О́mir bir ornynda turmaıdy. Ol únemi ári úzdiksiz alǵa jyljý, damý ústinde. Sondaı-aq, qoǵamdyq qubylystar men ýaqyt ylǵı da óziniń jańa talaptary men mindetterin, mereıli mejelerin alǵa qoıyp otyratyny tabıǵı jaıt. Bul, túpteı kelgende, áleýmettik-ekonomıkalyq turaqtylyqtyń tuǵyry bolmaq. Oblys ákimderiniń bıylǵy esebi tutastaı el aldynda turǵan osyndaı bıik maqsat-murattarmen tuspa-tus kelip otyrǵany da aıan. Sondyqtan da óńir basshylarynyń turǵyndar aldyndaǵy esebi ýaqyt tynysymen, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev qoıyp otyrǵan mindettermen ushtastyrylmasa, onyń quny kók tıyn. Osy turǵydan kelgende Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Nurlan Noǵaevtyń esebine syn taǵý qıyn-aq.
Elbasy 14 aqpan kúni ótkizilgen Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda qoıǵan basty mindetterdiń biri respýblıkanyń ár óńiriniń ózine tán basymdyq damý ereksheligi bolýy qajettiligi edi. Osy oraıda aldaǵy kezde Aqjaıyq óńiri ekonomıkasynyń basym sıpatyn qandaı salalar quramaq? Bul saýaldyń jaýabyn oblys basshysy taıǵa tańba basqandaı etip aıtyp berdi. Iаǵnı, endigi jerde oblysta et eksporty áleýetin ósirýge basymdyq berilmek. Aldyn ala jasalǵan esepter men marketıngtik zertteýlerge qaraǵanda munyń tıimdiligi egin sharýashylyǵymen salystyrǵanda birshama joǵary.
Oblys turǵyndary arasynda sońǵy kezde Iаnaıkın mal bordaqylaý kesheniniń qaıtarymy bolmaı júrgeni jónindegi áńgimeler jıi aıtylatyn. N.Noǵaev bul túıtkildi de dóp basty. Budan birneshe jyl buryn oblys aýmaǵynda iri qara maly arasynda aýsyl derti shyǵýyna baılanysty munda et ónimderin eksporttaýǵa shekteý qoıylǵan eken. Sońǵy kezde osy tártip alynyp tastalypty. Bul oń úrdis óńirde et eksporty áleýetin kóterýge jol ashty. Qazir atalǵan keshende bordaqylanatyn mal sany tıisti mólsherge jaqyndap keledi, dedi ol.
Al óńirdegi ónerkásip pen óndiristiń keleshegi qandaı bolmaq? Bul másele jóninde de birqatar dáıekter men derekter keltirildi. Dál osy arada basyn ashyp aıtatyn bir gáp bar sekildi bolady da turady. Múmkin jalpylama sıpat alyp júrgen bul jaıtty dál, naqty Batys Qazaqstan oblysynyń ákimine tiregenimiz de durys bola qoımas. Iаǵnı, respýblıkadaǵy oblys ákimderi esebinde kóp jaǵdaılarda ónerkásip óniminiń kólemi pálenbaı mıllıard, tipti trıllıondaǵan teńge quraıtyny aıtylyp ta, jazylyp ta júr. Aıtaıyn degenimiz, aspanǵa shapshyǵan osy astronomııalyq sandardyń turǵyndarǵa qandaı oń áserin tıgizetini jerine jetkize, túbegeıli taldanyp aıtylmaı qalady.
Bul joly da osyndaı jattandy tirkester aıtylyp qalǵanymen aldaǵy mejeler men mindetter jóninde oblys basshysy Nurlan Noǵaev jarııa etken jaıttar kópshilik tarapynan qoldaý tapty. Bul talaptar, birinshiden, Oral óńirinde ekonomıkanyń tórt paıyzdyq ósimin qamtamasyz etý qajettiliginen týyndaıdy. Bul jóninde Aqjaıyq aımaǵynda iske asyp jatqan jobalar jetkilikti. Ony iske asyrýdyń tetikteri men múmkindikteri de jan-jaqty oılastyrylǵan. Oblys basshysynyń qazirgi basty bir ustanymy áleýmettik jáne ınjenerlik ınfraqurylymdarǵa basymdyq berý ekeni de ashyq aıtyldy. Osy arqyly oblys halqyn áleýmettik turǵydan qoldaýdyń túbegeıli alǵysharttary alynbaq.
