О́ndiristi óristetý qashanda ózekti

Keshe Premer-Mınıstr Serik Ahmetovtiń qatysýymen Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi men «Báıterek» Ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ-tyń keńeıtilgen alqa otyrysy bolyp ótti. Onda ótken jyldaǵy jumys qorytyndylary jarııalanyp, osy jylǵa arnalǵan mindetter qaraldy. О́tken jylda Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń kúsh-qýaty ındýs­trııalandyrý baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa jáne ekonomıkalyq damý qarqynyn saqtaýǵa baǵyttaldy. Barlyq negizgi baǵyttar boıynsha júıeli jumys júrgizildi. Energııa únemdeý jónindegi baǵdarlama qabyldandy, geologııa jáne jer qoınaýyn paıdalaný salasynda reforma bastaldy, 10 zań jobasy ázirlendi deıdi mınıstrlik málimetteri. Premer-Mınıstrdiń oryn­basary – Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mı­nıstri Áset Isekeshev ne­gizinen alǵanda ótken jyl bú­kil ónerkásip úshin ońaı bolmaǵanyn atap ótti. Dese de, ónerkásiptik óndiristiń oń dınamıkasy saqtalǵan. Máselen, ósý   2,3 paıyzdy qurap, onyń ishinde taý-ken óndiretin ónerkásip  –  3,1 paıyz, óńdeıtin ónerkásip  1,6 paıyzǵa ulǵaıdy. Mınıstr keltirgen dáıekterge súıensek, mashına jasaý salasy  114,6 paıyzǵa artyp, óndiris kólemi 850 mlrd. teńgeden asqan, oǵan qosa 38 myńǵa jýyq jeńil avtokólik, 922 avtobýs  shyǵarylǵan. Al aǵymdaǵy jyly qazaqstandyq avtokólik ónerkásibi 60 myń avtokólik shyǵarýdy josparlap otyr eken. Qurylys ındýstrııasyndaǵy óndiris bir jyldyń ishinde 11,8 paıyzǵa ulǵaıǵan. Ishki naryqta otandyq qurylys materıaldarynyń úlesi 72 paıyzǵa jetken. Sement, shatyr, jylý saqtaıtyn materıaldardy, plastmassadan jasalatyn qubyrlardy jáne qurǵaq qurylys qospalaryn óndirý kólemderi kóbeıgen. О́tken jyly elektr energııasy salasy da barynsha qarqyn aldy. Máselen, 2013 jyly 91,9 mlrd. kVt. saǵat  elektr energııasy óndirilipti. Al ındýstrııalyq baǵdarlamaǵa elektr energetıkasynyń 14 jobasy engizilgen, onyń 8-i aıaqtalǵan. Indýstrııalandyrý baǵdarlama­lary aıasyndaǵy jobalarǵa toqtalar bolsaq, bul baǵytta jalpy somasy 2,4 trln. teńgeni quraıtyn 651 joba iske qosylypty. 67 myń turaqty jumys orny qurylyp, 52,4 myń adam jumysqa ornalastyrylǵan. Al naqty  ótken jyly jalpy somasy 400 mlrd. teńgeni quraıtyn 137 joba paıdalanýǵa berilip, 11 myńǵa jýyq turaqty jumys orny qurylǵan. Sońǵy jyldary elimizde buryn-sońdy shyǵarylmaǵan jańa ónimniń tizilimi keńeıtilgenin de atap ótken jón. Mysaly, 2013 jyly otyn taratatyn kolonkalar, qubyr armatýrasy, ızolıasııalyq plıtalar, jaryq dıodty shamdar, kózildirikter úshin lınzalar shyǵaryla bastady. Farmasevtıkalyq zaýyttar medısınalyq maqsattaǵy buıymdardyń jańa túrlerin, dári-dármekterdi, ıneksııalyq jáne ınfýzııalyq eritindilerdi óndirýde. Karta jobalary óndirgen ónimniń eksporty 2010-2012 jyldarynda 100 mlrd. teńgeni quraǵan. Munymen qosa, aǵymdaǵy jyly Indýstrııalandyrý kartasynyń 150-ge tarta jobasy iske qosylmaq, 16 myń turaqty jumys orny ashylady dep kózdelýde. Á.Isekeshev sonymen qatar, 2014 jyly respýblıkalyq Indýstrııa­lan­dyrý