Turaqtylyq. Beıbitshilik. Birlik

Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde bıylǵy jyldyń 18 sáýirinde ótetin Qazaqstan halqy Assambleıasynyń XXI sessııasyna oraı brıfıng uıymdastyryldy. Oǵan Qazaqstan halqy Assambleıasy Hatshylyǵy sektorynyń meńgerýshisi Nazıpa Shanaı, Senat depýtaty, «Qazaqstannyń orys, slavıan jáne kazak uıymdary qaýymdastyǵy» qoǵamdyq uıymy tóraǵasynyń orynbasary Anatolıı Bashmakov, «Qazaqstannyń ázerbaı­­­jan mádenı ortalyqtary» birlestiginiń basshysy Vıdadı Salahov, Astana qala­syn­daǵy bolgar etnomádenı birlestiginiń jetekshisi Olga Andrıevskaıa qatysyp, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń XXI sessııasyna, QHA qyzmetine qatysty oı-paıymdarymen bólisti. Jıyn barysynda sóz al­ǵan A.Bashmakov 18 sáýirde ótetin Qazaqstan halqy Assam­bleıasynyń jyldyq ses­sııa­syn­da aǵymdaǵy saıa­sı jáne ha­lyq­aralyq mańyzdaǵy máse­le­ler qaralatynyn jetkizdi. «Sessııanyń taqyryby: «Qazaq­­­stan-2050» Strategııasy beıbit­shi­­lik, rýhanııat jáne kelisim má­denıeti dep atalady. О́zderińiz baıqap otyrǵandaı, taqyryp aýqymdy jáne ol kezdeısoq tańdalyp otyrǵan joq. Meniń oıymsha, búgingi álem óz damýynda asa ótkir saıası halyqaralyq kezeńdi bastan keshirip otyr­ǵa­ny anyq, biraq eń aldymen, dúnıe­tanymdyq problemalar, mádenıet pen rýhanılyq máse­leler daǵdarysqa ushyrap otyr», dedi A.Bashmakov óz sózinde. Sondaı-aq, ol qazaqstandyq dele­gasııanyń Násilshildik kem­si­tý­shilikpen kúresý týraly halyqaralyq konvensııanyń oryn­dalý máseleleri boıynsha Jenevaǵa jasaǵan jumys sapary jáne onyń qorytyndysy týraly áńgimelep berdi. A.Bashmakovtyń aıtýynsha, sharaǵa qatysýshylar Qazaqstanǵa óz taraptarynan alǵystaryn bildirgen. «Ulttyq baıandamany qorǵaýǵa ár elge eki kúnnen berildi. Biz de basqalar sııaqty reglament boıynsha jumys istedik jáne bul rette qatysýshylar bizge alǵystaryn bildirdi, sondaı-aq, ultaralyq kelisimniń jumys tájirıbesimen almasý úshin Qazaqstanǵa delegasııalar jiberetinderin aıtty», dedi depýtat bul oraıda. Sóziniń sońynda A.Bashmakov eldegi tatýlyqtyń osyndaı úlgili deńgeıde bolýy Memleket basshysy saıasatynyń nátıjesi ekenin aıta kele, Elba­synyń toleranttylyqty saqtaý jolyndaǵy qyzmetin halyqaralyq uıymdar joǵary baǵalaıtynyn atap ótti. N.Shanaı da Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 18 sáýirge jos­parlanyp otyrǵan HHI sessııasy týrasynda pikir bildirdi. «HHI sessııa Astanadaǵy Táýelsizdik saraıynda ótedi. Sessııaǵa shaqy­­­rylǵandar sany 1500 adamdy qurap otyr. Iаǵnı, sessııaǵa óńirlerden kelgen Assambleıa birlestikteriniń tóraǵalary men músheleri, depý­tat­tyq korpýstyń, BAQ-tyń, úkimettik emes uıymdardyń ókilderi qaty­­­sady. Jalpy, Qazaqstan Prezı­­­denti atap ótkendeı, bul 17 mln. qazaq­­­standyqtyń ókilderi bolmaq», dedi Názıpa Ydyrysqyzy óziniń sózinde. QHA hatshylyǵy sekto­­rynyń meńgerýshisi eger, álemdik órkenıette rýhanııat mádenıeti de, beıbitshilik mádenıeti de qaıta qaraýdy qajet etip otyrǵany basshylyqqa alynsa, aldaǵy QHA sessııasynyń taqyryby da ózekti bolatynyna da toqtaldy. «Sessııanyń taqyryby negizinen búgingi tańdaǵy Qazaqstan úshin ózekti degen baǵyttardy qamtyp otyr. Jalpy, sessııanyń negizgi máni men maǵynasy da, atqarar mindeti men sharasynyń ózegi de aıryqsha: máselen, Prezıdent el aldynda turǵan