Stýdent pen depýtat úshin sessııadan qıyn synaq joq

Elimizde máslıhat ınstıtýtynyń engizilgenine 20 jyl tolyp otyr. Osy aıtýly dataǵa oraı áńgime qozǵasaq, Ońtústik Qazaqstan oblystyq máslıhaty osy deńgeıdegi elimizdegi eń úlken depýtattyq korpýs bolyp tabylady. Búginde bul máslıhatta 50 depýtat eldiń amanatyn arqalap júr. Árıne, depýtattyń da depýtaty bar. Halyq qalaýlysy ataný tek tósbelgini keýdege taǵyp, sessııa jıynyna qatysý ǵana emes. Bir sát máslıhattardyń jumysyna tereńirek úńilseńiz, munda da qaınaǵan tirshilik, qarbalasty baıqar edińiz. Endeshe, osynaý úlken korpýstyń jumysy, halyq qalaýlylarynyń belsendiligi qandaı? Depýtattar halyq aldyndaǵy amanatyna adal ma? Mine, Ońtústik Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń hatshysy Qudaıbergen ERJANMEN suhbatymyz osy suraqtardan bastaldy. – О́z basym osymen úshinshi márte qatarynan depýtat bolyp jumys istep jatyrmyn, –dep bastady áńgimesin Qudaıbergen Tólepuly. – Birinshi saılanǵan kezde jumysqa belsene kirisip ketkenimmen, kóp máseleni túsinbeı júrdim. Depýtat bolý – óte jaýapty mindet. Barlyq áriptesterim qanaǵattanarlyq deńgeıde jumys istep júr dep tolyq senimmen aıta alamyn. Elbasynyń Qazaqstan halqyna arnaǵan joldaýlarynan týyn­daǵan mindetterdi jáne Úkimetke, jergilikti bılikke bergen tapsyrmalaryn oryndaý boıynsha oblys­ta júıeli jumystar júrgizilip keledi. Ońtústik – búginde mem­le­kettik saıasattyń arqasynda qar­qyndy damyp otyrǵan aı­maq. Jalpy, óńirlik ónim ótken jyldyń qorytyndysymen 1,8 trln. teńgeni qurap, bıylǵy jy­­ly 2 trln. teńgeden asqaly otyr. Respýblıkadaǵy úlesi bo­ıyn­sha 10-orynnan 5-orynǵa kóterildi. Bul – ekonomıkanyń damyp, oblys qazynasyndaǵy qarjynyń jetkilikti bolýynyń nátıjesi. Jýyrda úshjyldyq oblystyq bıýdjetti, sonymen qatar, 2014 jylǵa 273,6 mıllıard teńgeni bekittik. Bul oblystyń úlken jetistigi dep esepteımin. Tabysymyzdyń tasqyndaı túsýin­de oblystyq máslıhat depýtat­tarynyń da úlesi bar. Negizi, depýtattardyń jumy­sy­na baǵa beretin saılaýshylar. Al depýtattar ekonomıkanyń damyp, molaıa túsýine, qazyna qor­jynyndaǵy qarjynyń barlyq salany qamtýyna óz úlesin qosýyn halyq aldyndaǵy boryshy dep sanaıdy. Aıtaıyn degenim, halyq qalaýlylary elge, ózine senim bildirgen jurttyń jaǵdaıyn jasaýǵa shyndap den qoıdy. О́z okrýgterindegi sheshilmeı jatqan problemalardy ashyq aıtyp, naqty talap ete alǵandyqtan bolar, keı jıyndarymyz talas-tar­tysqa da ulasyp jatady. Mun­daı talas-tartystyń ózi depýtat­tarymyzdyń belsendiligi óte jo­ǵary, árbir iske jiti mán bere­tini, eń bastysy, ár isti óte ádil sheshetinin baıqatsa kerek. – Qaı sessııa jumysy óziniń qıy­ndyǵymen este qaldy? Iаǵ­nı, halyq qalaýlylary qan­daı máselelerdi sheshýde uzaq talqylaýlarǵa barady? –Bárimiz de stýdent bolǵanbyz nemese stýdenttik ómirdi jaqsy bilemiz. Stýdent úshin aldaǵy sessııadan qıyn synaq joq. Dál sol sııaqty bizde de aldaǵy sessııadan qıyn jıyn joq. Áriptesterim qaı salaǵa da qatysty máselelerdi aldyn ala turaqty komıssııalarda jan-jaqty qarap, tereńinen zerttep, qyzý talqylap baryp, sessııa qaraýyna shyǵarady. Jasyratyny joq, ár sessııa­ny ótkizer aldynda bizdiń qyz­met­ker­ler qatty qobaljıdy. Jal­py, qobaljý adamnyń boıynda jaýap­kershilik degen qasıettiń baryn bildiredi. Keıde, ákimshilik