Halyq áni «Bıpyl». Oryndaıtyn «Ladýshkı» án-bı ansambli

...Merekelik keshterdiń biri-tin. Júrgizýshi habarlap tur: «...Sahnada «La-a-a-d-ý-ý-ýshkı» ansambli!». Án ata­ýyn da aıtqan bolýy kerek. Nópir halyqtyń ortasyndaǵy qym-qýyt daýys estirtpedi. Jarq-jurq etken jarasymdy ulttyq kıimderimen kóterilgen topty kórgende «Chastýshka» aıtar dep kúttik. Jurtshylyqty qaıdam, sanamyzda osy oı qylań berdi. Aldymen orys halqynyń tanymal ánderi «Porýshka-Paranıa» men «Kalınkany» shyrqady. Náshine keltirip turyp. Alyp kórshimizdiń kody emes pe?! Áp-sátte alańdaǵy halyqty jandyryp jiberdi. Isi slavıan máz-meıram. Bir sátte «Beles, beles, beles pe, beles jaqyn emes pe?» degen án estildi. Orta joldan qazaqtyń kúıtabaǵy qosylyp ketti me destik. Joq, «Ladýshkı» eken aıtyp turǵan. Múdirmeıdi. Qandaı jarqyn, qandaı ashyq daýys! Qandaı oınaqy án! Ansambl músheleri sálden soń «Jatyr edim kógalda...» dep áýeletti. Olar sahnadan túskende dúrkirete qol soǵyp, qolpashtaǵan elde qısap joq edi. Mine, sol «Ladýshkı» folklorlyq-etnografııalyq ansambliniń kórkemdik jetekshisi Oksana Novıkovamen júzdestik. О́ner kolledjinde sabaq beretin ol shyǵarmashylyq ujymnyń arǵy-bergi tarıhy týraly áńgimeledi. «Ladýshkı» – 1986 jyly Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń mýzykalyq fakýltetinde qurylypty. Alǵashqy jetekshisi – Aleksandra Postnıkova. 1995 jyly Reseıge qonys aýdarǵan. Qazir Ekaterınbýrgte turady. Bıyl 70 jasqa toldy. Shákirtteri mereıtoıymen beınejazba arqyly quttyqtapty. Oksananyń ózi ujymǵa 1987 jyly ýnıversıtetke túsken kezinde qabyldanǵan. Ansambl kóptegen gastroldik saparlarda bolyp, aıtarlyqtaı tabystarǵa qol jetkizgen. 1987 jyly Almatyda ótken folklorlyq festıvalde, 1988 jyly Chehoslovakııada, 1989 jyly Germanııada án shyrqaıdy. 1990 jyly Máskeýdiń Ostankınosynda T.Vedeneva men sazger A.Jýrbın júrgizgen «Spoemte, drýzıa» baǵdarlamasyna qatysady. Sol ýaqyttyń sahna juldyzdary V.Mýlıavın, A.Malejık, M.Kapýra jáne «Iаbloko» ansamblimen bir konsertte óner kórsetedi. Shyǵarmashylyq ujym úshin sol jyldar belsendi izdeniske toly boldy. A.Postnıkova ár nómirdi shaǵyn qoıylym sııaqty oryndaýǵa kúsh salatyn. Lenıngrad ınstıtýtyn mádenıet jáne buqaralyq mereke rejısseri mamandyǵy boıynsha támamdaǵan kánigi maman bolǵandyqtan, ansambldiń án qoryna, ánshilerdiń daýys qoıýyna, kıim kıisine erekshe mán beretin. Osylaısha, ótken jyldarǵa sheginis jasaǵan Oksana ansambldiń Qazaqstannyń barlyq túkpirinde bolǵanyn, tipti bir jazda avtobýspen Shemonaıha aýdanynyń aýyldaryn túgel aralap shyqqanyn jetkizdi. – 1991 jyly Qyrymdaǵy halyqaralyq balalar ortalyǵy jumysqa shaqyrdy. Artekte tórt jyl jumys istep, 1995 jyly О́skemenge oraldym. Sol kezde Aleksandra Artemevna Reseıge ketti de, jumysty ári qaraı jalǵastyrdyq. Murajaı úıiniń bir bólmesin jalǵa alyp, konsertterden túsken qarjyǵa ulttyq kostıýmder tiktire bastadyq, – dedi ol. «Táýelsizdik jyldary «Ladýshkıdiń» repertýary tolyǵa tústi. Orys halyq ánderi aıtylý máneri jaǵynan ártúrli bolyp keledi. Stıldik repertýar qa­lyptastyrý ońaı sharýa emes. Jastarǵa túsinikti ári tyńdarman qulaǵyna tez jetýi úshin ánderdi zamanaýı qalypta óńdeý qajet boldy. Sebebi, halyq án­deri asa tanymal emes, jastar popsa, rep janryn unatady. Halyq qazynasyn uǵynyqty tilmen aıtýǵa tyrystyq», dep túsindirdi bul jaıdy