Sońǵy kezderi osyndaı qazaqtildi ortaǵa arnalǵan jıyn kóp bolyp júrgen joq. Sondyqtan «Ulttyq múdde» dıalog alańynyń qurylýy – jaqsy úrdis dep esepteımin.
Bizdiń búgingi qoǵam kúrdelenip ketti. Bılik te kóptegen máselede qoǵamnyń múddesinen shyǵa almady deı alamyz. Bir jaǵynan, buǵan qoǵamnyń jasarýy da áser etti. Keıbir orystildi zertteýlerdi qaraǵanymyzben, qazaqtildi ortaǵa arnalǵan úlken zertteýlerdi kórip júrgen joqpyz. Mysaly, bizdiń qoǵam qandaı, onyń basty tulǵasy kim, jurt kimdi tyńdaıdy? Nege sońǵy kezde bolǵan oqıǵalarǵa jol berdik degen san saýal máselege jaýap taba almaı kelemiz.
Degenmen keıingi kezde jaqsy bastamalar shyǵyp jatyr. Máselen, aqsaqaldar keńesi qolǵa alyndy. Taǵy basqa da alańdar usynyldy. Biraq sonyń bári ózimizdi jubatý úshin jasap jatqan jobalar sekildi. Aqsaqaldar keńesiniń úndeýin jastar tyńdap, oǵan qoǵam nazar aýdara ma? Jalpy, elimizde jurt úlgi tutyp, sózin tyńdaıtyn aqsaqal bar ma? Keshegideı úlken nópir kúsh shyqqanda olar kimdi tyńdaıdy, jalpy, tyńdata biletin qaıratker qaldy ma, qalmady ma degen másele de aldymyzda tur.
Sondaı-aq qazirgi qazaq qoǵamy jiktelip damyp kele jatqan sekildi. Bir jigimiz, ekinshi jikti týdyryp, qoǵamnyń ózin jikterden quralǵan qoǵamǵa aınaldyryp jibergendeı. Daǵdarys kezeńinde bul úrdis aıqyn kórinedi. Ekinshiden, qoǵamda ekstremıstik-radıkalıstik kózqarastardyń basym bolýy, osynyń kartografııasynyń joqtyǵy úlken másele týdyrady.
Memleket basshysynyń Joldaýynan úlken úmit kútemiz. Bul Joldaý ulttyq jáne qoǵamdyq kelisimsharttardyń jıyntyǵy sekildi. Sonyń ishinde jańadan úsh oblystyń qurylýy men taǵy basqa ózekti máselelerdiń kóterilýi, qazaqtyń ulttyq kelisimin qajet etedi. Sonyń alǵysharty bastalyp, senim qadamdary jasaldy. Qazir biz árkim óz ornyn biletin, ótken ǵasyrdyń 60-70-80 jyldardaǵy ulttyq ymyranyń nusqasyna jete almaǵan sııaqtymyz. Keshegi toqsanynshy jyldardaǵy qıyndyqtan, sonyń arqasynda aman shyqtyq. Búginde sonyń eshbir úrdisi qalmaı barady. Bul da oılanatyn sharýa.
Ulttyq múddede nege kelip tirelýimiz kerek, toqtaıtyn jerimiz qaısy? Negizinen, úreı men qorqynyshtyń bári ulttyq azshylyq psıhologııasynan týyndaıdy. Sońǵy ótken Ulttyq sanaqta qazaqtyń sany 71 paıyzǵa jetse de, áli de til sekildi máselelerge qatysty úreıimiz 60-70-jyldardaǵy Almatyda avtobýsta «nege qazaqsha sóılediń?» dep júrgen adamnyń janaıqaıyna keledi.
Keshegi qańtar oqıǵasy eldegi turaqtylyq pen tynyshtyqtyń qunyn kórsetti. Osy qundylyqtyń qadirin bilýimiz qajet. Sonymen birge ulttyq ınfraqurylymdy damytýǵa qandaı uıym kerek, qosymsha zertteý ortalyqtary qajet. Osy máselelerdi qarastyrǵan jón. Soǵan baılanysty bárimiz birigip jumys isteýimiz qajet. Berik Ábdiǵalıuly «Qazaq mıssııasy» degen bir almanah shyǵardy. Osyndaı tásildi dıalog alańy aıasynda jańa formatta qolǵa alyp, aıtýly ǵalymdar men qalamgerlerdiń, qoǵam qaıratkerleriniń jańashyl ıdeologııaǵa saı jazylǵan dúnıelerin jarııalap otyrsaq degen usynysym bar.
Aıdos Sarym,
Parlament Májilisiniń depýtaty