О́ńir ekonomıkasynyń ilgeri qadam basyp kele jatqanyna mysal kóp. Alaıda, ony óńir basshysynyń aýzynan estý bir bólek. Oblys ákimi Arhımed Muhambetov óziniń jyldyq esepti baıandamasynda keltirgen derekterdi estigende buǵan taǵy da ılana tústik. Qoınaýy qut, jeri baı óńirdiń bir jylda qol jetkizgen tabystary, sondaı-aq, bolashaq atqarylar sharýalar týraly aıtylǵanda alqaly jıynǵa qatysýshylardyń ımandaı uıyǵany anyq. Ras, birtalaı derekter men aıǵaqty mysaldar keltirildi. Sonyń eshqaısysynyń da joqqa shyǵarylmaǵanyna qaraǵanda oblysta bir jylda birqatar sharýalardyń atqarylǵany ańǵarylady. О́ńir basshysy oblystyń ekonomıkalyq damýyn ilgeriletý joldaryn Elbasy N.Nazarbaevtyń «Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty Joldaýymen sabaqtastyra baıandady. Máńgilik El bolý úshin árkimniń mańdaı terletip eńbek etýi kerektigin alǵa tarta sóıledi.
О́tken jyl óńir úshin tabysty boldy. О́nerkásiptiń ósý qarqyny 102,5 paıyz qurady, bul elimizdiń ortasha kórsetkishinen joǵary. О́tken jyly oblys- ta 1352,5 mıllıard teńgeniń ónerkásip ónimi óndirildi. Oblys ekonomıkasyna 0,5 trıllıon teńge ınvestısııa tartyldy. Bul aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 11,9 paıyzǵa kóp. Oblys ınvestısııa tartý kólemi boıynsha aımaqtar arasynda úshinshi orynǵa shyqty.
О́ńir basshysynyń aıtýy boıynsha, Indýstrııalandyrý kartasy aıasynda búgingi tańǵa deıin jalpy somasy 301,8 mıllıard teńge bolatyn 70 joba paıdalanýǵa berildi. Osy jobalardyń júzege asyrylý barysynda 6,0 myń jumys orny ashyldy. О́tken jyly jalpy somasy 115,1 mıllıard teńge bolatyn 8 ınvestısııalyq joba júzege asyryldy. Indýstrııalandyrý kartasyna engizilgen jobalardy iske qosýdyń nátıjesinde 236,4 mıllıard teńgeniń ónimi óndirildi.
Arhımed Begejanuly ındýstrııalandyrýdyń ekinshi tolqyny retinde birqatar jobalardy atap ótti. Onyń ishinde, ústimizdegi jyly iske qosylatyn jyldyq qýaty 430,0 myń tonna rels arqalyqtary ónimderin shyǵaratyn, sondaı-aq, jylyna 6 mıllıard tekshe metr gaz óńdeıtin №3 Jańajol gaz óńdeý zaýytynyń ekinshi jáne úshinshi kezegin iske qosý josparlanyp otyr.
Jyldyq qýaty 440,0 myń tonna joǵary kómirtekti ferroqorytpa óndiretin zaýyt ta óńir ekonomıkasyna serpin beredi dep kútilýde. Ústimizdegi jyly ındýstrııalyq aımaqtyń ınjenerlik-kommýnıkasııalyq qurylymdarynyń qurylysyn bastaý kózdelýde. Oǵan 3,0 mıllıard teńge qaralǵan. Indýstrııalyq aımaqqa jalpy ınvestısııalyq somasy 500 mıllıon AQSh dollary bolatyn 15 óndiris ornalastyrylady.
Oblys ákimi óńirde shaǵyn jáne orta bıznestiń damyp otyrǵanyna kóńil aýdardy. Qazirgi tańda osy salada 120,2 myń adam jumys isteıdi. Bul 2012 jylǵa qaraǵanda 12,6 paıyzǵa kóp. Olar 431,4 mıllıard teńgeniń ónimin óndirip, bıýdjetke 115,6 mıllıard teńge salyq túsirdi.
Oblys ákiminiń sózinen ańǵarylǵandaı, aýyl sharýashylyǵy salasynda da irgerileý bar. Aımaqta gektar túsimdiligi joǵary, baǵasy qaıtarymdy dándi daqyldardy ósirýge baǵyt ustalýda. Sonyń ishinde malazyǵyndyq jáne maıly daqyldardy ósirýge basymdyq berilýde.
Oblystaǵy mal sharýashylyǵyn damytýdyń baıandy baǵdarlamasyn júzege asyrýdyń nátıjesinde 2016 jyly 10 myń tonna, al 2020 jyly 16 myń tonna etti eksportqa shyǵarýdyń múmkindigi bar. Baıandamashy oblys ortalyǵynyń azyq-túlik beldeýin qurý jáne jylyjaı sharýashylyǵyn damytýdyń, sondaı-aq aımaqtyń kókónis ónimderine degen ishki qajettiligin qamtamasyz etý jaıyn da túsindirip ótti.
Aqtóbe qalasy aglomerasııalyq ortalyq bolyp tabylady. Aımaq basshysynyń aıtýynsha, Aqtóbe aglomerasııa aýmaǵyna 6 aýdannyń 70 eldi mekeni kiretin bolady. Sondyqtan munda turǵyn úı qurylysy qarqyndy júrgizilýde. О́tken jyly jalpy kólemi 461,2 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi.
Oblysta áleýmettik máselelerdi sheshýge de basa kóńil bólinýde. Sońǵy úsh jylda ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan 95 jasóspirimge páter berildi. Oblysta eldi mekenderge kógildir otyndy jetkizý qarqyndy júrgizilýde. 12 aýdan ortalyǵynyń 8-ne gaz qubyrlary tartyldy.
О́ńir basshysy basqa turǵyndardy sapaly aýyzsýmen qamtamasyz etýdiń jaǵdaıyna toqtalyp ótti. 2013 jyly 5,3 mıllıard teńge bolatyn 25 sýmen qamtamasyz etý nysandaryn iske qosý jumystary atqaryldy.
Arhımed Begejanuly oblystaǵy avtokólik joldaryn kúrdeli jóndeý jáne qaıta jaraqtandyrý máselelerin de aınalyp ótpedi. Bul baǵytta da ilkimdi ister atqarylyp jatqanyn jetkizdi. Oǵan oblys aımaǵynan ótetin «Batys Eýropa-Batys Qytaı» halyqaralyq kólik dáliziniń merziminde paıdalanýǵa berilgenin naqty mysal retinde keltirdi.
Ákim esebine qatysqandar oblysta bilim jáne densaýlyq salasyndaǵy qol jetken tabystarǵa kóz jetkizdi. Sondaı-aq, mektepke deıingi balalar mekemelerin jáne sport mektepterin salýda alǵa basýshylyq bar ekeni kóńilge toqyldy.
Oblys ákimi Arhımed Muhambetovtiń esepti baıandamasynyń tezısteri buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalandy. Kópshilik oryndarda halyqtyń saýal- suraqtaryn qabyldaýǵa arnaıy jáshikter de ornatyldy. О́ńir basshysy sóziniń sońynda oblys turǵyndarynan túsken saýaldarǵa tushymdy jaýap qaıtaryp, qaı máseleniń qanshalyqty sheshiletinin naqtylap aıtty. Oblys ákiminiń blogyna 30, arnaıy qoıylǵan jáshikterge 35, esep kezinde 19 saýal túsken. Oblys ákimi Arhımed Muhambetov turǵyndardan túsken saýaldardyń birqataryna sol boıda jaýap berip, qalǵandarynyń da naqty jaýaby bolatynyn jetkizdi. Soǵys jáne eńbek ardagerleri, qoǵamdyq birlestikter, saıası partııalar, áleýmettik sala, shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi, iri kásiporyndar basshylary, jergilikti atqarýshy organdar men quqyq qorǵaý organdary basshylary, ár deńgeıdegi máslıhat depýtattary qatysqan jıynda qazynaly óńirdiń búgini jáne erteńgi ıgeriler ıgilikteri jan-jaqty aıtyldy.
Satybaldy SÁÝIRBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Aqtóbe oblysy.