ujym basshysy. «Ladýshkı» toby qazaq ánderin A.Pos­tnı­kovanyń kezinde-aq oryndaǵan eken. Alǵash ret halyq áni «Bıpyldy» aıtypty. – Atalǵan án tyńdaýshylarymyzdyń bárine unaǵan bolatyn. Jalpy, biz Chehııaǵa barǵanda cheh tilinde, Germanııaǵa barǵanda nemis tilinde án aıtýdy ansambldiń qaǵıdasyna aınaldyrdyq. Bul – sol halyqqa degen qurmetimizdi bildiredi, – dedi ansambl jetekshisi. Sońǵy kezde top músheleri qazaqtyń halyq ánderin jıi oryndaı bastady. Oǵan oblys basshylyǵy da qoldaý kórsetip otyr. Oksana qazaq tilin der kezinde úırenbegenine ókinish bildiredi. – Keńestik mektepte oqyǵandyqtan, qazaq tilin úırene almadyq. Til bilme­gendikten, ándi aıtý ońaıǵa túsken joq. Sondyqtan qazaq jáne orys ánderinen popýrrı oryndaýdy uıǵardyq. Reper­týarymyzǵa qazaqtyń «Kóbelek», «Jeńe­she-aı» syndy oınaqy, tilge jeńil ánderi qosyldy. Mundaı ánderdi oryndaý ózimiz­ge de unaıdy. Árıne, alǵashqy kezde qatty qınaldyq. Únemi aıta berse adam mashyq­tanyp alady eken. Ánniń saýatty shyǵýyna barymyzdy saldyq. О́ıtkeni, án mátinin aýdarma arqyly túsinsek te, qazaq tiliniń durys qoldanylýyna mán berýimiz qajet. О́skemen qalalyq mádenıet bóliminiń bastyǵy Azamat Maratuly kómektesti. Endi «Toıbazar» ánin oryndaýǵa ázirlenip júrmiz, – dedi Oksana. «Ladýshkı» tobynyń ánderi ózge óńirlerge de jete bastady. Byltyr Naýryz merekesine oraı Beıbitshilik jáne kelisim saraıy aldyndaǵy alańda ótken konsertte talǵamy bıik astanalyqtar da jyly qabyldady. Astana men Almaty qalalarynda ótken Shyǵys Qazaqstan oblysynyń mádenı kúnderinde de el yqylasyna bólendi. Ansambl sońǵy jyldary ıntegrasııa oraıyndaǵy mádenı keshterge jıi shaqyrtý alady. Máselen, jýyrda Reseıdiń Altaı ólkesindegi «Pesnohorkı» folklorlyq ortalyǵy 30 jyldyq mereıtoıyna shaqyrdy. Barnaýlda ótken Shyǵys Qazaqstannyń mádenı kúnderi aıasynda da óner kórsetti. Novosibir qalasynda Anastasııa jáne Zahar Zagolovkınderdiń «Igraı, garmon!» festıvaline qatysty. Zagolovkınder osy festıvalden soń qazaqstandyq áriptesterin Kremlde ótken 25 jyldyq merekelik keshine arnaıy shaqyrǵan eken. О́skemendik ónerpazdar baǵdarlamaǵa qatysyp, máskeýlik tyń­darmandaryna taqııa syılap qaıtypty. Dostyq úıimen tyǵyz jumys isteıtin olar elimizde, oblys ortalyǵynda ótip jatqan mádenı is-sharalardyń turaqty qatysýshysyna aınaldy. Tipti, búginde jeke merekelik keshterge shaqyrtýlar jıi túsedi eken. Ansambl quramynda bes ánshi bar. Tatıana Sherbakova – О́skemendegi óner kolledjiniń dırıjerlik hor bólimin, Olga Dobromyslova – mýzyka mektebin, Denıs Zahvatkın – mýzyka mektebin skrıpka klasy boıynsha bitirgen. Biri muǵalim, biri úı sharýasymen aınalyssa, Denıs tıtan-magnıı kombınatynda baǵdarlama operatory bolyp eńbek etedi. Ujym quramyna jýyrda ǵana qosylǵan Aleksandr Erbıs – Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetiniń stýdenti. Al Dmıtrıı Shvabılandt – Almatydaǵy Qurmanǵazy atyndaǵy konservatorııany támamdaǵan. Qazir mýzykalyq mektepte muǵalim bolyp isteıdi. «Ladýshkı» etnografııalyq ansambli 2011 jyly Ispanııada ótken «Kosta-Barselona» art-festıvaliniń Gran-prı júldesin jeńip alǵan. Búginde jıyrmaǵa jýyq qazaq ánderin óz repertýaryna qosqan ladýshkılikterdiń bir-aq armany bar. Shet-elderge shyǵyp, qazaq ánderin dáripteý. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan». Shyǵys Qazaqstan oblysy.