Teńge baǵamynyń ózgerýi bıýdjettiń tabysy men shyǵynyna, ishki jalpy ónim men ınflıasııaǵa jalpy jaǵymsyz áserin tıgizbeıdi. Kerisinshe, bıýdjetke túsetin paıdany eselemek. Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrliginiń málimetteri, mine, osylaı deıdi.
Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrligi teńge baǵamynyń ózgerýin eskere otyryp, ishki jalpy ónimniń nomınaldy kólemi qosymsha 6,5 paıyzdyq tarmaqqa ulǵaıady jáne IJО́-niń nomınaldy ósýi 2014 jyly 119,4 paıyzdy quraıdy, dep málimdedi.
Ishki jalpy ónimniń, kólemi 2014 jyly buryn boljamdalǵan 38,6 trln. teńgemen salystyrǵanda 41,1 trln. teńgeni quraıdy. Eksporttan túsetin teńgemen eseptegendegi paıdanyń 8,8 paıyzdyq tarmaqqa ulǵaıýy ishki jalpy ónimniń nomınaldy ósýine yqpal etetin bolady. Sonymen birge, ımporttyń qymbattaýy esebinen ishki jalpy ónimniń nomınaldy kólemi 2,3 paıyzdyq tarmaqqa tómendeıdi.
Sonymen qatar, mınıstrlik málimetteri teńge baǵamynyń ózgerýi júrgizilip jatqan ındýstrııalandyrý saıasatyn eskere otyryp, qazaqstandyq óndirýshiler men eksporttaýshylardyń básekege qabilettiligin arttyrýǵa yqpal etýi tıis degen paıymǵa kelip otyr. Teńge baǵamynyń ózgerýi nátıjesinde, sondaı-aq, otandyq taýar óndirýshiler ónimderiniń ósýi jáne neǵurlym qymbat ımporttyq taýarlardyń azaıýy kútilýde. Bul Qazaqstannyń saýda teńgerimin ustap turady jáne elimizdiń syrtqy saýdadaǵy pozısııasyn jaqsartady deıdi mamandar.
Munaıǵa eksporttyq kedendik bajdyń túsimi boıynsha (125,7 mlrd. teńge), «Baıqońyr» keshenin paıdalanǵany úshin jaldaý aqysy (3,7 mlrd. teńge) boıynsha, áskerı polıgondardy paıdalanǵany úshin jaldaý aqysy (0,8 mlrd. teńge) boıynsha baǵamdyq aıyrma esebinen baǵalaýǵa baılanysty 2014 jyly respýblıkalyq bıýdjettiń kirisi 130,2 mlrd. teńgege ulǵaıady.
Respýblıkalyq bıýdjet shyǵystary baǵamdyq aıyrma esebinen 85,2 mlrd. teńgege ulǵaıady. Osylaısha, bıýdjet shyǵystarynyń ósýi bıýdjet kiristeriniń ósýi esebinen nıvelırlenetin bolady.
Baǵalaý boıynsha teńgeniń 20 paıyzǵa túzetilýi ınflıasııany 3,3 paıyzdyq tarmaqqa ulǵaıtady. Inflıasııa deńgeıiniń 2013 jylǵy 4,8 paıyz deńgeıin esepke ala otyryp, ınflıasııanyń 6-8 paıyz dálizde qalatyny kútiledi. Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrliginiń aıtýynsha, sondaı-aq, kommýnaldyq qyzmetter tarıfteriniń qosymsha ósýi kózdelmeıdi. Inflıasııaǵa aqyly qyzmetterdiń salymy buryn bekitilgen 1,2 paıyz deńgeıinde qalady.
Bul rette, bıylǵy jyly ınflıasııanyń ortasha deńgeıin 2 paıyzǵa ósirý arqyly zeınetaqyny 9 paıyzǵa, áleýmettik járdemaqylardy 7 paıyzǵa arttyrý kózdeledi.
Dınara BITIKOVA,
«Egemen Qazaqstan»