kartasyna engen 6 jobanyń qurylysy bastalatynyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, salynatyn joba­lardyń ishinde «Eýrohım» mıneraldy tyńaıtqyshtar keshenin óndirý boıynsha zaýyt, gleıpfosfat óndirisi, tabaq shyny óndirý boıynsha zaýyt qurylysy, KEGOK kompanııasynyń jáne basqalarynyń «Ekibastuz – Semeı – О́skemen» kerneýi 500 Kv bolatyn jeliler qurylysy bar. Taǵy bir aıta keter aqparat, Qazaqstannyń ınvestısııalyq múmkindikterin alǵa jyljytý maqsatynda 2013 jyly elimizde jáne shetelde 14 bıznes-forým ótkizilipti. Jalpy somasy 1,5 mlrd. AQSh dollaryna yntymaqtastyq týraly 40-qa tarta ekijaqty qujatqa qol qoıylǵan. Osy ýaqytta sheteldik ınvestorlardyń qatysýymen, munaı-gaz salasynyń jobalaryn qosa alǵanda, jalpy somasy 97,3 mlrd. AQSh dollaryn quraıtyn 300 joba boıynsha jumys júrgizilýde. Alqaly jıyn barysynda «Báıterek» Ulttyq basqarýshy holdıngi AQ-tyń basqarma tóraǵasy Qýandyq Bıshimbaev «Báıterek» kompanııasynyń ótken jylǵy taza tabysy 40 mlrd. teńge kóleminde boljanyp otyrǵanyn habarlady. Onyń habarlaýynsha, holdıng quramynda jalpy aktıvteri 3 mlrd. AQSh dollaryna teń 10 kompanııa bar. Olar Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý, «Qoljetimdi turǵyn úı» jáne «Bıznestiń jol kartasy» syndy úsh memlekettik baǵdarlamany júzege asyrýǵa atsalysýda. Alqa májilisiniń qorytyndysynda Premer-Mınıstr S.Ahmetov sóz sóılep, Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligine birqatar tapsyrmalar júktedi. Memleket basshysynyń halyqqa Joldaýynda alǵa qoıǵan mindetterge jetý jolynda bul mınıstrliktiń aıryqsha rólin aıta otyryp, ınvestısııa tartý máselelerine, jumys istep turǵan kásiporyndardy memlekettik qoldaý sharalaryna, energııa tıimdiligin engizýge jáne ónimderimizdi eksportqa shyǵarýǵa basymdyq beriletinin atap ótti. Osyǵan oraı ınvestısııalar tartýǵa qolaıly jaǵdaılar týǵyzý boıynsha qosymsha yntalandyrý sharalaryn ázirleýdi tapsyrdy. Sonymen birge, Úkimet basshysy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligine óndirýshi sektordy odan ári damytý sheńberinde 1 shildege deıin taý-ken kodeksi tujyrymdamasyn daıyndaýdy tapsyrdy. Premer-Mınıstr sondaı-aq erkin ekonomıkalyq aımaqtardy damytýdaǵy shekteýlerdi alýǵa baǵyttalǵan zańnamaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý máselelerin qaraýǵa, sonymen qatar, arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar biregeı operatoryn qurý máselelerin pysyqtaýǵa nusqaý berdi. Munyń syrtynda, «Keden odaǵynyń tereńdetilgen ıntegrasııalyq prosesteri sheńberinde jáne DSU-ǵa ótý kezinde ekonomıkalyq qaýipsizdikti qorǵaý úshin tehnıkalyq retteý mańyzdy tetik bolyp tabylady», degen S.Ahmetov Keden odaǵynyń retteýshilik áser etý baǵasy esepke alynǵan standarttary men tehnıkalyq reglamentterin daıyndaý men engizý qajettigine de basa nazar aýdardy. «Báıterek» holdıngi qyzmeti máselelerine qatysty, Premer-Mınıstr jobalardy nesıeleýdiń qoldanystaǵy tetikterin taldaýdy jáne ony jetildirý boıynsha sharalar qabyldaýdy tapsyrdy. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan».