Bitti. Týra on segiz kún men túnge sozylǵan Sochı Olımpıadasy óz máresine jetti. Ol sport atty salıqaly saıystyń adamdar arasyndaǵy pendeshilikterden týatyn órkókirektikter men óktemdikterden óziniń bek joǵary turǵanyn kórsetti. XXII Qysqy Olımpııa oıyndary bazbir batys saıasatkerleri aldyn ala attandap sáýegeılik jasaǵandaı, sypyra sátsizdikke de ushyraǵan joq. Kerisinshe, Adlerdiń atyraby olımpııalyq qozǵalystyń ıdeıasyn ózinen burynǵy Oıyndardan da joǵary beleske kóterip ketýimen erekshelendi. Buǵan Olımpıadanyń kórigin qyzdyrýǵa 88 elden 2657 sportshy kelgeni, Vankýverdegiden 6 sport saıysy men 12 medal jıyntyǵynyń kóptigi, al jarystar kezinde 8 olımpııalyq rekordtyń tirkelgeni tolyq dálel bola alady.
Búginde tarıhtyń qoınaýyna qaraı aqyryn jyljyp ketip bara jatqan Aq Olımpıada aqyrǵy sátine deıin qatysýshy komandalardyń top basyna talasýshylyǵymen ótti. Qysqa kúnde qyryq qubylǵan básireli básekeniń bezbeni sońǵy sátterge deıin kimniń kómbeden mańdaıy jarqyrap birinshi bolyp ótetinin bildire qoımady. Muny Oıyndardyń 21 aqpan, jumadan bergi úsh táýliktegi saıystary anyq kórsetti. Aqyr sońynda osy kúnderdiń ár tegershiginde eki-ekiden, jalpy sany 6 altyn medaldi qorjynǵa túsirgen alań ıeleri – Reseı quramasy resmı emes komandalyq esepte birinshi orynǵa baryp ornyqty. Osynaý uly kóshte Qazaqstan jasaǵy medaldarǵa qoldary jetken 26 eldiń qatarynan tabyldy.
Jarystyń jabylýy jarqyrap ótti
Shyndyǵynda, Sochı Olımpıadasy barlyq jaǵynan alǵanda da óziniń aldyndaǵy Oıyndardan bir ıyǵy bıik deńgeıde kórindi. Ony Olımpıada qozǵalysyna qatystary bar mamandardyń barlyǵy aıtýda. Budan birneshe kún buryn Halyqaralyq Olımpıada komıtetiniń Oıyndardy ótkizý jónindegi atqarýshy dırektory Jılber Fıllı osyndaǵy buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderimen kezdesýinde Olımpııa oıyndarynyń ótý barysyna óte joǵary baǵa bergen bolatyn. Al Oıyndardyń jabylý rásiminde HOK prezıdenti Tomas Bah: «Kimde-kim Reseıge aldyn ala jaýlyqpen qaramaıtyn bolsa, sóz joq, ol bul eldiń tabysty da dostyq ráýishti, patrıot ta jurttyń bárine ashyq jańa bet-beınesin kórdi», degendi qadap aıtty.
Saltanattyń basty «tuzdyǵy» birneshe jyldan beri tańdap alynǵan myń adamdyq balalar horynyń óner kórsetýinen kórindi. Ony álemdegi eń tańdaýly dırıjerlerdiń biri, Marııa teatrynyń kórkemdik jetekshisi Valerıı Gergıev daıyndady. Budan ári shoýdyń orys mádenıetine arnalǵan kórkem bóligi qanatyn jaıdy. Ol keskindeme, mýzyka, teatr, ádebıet jáne sırk óneri jaıynan synamalap syr shertti. Osylardyń báriniń sońynda stadıon ústinde Ońtústik Koreıanyń jalaýy jelbirep, eki balanyń oryndaýynda osy eldiń gımni shyrqaldy. Al Sochı qalasynyń meri Anatolıı Pahomov Olımpııa týyn HOK prezıdentine qaıtaryp berdi. О́z kezeginde Tomas Bah ony 2018 jylǵy Qysqy Olımpıada astanasy – Ońtústik Koreıanyń Phenchhan qalasynyń merine ustatty. Al sońynan HOK prezıdenti Sochıdegi Qysqy Olımpııa oıyndaryn jabyq dep jarııalady.
