Básekege qabilettiligimiz arta túsedi

Árıne, Prezıdent bastamalaryn júzege asyrý aıasynda joǵary bilim berý mekemesi retinde Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq qa­zaq-túrik ýnıversıtetiniń de atqa­rar mindeti mol. Eń aldymen, saýat­ty mektep muǵalimderin daıarlaý máselesi. Biz bul baǵyttaǵy jumys­tardy birshama ýaqyt buryn bas­tap ketkenbiz. Qazir ýnıversıtette oqyp jatqan bilimgerlerdiń ba­sym kópshiligi pedagogıkalyq ma­man­dyqtarda oqıdy. Sondyqtan bi­lim berý baǵdarlamalaryn qaıta qa­rap, onyń sapasyn kóterý, zamanaýı talaptarǵa saı etý – negizgi maq­sat. Halyqtyń áleýmettik ál-aýqa­tyn kóterý úshin de jumys istep ja­tyr­myz. Ásirese halyqqa medı­sı­na­lyq qoldaý kórsetilýde. Ýnı­versıtet qaramaǵyndaǵy klınıka-dıag­nostıka ortalyǵy búginde Túr­kistan qalasy azamattarynyń ıgiligi úshin qyzmet etedi. Oqý orny tarapynan halyqqa paıdaly tyń jobalar júzege asyrylýda. Sonyń biri – «Ana jurttan ata jurtqa den­saý­lyq kópiri» jobasy. Túrik ynty­maqtastyq jáne úılestirý agent­tigimen birlesken joba aıasynda ýnı­versıtet klınıkasy zamanaýı stan­dart­tarǵa sáıkes jańǵyrtylady. Aıta keteıik, jospardyń bir bóligi oryn­dalyp, jaqynda ǵana TIKA biz­diń emhanaǵa qarjylaı kómek kór­setti. Bul – emdelýshilerge sapa­ly qyzmet kórsetýdi odan ári damytady. Sondaı-aq 2022 jyldyń maýsymyna deıin Túrkııadan 45 jo­ǵary sanatty dárigerdiń kelýi jos­parlanǵan. Búginde dárigerlerdiń bir bóligi kelip, qala turǵyndaryn qabyldap, tegin emdedi. Osyndaı bilikti medısına mamandaryn daıarlaý úshin stýdentterge sheteldik bilim men tájirıbeni tanytý isin qol­ǵa aldyq. Búginde Túrkııanyń jetek­shi Gazı ýnıversıtetimen birge «Me­dısına» qos dıplomdy bilim berý baǵ­darlamasy ázirlenip, saraptamadan ótti. Aldaǵy ýaqytta «Týrızm», «Halyqaralyq qatynastar» jáne «Teologııa» baǵyttaryn da qamtımyz.