qu­jattarynyń keshigip kelýi de adam­dy tyǵyryqqa tireıtini bar. Ha­lyq qalaýlysynyń «Ana qu­­jat meniń qolyma kesh tıdi, ta­ny­­syp úlgere almadym», dep syn aıtýy bizdiń qyzmetkerler úshin óte aýyr sóz. Sondyqtan ses­­sııaǵa tyńǵylyqty daıyndalamyz. Sessııa kezinde tórdegi alqa quramynda otyrǵandyqtan, depýtattardyń árbir qımyly, emosııasy, aıtqan sózderi maǵan óte jaqsy kórinedi. Keı kezderi shydaı almaı, ortaǵa kıip ketip, olardy sabyrǵa shaqyratynym bar. Jalpy, sessııada kez kelgen depýtattyń atyna syn aıtylsa, sol sóz eń aldymen maǵan aıtyl­ǵandaı, maǵan atylǵan jebedeı sezinip, qınalamyn. – Máslıhat depýtatynyń basty mindeti ne? Qarapaıym halyq kóbinese depýtattar eldiń áleýmettik turmysyna óz qaltasynan kómektesýi kerek dep oılaıdy. Árıne, jaǵdaıy kelip jatsa, qaıyrymdylyq istermen aınalysýǵa eshqandaı qarsylyq joq. Biraq, depýtat tek osyndaı isterimen ǵana halyqqa jaǵýy kerek pe? – Negizi, Ońtústik Qazaqstan oblystyq máslıhaty – jergilikti ókildi organ. Iаǵnı, oblystyń halqy saılaıtyn, jurtshylyqtyń erkin bildiretin jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáı­kes, ony iske asyrý úshin qa­jet­ti sharalar belgileıtin ári olar­dyń júzege asyrylýyn baqy­laıtyn saılanbaly organ. Ol óz qyzmetinde birinshi kezekte zańnamalardy basshylyqqa alady. Zań máslıhattarǵa jergilikti bıýdjetterdi, aımaqtyq jospar­lar men áleýmettik jáne ekono­mıkalyq damý baǵdar­lamalaryn bekitý ári baqylaý, sondaı-aq, ákimderdi be­ki­týge kelisim berý-bermeý quqyn bergen jáne ekonomıkada sııaqty, áleýmettik saladaǵy hal-ahýaldyń mańyzdy máselelerin sheshýge múmkindik beretin qýatty qarý. Zańmen belgilengen quzyretin jáne ókilettikterin júzege asyrý maqsatynda, oblystyq máslıhatta 5 turaqty komıssııa qurylǵan. Ras, qarapaıym halyq arasynda ózderi saılaǵan depýtattan naqty kómek, qarjylaı qoldaý kútetinderi kóp. El arasyna barǵan kezde «Pálen depýtat bir vagon un taratypty, kómir alyp beripti», degen áńgimelerdi estip qalatynym bar. Men ózimdi depýtat bolyp saılanǵanda qoldaý kórsetken halyqqa «Men sizder úshin qarjy shashamyn nemese un taratyp, kómir alyp beremin dep aıta almaımyn. Undy bir aı as qylyp, kómirdi bir qys jaǵarsyzdar, sonymen umyt bolady. Odan da sizder osy búkil eldiń máselesin, sheshilmeı jatqan prob­lemalardy aıtyńyzdar. Onyń rahatyn bir otbasy emes, búkil aýyl, bútin aımaq kórsin», dep ashyp aıtqanmyn. Sózimizdiń basynda keshegi depýtat pen búgingi depýtattyń múmkinshiligi jer men kókteı ekenin aıttyq qoı. Keshegi qar­jy­nyń tapshylyǵy alqymnan alyp turǵan jyldarda halyq qalaýlylarynyń kóbisi demeý­shilik jasap, okrýg­terin­degi mektep, emhana, basqa da áleýmettik nysandarǵa azdy-kópti qol ushyn sozyp jatatyn. Qazir munyń bári bıýdjettiń moınynda. Ras, qaıyrymdylyq is-sharalarynan múldem qol úzip kettik dep te aıta almaımyn. Más­lıhatqa aýyl-aımaqtan kómek surap keletin jandar kóp. My­­saly, óz okrýgimnen erli-zaıyp­ty mylqaý jandar jalǵyz qyz­darynyń janary nasharlap, sonyń kózine ota jasatýǵa qarjylaı kómek surap keldi. О́te aıanyshty jaǵdaı. Kásipodaq ese­binen kómek kórsettik. Shar­da­rada júrgenimde ájepteýir búp-bútin úıdi bireýlerdiń buzyp jatqanyn baıqap qaldym. Osy úıge arasha turdym, nátıjesinde jóndelip, búginde 7 otbasy baspana etip