Short-trekshiler júldege shaq qalyp edi...
Oıyndarda aqpannyń 21-i kúni ótken jarystarda short-trekshilerdiń saıystarynyń erekshe orny boldy. Ol Reseı quramasynyń sońǵy kúnderdegi úlken betburysyn bastap berdi. Aldymen reseılik Vıktor An 500 metrge júgirýde Olımpıadanyń altyn medalin jeńip alyp, osymen bul Oıyndarda ekinshi márte chempıon atandy. Munyń aldynda ol 1000 metrlik qashyqtyqta altyn, 1500 metrde qola júlde alǵan. Ekinshi oryndy qytaılyq Ý Daszın jeńip alsa, úshinshi orynǵa kanadalyq Charlı Kornaıer ornalasty.
Osynyń artynsha short-trekshilerdiń estafetasy bastaldy. Quramynda Semen Elıstratov, Vladımır Grıgorev, Vıktor An jáne Rýslan Zaharov syndy sportshylar bolǵan reseılikter komandasy munda da aldaryna jan salmady. Osylaısha, Vıktor An Sochıdegi Olımpııa oıyndarynyń úsh dúrkin chempıony, jalpy tórt medaldiń ıegeri atandy. Sóıtip, úsh márte chempıondyq jaǵynan belorýs bıatlonshysy Darıa Domrachevaǵa qýyp jetti. Ol, sondaı-aq, short-trekte bes dúrkin Olımpıada chempıony ataǵyna qol jetkizgen, barlyǵy alty medal jeńip alǵan birinshi sańlaq atandy. Olaı bolatyny, taıaýda ǵana Reseıdiń azamattyǵyn alǵan Vıktor osy Oıyndarǵa deıin óziniń týǵan eli – Ońtústik Koreıa quramasy sapynda úsh ret Olımpıada chempıony bolyp qoıǵan edi. Al osyndaı sportshynyń shetelge ketýine jol berip alǵan Koreıa sport mınıstri Oıyn kúnderinde qyzmetimen qoshtasýǵa májbúr bolypty.
Budan buryn jazǵanymyzdaı, short-trekten erlerdiń estafeta jarysy fınalyna bizdiń Abzal Ájǵalıev, Aıdar Bekjanov, Denıs Nıkısha jáne Nurbergen Jumaǵazıev esimdi jigitterimiz shyqqan bolatyn. Basynda fınalǵa tórt quramanyń qatysatyny aıtylǵanymen, sońynan bul qatarǵa AQSh komandasynyń da qosylǵany belgili boldy. Sol bestiktiń báıgesinde sportshylarymyzdyń úshtiktiń úıirine erkin enip ketetindeı múmkindigi boldy. Buǵan sportshylar sóreden shyqqan boıda gollandııalyq jáne qytaılyq trekshilerdiń bir-birlerimen soqtyǵysyp, qulap qalǵandary ádemi jol ashty. Átteń, olar qarsylastarynyń ózderi berip turǵan sol múmkindikti paıdalana almady. Sóıtip, alǵashqy oryndy Reseı quramasy enshilese, ekinshi satyǵa AQSh jigitteri jaıǵasty. Sodan sońǵy belesterge Qytaı jáne Gollandııa jasaqtary taban tiredi. Aýyzdaǵydan aıyrylyp qaldy degen osy!
Sózdiń retinde aıta keteıik, atalǵan birneshe altyn medaldiń arqasynda 21 aqpannyń túninde komandalyq esepte ekinshi orynǵa shyqqan Reseı quramasy 22 aqpanda taǵy osyndaı eki joǵary nagradaǵa qol jetkizip, toptyń basyna top etti. Buǵan joldy munyń aldynda qatarlas slalomda jeńiske jetken snoýbordshy Vık Ýaıld jalǵap berdi. Budan eki jyl buryn Reseı azamattyǵyn alǵan burynǵy amerıkalyq jigit Sochıde eki ret chempıon atanǵan Darıo Kolonıa, Iren Vıýst, Kamıl Stoh, Marten Fýrkad jáne Tına Maze sekildi sańlaqtardyń qataryna qosyldy. Al túnniń jarymyna qaraı 4h7,5 shaqyrymǵa júgirgen Alekseı Volkov, Evgenıı Ýstıýgov, Dmıtrıı Malyshko jáne Anton Shıpýlın syndy bıatlonshy jigitter ekinshi altyn medaldi alyp berdi. Aınalyp kelgende, Reseı quramasy 11 altyn, 10 kúmis jáne 8 qola, barlyǵy 29 medal jınap, KSRO quramasynyń 1988 jyly Kalgarıdegi sońǵy tolymdy tabysyn qaıtalady. Ol, sonymen qatar, 1992 jyly Lıllehammerde alǵan 11 altyn medali men birinshi ornyna qaıta jetti.
