylǵan qujattar da jeterlik. Onda Aqmola qalalyq keńesiniń, oblys basshylyǵynyń is-qaǵazdarykezdesedi. Qyzyǵy, dál osy latyn álipbıin 1916 jyly Aıyrtaý oblysynyń Kokchetav óńirinde týǵan jaýynger Qaıyrjan Tykshıkeev óz hatynda qoldanǵan eken. Ol 1942 jyly 7 aqpanda áskerge shaqyrylyp, 1943 jyly habarsyz ketken. «Elorda shejiresine óz atyńyzdy engizińiz» respýblıkalyq aksııasy aıasynda nemeresi Marat Tykshıkeev pen týystary latyn grafıkasynda jazylǵan hattardy arhıv qoryna tapsyrdy.