otyr. Mine, osylaısha ózimniń jáne shardaralyq kásipkerlerdiń qoldaýymen jaǵdaıy joq bir otbasynyń shatyryn jaýyp bersek, endi birde páterlerin jóndep berip jatamyz. Biraq, depýtattyń eń basty mindeti tek qaıyrymdylyq jasaý emes. Ol oblys bıýdjetiniń tıimdi ári maqsatty jumsalýyn qadaǵalap, ózine amanat arqalatqan eldiń joǵyn joqtap, senimin aqtaý. О́z basym eldiń jaǵdaıyn bilý maqsatynda eldi mekenderge jıi shyǵyp turamyn. Aýyl turǵyndary Elbasynyń júrgizip jatqan saıasatyn tııanaqty oryndap otyrǵan oblys basshysynyń isine dán rıza. Elbasynyń alǵa qoıǵan mindetteri boıynsha halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý maqsatynda halyq qalaýlylarynyń qoldaýymen, oblys ákimdigi tarapynan jasalatyn ıgilikti is-sharalardyń kýási bolyp ta júrmin. Dál sol sııaqty búginde qam-qareketsiz, ne bolsań o bol dep jaıbaraqat jatqan depýtatty kórgen joqpyn. Jaqynda bir depýtattyń saılanǵan jerinen kótergen bir máselesi qaraýsyz qalyp bara jatqannan keıin arnaıy komıssııa qurdyq, ıaǵnı zerttep, sebebin anyqtaımyz. Mine, bizdiń depýtattardyń kerek jerde bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaratyn uıymshyldyq qasıetteri de kóp. –Halyq qalaýlylarynyń jergilikti bılikpen baılanysy, túsinistigi, birigip jumys atqarý jaǵy qalaı? – Búgingi tańda oblystyq más­lıhat depýtattary Elbasy N.Á.Na­zarbaevtyń «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty Joldaýy aıa­syn­da oblys halqynyń ále­ý­met­­­tik-ekonomıkalyq jaǵ­daıyn jaq­sartýǵa arnalǵan jergilikti bıliktiń barlyq ıgi bastamalaryn qoldap, birlese otyryp, el, halyq aldyndaǵy boryshyn at­qarýǵa is-sharalar atqaryp keledi. Depýtattardyń sessııada aıtylǵan usynystary men syn-eskertpeleri, depýtattyq saýaldary jınaqtalyp, oryndaý úshin atqarýshy organdarǵa jiberiledi. Bekitilgen oblystyq máslı­hattyń josparyna sáıkes, jylyna keminde bir ret oblys ákiminiń oǵan júktelgen qyzmetter men mindetterdiń iske asyrylýy týraly esebi, oblys ákimdiginiń oblystyq bıýdjettiń atqarylýy jónindegi esebi tyńdalyp turady. Sondaı-aq, zańǵa sáıkes, oblystyq basqarmalardyń esepteri tyń­dalý­da. Halyq qalaýlylary tarapy­nan ob­lys­tyq máslıhatpen be­ki­til­gen baǵdarlamalardyń at­­­qarylýyna, ásirese, salynyp jatqan áleýmettik nysandar qurylystarynyń sapaly júr­gizilýine, ýaqtyly iske qo­sy­lýyna, atalǵan is-áreketter bo­ıynsha esepterin tyńdaýǵa asa kóńil bólinýde. Búgingi tańda bizdiń basty maqsatymyz – qol jetken tabysymyzdy arttyryp, Elbasymyz alǵa qoıyp otyrǵan mindetter men tapsyrmalardy atqarý jolynda belsendilik tanytyp, elimizdi odan ári damytýǵa kúsh-jigerimizdi jumsaý. Osy besin­shi shaqyrylymda jalpy 22 sessııa, onyń ishinde 8 jos­parly sessııa ótkizilip, bar­lyǵy 190 sheshim qabyldandy. Depýtattardyń usynystary men syn-eskertpeleri oblys ákim­digi tarapynan jáne tıisti memlekettik mekemelerdiń basshylarynan qoldaý taýyp, depýtattardyń kókeıinde júrgen kóptegen sheshilmeı kele jatqan máselelerine, saılaýshylardyń talap-tilekterine kóńil bólinip, oń sheshilýine qol jetkizýdemiz. Al qalyń el, dúıim jurt bolyp qol jetkizgen kórsetkishterimiz – oblys ekonomıkasy men halyqtyń ál-aýqatyn ári qaraı damytýdyń alǵy sharttary. – Áńgimeńizge rahmet.  Áńgimelesken Oralhan DÁÝIT,  «Egemen Qazaqstan».  Ońtústik Qazaqstan oblysy.