Biraq alań ıeleri munymen de toqtalmady. Olar 23 aqpan kúni kútpegen jerden qorjynǵa taǵy eki altyn medal túsirip, jeke-dara alǵa shyǵyp ketti. Olar muny shańǵyshylardyń 50 shaqyrymǵa erkin ádispen júgirýinde tuǵyr basyn túgel jeńip alýymen bastasa, sońynan bobsleıshiler komandasy top jaryp shyǵyp, altyn medal sanyn 13-ke aparyp bir-aq kidirdi. Sóıtip, reseılikter 13 altyn, 11 kúmis jáne 9 qola, barlyǵy 33 medalmen KSRO quramasy kezindegi de, ózderi egemen el bolǵaly bergi kezeńdegi de rekordtaryn jańartty.
Bıatlonshylar taǵy batyldyq tanytpady
Aqpannyń 21-inde ótken áıelderdiń 4h6 shaqyrymdyq bıatlon jarysy da erekshe este qalatyn oqıǵalarynyń biri boldy. Ol bizge eki túrli máselesimen áser etti. Birinshiden, onyń qorytyndysynda qazirgi kúnderi eliniń ishi ala taıdaı búlinip jatqan Ýkraına qyzdary úlken erlik jasap, alań ıelerimen keskilesken talasta birinshi oryndy julyp áketti. Ekinshiden, osy saıysqa Qazaqstan quramasy da qatysyp, birshama táýir óner kórsetti.
Al jarystyń basy qyzdar úshin órekpigen kóńil, óleýsiregen úmit jaǵdaıynda bastaldy. Nemis arýlaryn Eva Zahenbaher-Sheteleniń dopıngpen ustalǵany týraly habar ushyryp túsirdi. Osyny estigen 19 jasar Fransıska Proıs qar ústinde shalynyp qulady. Sonda myltyǵynyń uńǵysyna qar keptelip qalǵan ol birinshi atys shebinde nysanany kóre almaı kóp jatty. Germanııa quramasy birinshi kezeńdi osylaı óz qolynan berdi. Fransýz qyzdary tipti kómbeniń de sońyna jete almaı ketti. Trassa ústinde qarǵa aýnap qulaǵan Marı-Lor Brıýneni sosyn zembilmen ǵana alyp ketýge týra keldi. Keıin bul eldiń jýrnalısteri sportshynyń atys kezinde júregi aınyǵanyn aıtty. Ol ábden kúsh-qýatyn joǵaltyp alǵan sııaqty. Sonymen birge, buǵan deıin eki dúrkin chempıon bolyp úlgergen otandasy Marten Fýrkad sekildi ony da ókpe indeti alyp urǵan degen kúdik bar. Mine, osyndaı kil qulaǵandar arasynan qazaqstandyq qyzdar da aman ketpedi. Oǵan basqa emes, osy tórttiktiń tájirıbelisi Elena Hrýstaleva urynyp qaldy. Keıin osy kelmeske ketken qymbat ýaqyttyń óteýin Elena Lebedeva, Galına Vıshnevskaıa, Darıa Ýsanova esimdi qalǵan jerlesterimiz qaıtara almady. Aqyrynda bizdiń tórttik 12-orynǵa ǵana taban tiredi.
