Energııany sýsha simiretin maınıng

Qosymsha energııany alýǵa májbúr etti

Energetıka mınıstri Bolat Aqsho­laqovtyń pikirine súıen­sek, búginde Biryńǵaı elektr energe­tıkalyq júıesiniń jumy­sy ózdiginen teńdestirilip jatyr. Bul oraıda qaýyrt ýaqyt­tar­da energııa júıesine túsetin júkteme artyp, elektr qýatynyń tapshylyǵy baıqalyp ke­le­di. Munyń sebepteri energııa óndi­rý­shi uıymdardaǵy apatty toqta­tylýdyń jıi­lep ketýimen, son­daı-aq qosylǵan qýat­tyń kúrt ul­ǵa­ıýymen baılanysty.

«Energetıkalyq qajettiliktiń ósýine sıfrly maınıng sýbek­ti­le­riniń qyzmeti áser etti dep sanaımyz. Krıptovalıýtany óndirý úlken kólemdegi energııany qa­jet etetin prosess ekenin aıta ketken oryn­dy. Sonymen qatar osy maqsatta qol­danylatyn qon­dyr­ǵy­nyń jekelegen túrleri shamamen 2,5-3 kılovat saǵat ener­gııany tu­tynady. Bul 3 bólmeli pá­ter­diń bir aılyq normasynan 8 esege j­o­­ǵary.

Qazir júıelik operato­r barlyq qajet­ti sh­a­r­a­ny ­qab­yl­dap jatyr. Ener­­ge­tıka mı­­nıstrligi elektr ­ener­g­e­tıka­sy sala­syn­daǵy keı­bir normatıvtik-quqyq­tyq akti­lerge túzetýler engizdi. 8 aqpanda Úki­met­tiń keńeıtilgen otyrysy ke­zin­de Memleket basshysy zań­­syz jumys isteıtin sıfrly maı­nıng sýbektilerine qatysty tekserý is-sharalaryn júrgizip, tıisti shara qabyldaýdy tapsyrdy. Bú­ginde qolǵa alynǵan sharalar «kó­leń­keli» sıfrly maınıngpen kúresýge ba­ǵyt­ta­lyp otyr», dedi B.Aqsholaqov.

Mınıstr «kóleńkeli» maı­nıng­tiń saldarynan qosymsha ener­gııany Reseıden ımporttaýǵa májbúr bolyp otyr­ǵan­da­ryn aıt­ty. Eger de zańsyz krıptova­lıýta óndirisi tyıylsa, onda ener­ge­tı­kalyq táýeldilik te týyn­da­mas edi.

«Jalpy, elimizde jylyna 14 mln kılovat saǵat energııa tu­tynylady. Basym bóligi ózi­miz­de óndiriledi. Dese de tap­shy­lyq oryn alǵan jaǵdaıda Reseı­den qosymsha energııa alýǵa týra keledi.

Qazir ásirese, tańǵy jáne kesh­ki ýa­qyt­­tar­da elektr energııa­syn paıda­la­na­tyndar kóbe­ıedi. Sondyqtan 600-700 megavatqa deıin energııany Reseı Federa­sııa­synan ımporttaımyz. Biz usynyp otyrǵan jospar júzege asy­rylǵan jaǵ­daı­da kórshiles elden elektr qýatyn alý úrdisi 2026 jylǵa qaraı toq­taýy múmkin.

Eger de energııa júıesine zań­syz qo­sylǵan maınerlerdiń áre­keti tyıylsa, onda Reseıden elektr qýatyn almaýǵa da bolatyn edi negizi. Álbette, elektr ge­nerasııasyn damytyp, josparǵa sáıkes 2026 jylǵa deıin qosymsha stansa iske qosylsa, ımportty alýdyń qajeti bolmaı qalady», dedi B.Aqsholaqov.

Jasyratyny joq, krıptovalıýta óndirisiniń kóle­mi jaǵynan Qazaqstan álem bo­ıynsha kóshbasshylardyń qa­ta­ryn­da. Buǵan elimizdegi arzan ener­getıkalyq tarıf áser etse kerek. Muny estigen alys-jaqyn elderdiń maınerleri sońǵy bir-eki jyldyń kóleminde respýb­lıka aýmaǵyna aǵyla bastady. Alaıda jyl basynda oryn alǵan jaǵdaı men quzyrly organdardyń salany qolǵa alýy sıfrly aktıv óndirýshilerdiń memle­ket­te­rine oralýyna yqpal etti.