Prezıdent úndeýinde tehnıka­lyq mamandyqtarǵa basa nazar aýdarý ­kerek ekenin aıtty. Ýnıversıtet bul baǵytta da nátıjeli ister atqaryp keledi. Strategııalyq josparymyzda ınjenerııa fakýltetin odan ári damytyp, bilim berý sapasyn kó­terý mindetin alǵa qoıdyq. О́ıtkeni óńirlerde tehnıkalyq mamandar­­­­dy daıarlaý – kezek kúttirmeıtin má­se­le. Osy oraıda, strategııalyq jos­par negizindegi ister nátıjeli bas­taý alǵanyn aıta ketelik. Máse­len, ınjenerııa fakýltetiniń bazasynda Huawei kompanııasymen bir­lesip qurylǵan jańa formattaǵy Huawei ICT Academy zerthanasy ashyldy. Zerthana IT, sıfrlyq tehnologııa jáne telekommýnıkasııa salasynda joǵary bilikti maman daıarlaýǵa múmkindik beredi. Bola­shaqta stýdentterimizdi Huawei kom­pa­nııasynyń Qazaqstandaǵy shtab-kvartırasy bazasynda jáne se­riktester kompanııalarynyń fılıal­darynda turaqty taǵylymdamalar­­ǵa jiberý josparlanýda. Budan bó­lek, ýnıversıtet byltyr Túrkııanyń ­teh­­­nıkalyq baǵyty boıynsha eń al­dyń­ǵy qatarly Iyldyz tehnıka­lyq ýnı­­versıtetimen memorandýmǵa otyr­dy. Yntymaqtastyq oqý ornyn­da tehnıkalyq, ınjenerlik maman­dyq­­tardy damytýǵa jol ashty. О́zara ke­lisim aıasynda «Aqparattyq tehnologııalar» jáne «Elektrenergetı­ka» mamandyqtaryn qos dıplomdy bilim berý baǵdarlamasyna jet­kizý jospary bar. Sonymen qa­tar, «Elektrenergetıka» baǵy­ty boıyn­sha Qazaqstandaǵy osy sala­nyń úz­dikteriniń biri sanala­tyn Ǵ.Dáý­keev atyndaǵy Almaty energetıka jáne baılanys ýnıversıteti­men yn­­ty­maqtastyq qurylyp, kelisim­shart jasaldy. Onyń aıasynda oqý baǵdarlamalaryn kóterý jumysy jandanady. Aıta keterlik jaıt, qa­zir­gi ýaqytta Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıteti, Almaty energetıka jáne baılanys ýnıversıteti jáne Iyldyz tehnıkalyq ýnıversıteti birigip, jańa oqý baǵdarlamasyn ázirlep jatyr. О́ńirdegi úlken kásip­oryndarmen seriktestik nátıjesinde tehnıkalyq sala mamandaryn daıarlaý modeli daıyndaldy. Endigi kezekte, sol modelge saı bilim berý baǵ­darlamalarynyń sapasyn kóterý jumystary júrgizilýde. Túrkistan oblysy ákimdigimen birge birneshe jobany qolǵa alý josparlanǵan. Onyń bári Memleket basshysy tap­syrmasyn júzege asyrýǵa baǵyt­talǵan. Máselen, kásipkerlik jáne elektrondy saýda kýrstaryn uıym­dastyrý, tiginshilik, keste jáne qo­l­óner sheberhanasyn qurý, aqpa­rat­tyq tehnologııalar (IT) jáne ınformatıka kýrsyn ót­kizý syndy ju­mystar kútip tur. Son­­daı-aq ro­bottehnıka kodtaý, dá­nekerleý bo­ıynsha oqý sheberhana­la­ryn, FABLAB oqý zerthanasyn qu­rý jáne ta­ǵy basqa jobalar júzege as­paq. Munyń bári óńirde tehnıkalyq sala mamandarynyń qataryn kóbeıtý­ge, olardy jumyspen qamtýǵa oń áse­rin tıgizedi.

Prezıdent elde sheteldik joǵary oqý oryndarynyń 5 fılıalyn ashý qajettigin aıtty. Onyń ekeýi teh­nıkalyq baǵyttaǵy ýnıversıtet bol­maq. Bul sheshimniń bizge de tı­gizer paıdasy zor. Álemge tanymal ýnıversıtetterge qarap boı túzep, básekege qabilettigimizdi arttyrý múm­kindigi týyp otyr. Sondaı-aq ýnı­versıtetimiz Túrki álemi ýnı­ver­sıtetteri odaǵyna tóraǵalyq jasa­ǵandyqtan, túrki dúnıesindegi barsha myqty tájirıbeni Qazaqstanǵa alyp kelýge tolyq múmkindigimiz bar. Laboratorııa men kitaphana baza­syn kúsheıtý jumystary da shette qalmaıdy. Kópsalaly ýnıversıtet retinde atqaratyn jumystar munymen toqtamaıdy. Bizdi irgeli ister kútýde.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev memleketimizdiń ja­ńa kezeńi bastalǵanyn aıtty. Bul jol­­da eselep eńbek etý – árbirimizdiń aza­­mattyq boryshymyz.

Janar TEMIRBEKOVA,

Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy

Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetiniń rektory

Túrkistan oblysy