Osy alasapyranda aryndary qaıtpaı, tabandylyq pen uıymshyldyq tanytqan ýkraın qyzdary boldy. Sońǵy jyldary turaǵy qalyptasyp, yntymaǵy jarasqan komanda retinde kórinip kele jatqan Elena Pıdgrýshna, Iýlııa Djıma, egizder Vıta jáne Valıa Semerenko quramyndaǵy qyzdar jarys bastalǵannan báıge tórin bermeýge berik baılam jasaǵanyn baıqatty. Bul kúni olardyń sol maqsattaryna anyq jetkeli turǵandary ekinshi kezeńnen keıin belgili bola tústi. Tek úshinshi kezeńniń basynda ǵana Valıa Semerenko básekelesterine ýaqyt alshaqtyǵyn qysqartyp jiberýlerine múmkindik berip qoıǵan. Biraq sońynan oqtaryn túgel nysanaǵa dóp tıgizdi de, kómbeniń syzyǵyn elden buryn eńserip ketti.
Otandarynda jantúrshigerlik oqıǵalar bolyp jatqandyqtan shyǵar, ýkraın qyzdary bul jalaýly jeńisti kóńilderin bosatyp qarsy aldy. Biraq sońynan jýrnalıstermen kezdesýge komanda kapıtany Elena Pıdgrýshnaıa tastúıin bolyp keldi. Ol kelgen boıda Kıevtegi jappaı tártipsizdik kezinde Táýelsizdik alańynda qaza tapqandardy bir mınýt únsizdikpen eske alýdy ótindi. О́ziniń osy áreketimen ol komandanyń naǵyz lıderi qandaı bolýy kerek ekenin tanytty. Budan keıin sportshy jaýaptarynyń kópshiligi jınalǵandardyń qol shapalaqtaýymen órnekteldi. Ol óz sózinde kúıeýiniń saıasatker ekenin aıta kelip, qazirgideı qıyn kezdiń ózinde alysta jatyp-aq ylǵı qoldaý jasap otyrǵanyn jetkizdi. Al jýrnalısterdiń bul jeńisti kimge arnaıtyndary týraly suraǵyna: «Jeńisti Ýkraınaǵa arnaımyz. Bul – ýkraın bıatlony tarıhyndaǵy eń alǵashqy altyn medal, ol sondyqtan da biz úshin asa mańyzdy oqıǵa bolyp tabylady», dep jaýap qaıtardy.
Senbi kúni Olımpıadada segiz medal jıyntyǵy sarapqa tússe, sonyń ekeýine bizdiń burymdylar at qosty. Solardyń birinshisi – snoýbordtyń qatarlas slalomynda Valerııa Soı 32 básekelestiń sońyn tuıyqtap berdi. Kelesi saıys – shańǵyshylardyń 30 shaqyrymdyq qashyqtyqqa erkin ádispen mass-startynda 57 qarsylastyń arasynda Elena Kolomına kómbege 48-bolyp kelse, Tatıana Osıpova odan úsh oryn keıin turdy. Al alǵashqy úsh oryndy Norvegııa quramasynyń qyzdary jeńip alyp, tuǵyrdy túgel jaýlap alǵandar sanyn jeteýge jetkizdi.
Olımpıadanyń eń qyzyqty da tartysty týrnırleriniń biri hokkeı dodasy boldy. Onyń 21 aqpanda oınalǵan jartylaı fınalynda Shvesııa Fınlıandııany – 2:1, al Kanada AQSh-ty 1:0 etip utyp, fınalǵa shyqqan edi. О́zimiz baryp tamashalaǵan bul matchtar qatty tirespen ótti. Kelesi, 22 aqpan kúni úshinshi oryn úshin talasta fınderdiń amerıkalyqtardy 5:0 etip talqandaǵanyn da kórdik. Sońynda jarystyń jabylýy aldynda oınalǵan Kanada jáne Shvesııa quramalarynyń fınaldyq kezdesýinde hokkeı otanynyń komandasy 3:0 esebimen jeńiske jetip, Vankýverdegi tabysyn qaıtalady.
Osymen, Sochı Olımpıadasy óziniń tarıhı mıssııasyn tolyq oryndap, aldaǵy Olımpıadaǵa amanatyn tapsyrdy.
Endi, qosh, Sochı! Kóriskenshe, Aq Olımpıada! – deımiz.
Serik PIRNAZAR,
«Egemen Qazaqstan» – Sochıden.