«Zańdy jáne zańsyz túrde jumys istep jatqan maı­ner­le­rdiń naqty sany qansha eke­nin aıta almaımyn. Sebebi muny­men Sıfrlyq damý, ınnova­sııa­lar jáne aeroǵarysh óner­ká­sibi mınıstrligi aınalysady. Ázirge birde-bir maınerdiń óti­nish­ti keri qaıtaryp alǵanyn baıqaǵan joqpyn. Qazir 680 mega­vatt kólemindegi qýattan bas tart­qandar týraly málimet joq. Maınerlerdiń 1 kılovat elek­tr energııasyna 1 teńge salyq tóleı­tinin elektr tarıfimen shatastyrmaý kerek. Demek elektr tarıfi emes, maınerlerdiń salyǵy osyn­daı mólsherde.

Energetıka mınıstrligi elimiz­ge maı­ner­lerdi shaqyrǵan joq. Olardyń qyz­meti energetıkalyq tapshylyqty týǵy­zatynyn bilsek, ne sebepti shaqy­rýy­myz qajet? Basty mindetimiz – elektr qýatyn úzdiksiz berý. Naryq ashyq bolǵan soń maınerler elimizge keldi. Olardy kimniń shaqyrǵanynan beıhabarmyn. Áıtse de maınerler Qazaqstanda bar. Bir anyǵy, Ener­getıka mınıstrligi olardy shaqyr­ma­ǵan», dedi vedomstvo basshysy.

Lısenzııalaý talaby engiziledi

Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mýsın aıt­qan­daı, sıfrly maınıng salasyn retteý 3 baǵyt boıynsha júr­gi­zi­ledi.

«Sur» maınerlerge toqtalsaq, bi­rinshiden Energetıka mınıs­tr­li­gi jáne quqyqtyq organdardan qurylǵan mobıldi toptardyń re­volverli tekserý júıesi en­gi­zi­le­tin bolady.

Ekinshiden, olardy júıeli túrde anyqtaý úshin uıymdardyń tizimi jasalyp, tutynylatyn el­ek­tr energııanyń tarı­hı de­rek­te­ri qurylyp, salyqtyq, ke­den­dik tek­se­rýlerdiń naqty algorıtmi qol­­danylady.

Úshinshiden, ýákiletti organdarmen bir­le­sip, IR adresterge shekteý qoıý arqy­ly «sur» maı­ner­lerdiń is-áreketine tyıym salý tetikteri pysyqtalady.

Sondaı-aq tıimdi sheshim­der­diń biri – «sur» maınerlerdiń múlkin tárkileý zańnamada qaras­ty­rylmaq. Atalǵan sharalar Ult­tyq qaýipsizdik komıteti, Ener­­­getıka jáne Qarjy mınıs­trlikterimen birlesip qabyl­da­na­dy.

Naryqty retteýge baılanysty sıfr­ly maınıngti lısenzııalaý engiziledi. Mun­da negizgi krıterıı tehnıkalyq ta­­lap­­tarǵa sáıkes bolý, ıaǵnı qajetti jab­dy­qtardyń, órt qaýipsizdigi boıynsha tıisti bólmeniń jáne mindettemelerdiń bolýyn qarastyrý kiredi. Sondaı-aq arnaıy tarıfti engizý, elektr energııa­syn kvotalaý júıesi na­ryq músheleri men jalpy memleket úshin ashyq jáne túsinikti naryq qaǵıdattaryn ornatady.

Halyqaralyq tájirıbeni eske­rip, sa­lyq salýdyń ońtaı­ly júıesi aıqyn­da­lady. Bul oraıda Qytaı tájirıbesin qaı­ta­lamaý úshin naryqtaǵy báse­ke­­les­tikti arttyrý, mańyzdy oıyn­­shylardyń eli­miz­de jumys is­teý­ge degen yntasyn saq­taý se­­kildi táýekelder eskeriledi», dedi B.Mýsın.

Sıfrly damý mınıstri ESG talaptaryn saqtaý turǵysynan «aq» maınerlerge tıisti mindettemeler qoıylatynyn jetkizdi. Sıfrly aktıvter jónindegi zań jobasy bir top Májilis depýtatymen kó­terilgendikten bul is-sharalar atalǵan zań jobasynyń aıasynda talqylanady.

Budan bólek, salaǵa jaýapty quzyrly organ basshysy Qazaqstanda halyqaralyq stan­dart­tarǵa sáıkes keletin krıptoındýstrııa salasyn damytý úshin ekojúıe qurý qarastyrylatynyn aıtty. Atap aıtqanda, krıptobırjalardy quryp, olardyń qa­ty­sýshylary úshin banktik qyz­­met kórsetýdi iske qosý (Astana ha­lyq­a­ralyq qarjy ortalyǵy), sol sekil­di maınıngtik pýldar qolǵa alynady. Jaýapty vedomstvolar osy amaldar na­ryqta naqty jáne aıqyn erejelerdi or­natyp, energetıkalyq júıege shamadan tys júkteme túsirmeı, maınıng fermalardy «sur» aımaqtan shyǵarýǵa oń áserin tıgizedi degen senimde.