strategııalyq josparlardy halyqqa Joldaý arqyly jetkizedi. Al solardy iske asyrý joldaryn ortaq únqatysý alańynda, ıaǵnı Assambleıa al­a­­ńynda talqylap, júzege asyrý tar­maqtaryn anyqtaý máselesi sessııaǵa júkteledi. Sessııanyń qajettiligi de, mine, osynda. Jal­py, Qazaqstanda turatyn barlyq etnostardyń basshylary men aqsa­qaldarynyń, dıplomatııa ókilderiniń, Úkimet músheleriniń, Parlament depýtattarynyń basy jınalǵan ortada Prezıdent alda turǵan negizgi maqsattardy júıelep, ony iske asyrýdyń joldaryn usynady jáne mindetter júkteıdi. О́zderińiz bilesizder, 1995 jyly qurylǵan kezden bastap qaraıtyn bolsaq, Assambleıa búgingi tańda damýdyń 3 kezeńinen ótken eken. Eń alǵashqy kezeń – ol bul ıdeıany iske asyrý aıasynda etnomádenı birlestikterdi, qoǵamdyq uıym­­dar­dy qalyptastyrý kezeńi bolatyn. Ol kezdegi negizgi maqsat – bizdiń elimizde turyp jatqan árbir etnos ókili óziniń túp-tamyryna, negizine bet buryp, Qazaqstanǵa kelgen jolyn, óziniń tilin, tarıhyn bilýge múmkindik alý. Ondaı múmkindik berildi. Bizdiń elimizge kelgen etnostardyń tarıhy belgili. Mine, qıyn taǵdyr arqyly bas qosqan eldiń birligi búgingi tańda eldegi tatýlyqtyń, beıbitshiliktiń saqtalýynyń negizi bolyp otyr. Ol kezeńnen ótken keıin biz QHA syndy ınstıtýttyń quqyqtyq negizderin qalyptastyrý kezeńinen óttik. Ol – normatıvtik-quqyqtyq bazaǵa ózgeristerdiń engizilýi, sonyń ishinde QHA týraly zańnyń qabyldanýy. Assambleıa osy baǵyttaǵy qyzmetin, elimizdiń aldynda turǵan mindetterin iske asyrýǵa qalaı jáne qandaı joldarmen kúsh salý kerek ekenin óz aldyna maqsat retinde qoıyp otyr», dedi N.Shanaı. Budan keıingi kezekte sóz al­ǵan O.Andrıevskaıa el bir­­li­gi men tatý­­lyǵynyń negizi – qazaqstandyq patrıotızm degen pikirin jetkize kele, munyń qoǵamda turaqtylyqtyń ornaýyna sep bolyp otyrǵanyna toqtaldy. «Qazaqstandyq patrıotızm ótken onjyldyqtar bederinde qazaqstandyq mentalıtet negiziniń qalanýyna sep boldy. Al qazaqstandyq mentalıtettiń ózegi – izgi adamgershilik qasıetterdi, máselen, toleranttylyq, meıirim­­dilik, qaıyrymdylyq, túsinistik, ózge ulttyń mádenıeti men ádet-ǵurpyna, tili men diline degen qurmet kórsetýshilik syndy qasıet­terdiń basyn biriktiredi. Bul qasıetter ózinen ózi paıda bol­maıdy. Olardyń tamyryn bizdiń ortaq tarıhymyzdan, ult­tar qarym-qatynasynan, ár otbasynda qalyptasatyn qundylyqtardan izdeýimiz kerek», dedi O. Andrıevskaıa. Al V.Salahov Qazaqstannyń óz táýelsizdigin jarııalaǵan kúnnen bastap Memleket basshysynyń ultaralyq, konfessııaaralyq má­selege aıryqsha mán berip kele jatqanyn tilge tıek etti. «Elba­sy bul máseleni memlekettiń stra­­­tegııalyq saıasatynyń negizgi tar­­maǵy retinde únemi nazarda usta­dy. Sebebi, qoǵamdyq kelisim orna­sa, memleket túrli salada, ıaǵnı eko­nomıkalyq, saıası, mádenı, áleý­met­tik salalarda jetistikterge jete­­tini belgili. Bul rette, Qazaq­­stan hal­­qy Assambleıasynyń róli zor», dedi óz pikirin bildirgen V. Salahov. Brıfıng sońynda oǵan qaty­sý­shylar osyndaı ózekti, qaıta-qaıta qozǵaýǵa, talqylaýǵa turatyn kelisim men aýyzbirshilik baǵy­tyndaǵy jumystar aqparattandyrý jáne halyqqa jetkizý arqyly nátı­je beretinin aıta kele, BAQ ókil­­­­derin 18 sáýirde ótetin sharaǵa belsene qatysýǵa shaqyrdy. Láıla EDILQYZY, «Egemen Qazaqstan». ––––––––––––– Sýretti túsirgen Azat ESENBEKOV.