Respýblıkanyń qaı túkpirinde bolmasyn búgingi kúni turǵyndardy alańdatyp otyrǵan basty máselelerdiń biri kúndelikti tutyný taýarlary men kommýnaldyq qyzmet túrleri baǵalarynyń turaqsyzdyǵy ekeni belgili. Bul jóninde oblys basshysy zaldan qoıylǵan jáne jazbasha berilgen birqatar suraqtarǵa jaýap bere kelip aldaǵy kezde qandaı da bir bolmasyn tarıfterdi tómendetý jóninde másele qozǵalmaıtynyn málimdedi. Jaraıdy, tómendemeı-aq qoısyn?! Kerisinshe, ósip ketip júrmeı me degen saýal da qoıyldy. Buǵan bıylǵy jyldyń 1 mamyryna deıin tarıfter baǵasy óspeıdi, al osy ýaqytqa deıin ony barynsha ońtaılandyrý men tıimdi túrde tutyný tetikteri belgilendi. О́ńirde azyq-túlik qory jetkilikti. Árıne, bul faktordyń ózi onyń baǵasy múldem óspeıdi degen uǵymdy bildirmeıdi. Qazir aımaqtaǵy keıbir azyq-túlik túrleriniń baǵasy 1,7 paıyzǵa ósti. Alaıda, bul eleýli ósim emes. Munyń ózi respýblıkanyń ortasha kórsetkishinen tómen dedi jaýap berýshi.
Oral óńirine qatysty alda turǵan mejeler men mindetter jóninde aıtqanda respýblıkanyń ózge óńirlerimen salystyra qaraǵanda mundaǵy jol qurylysy men ınfraqurylymy múldem artta qalyp qoıǵanyn aıtqan oryndy. Bul sonaý keńestik kezeńnen, tipti odan beridegi táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynan qalǵan «mura» dese de bolady. Bıylǵy bir erekshelik – Oral óńirinde avtojol qurylysyna aıryqsha kóńil bólinbek. Buǵan qarastyrylǵan qarjylyq resýrstar da bul mindetterdi oıdaǵydaı oryndaýǵa múmkindik beredi. Oblys ákimi óz esebi kezinde turǵyndardyń nazaryna bergen bir másele osyndaı.
Joǵaryda aıtylǵandaı, aldaǵy ýaqytta óńirde atqarylatyn san-salaly isterdi aıqyndap bergen Nurlan Noǵaev sóziniń sońynda keshegi talap – búginge ólshem emes. «Sondyqtan qashan da, qaı kezde de jańa talaptar údesinen shyǵa bilýge tıispiz. Al buǵan deıingi sheshimin tapqan baıandy ister – Elbasy saıasaty men memlekettik baǵdarlamalardyń júıeli túrde iske asýynyń nátıjesi men kórinisi», degen túıin jasady.
Budan keıin ákim jıynǵa qatysýshylardyń suraqtaryna jaýap berdi. Osy arada aıta keterlik qynjylarlyq jaıt, oblystyń keıbir turǵyndarynyń suraq berý mádenıetin ıgermegeni edi. Aıtalyq, bes-on mınýtqa deıin sozylatyn suraq bola ma? Bolmaıdy ǵoı. Suraq emes, tutas bir kópirme sóz ǵoı munyń aty. Keleshekte kópshiliktiń tózimin sarqatyn mundaı kórinisten batysqazaqstandyqtar boılaryn aýlaq salýyn qalar edik.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan».
Batys Qazaqstan oblysy.