Eýrazııa keńistigindegi áskerı qaqtyǵys el aýmaǵynda qorshaýda qalǵan nemese úıin tastap qashqan jandardan bólek, aýyly alys bolsa da osy qurlyqtyń árbir turǵynyna áser etedi. Ýkraınadaǵy jaǵdaı halyqaralyq qatynasty, qanshama jyl qurylǵan qaǵıdany ózgertetini anyq.
Ýkraına prezıdenti Volodımır Zelenskıı bul joly Berlındegi nemis Býndestagynda sóz sóıledi. Ol Germanııaǵa kórsetken kómegi úshin alǵys bildirdi, alaıda zań shyǵarýshylarǵa olardyń qoldaýy «atysty toqtatýǵa kesh qalǵanyn» aıtty. V.Zelenskıı sonymen qatar nemis basshylaryn eldiń Reseıde iskerlik múddesi baryn synǵa alyp, Máskeýge qatysty qatań sharalar qabyldaýǵa shaqyrdy. Kúni keshe ol AQSh Kongresinde sóz sóılep, Ýkraına qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin naqty qadamdar qabyldaýdy suraǵan edi.
Ýkraına Japonııadan Reseı áskerine toıtarys berý úshin joǵary sapaly spýtnıktik sýretter surady degen aqparat bar. Bul týraly Azııa elderinde aqparat taratatyn Nikkei gazeti jazǵan. Japon úkimeti men jeke kompanııalar kúndiz-túni, aýa raıy men bulttarǵa, atmosferadaǵy kedergilerge qaramastan sapaly sýretter túsiretin spýtnıkterdi paıdalanady. «Japonııa úkimeti mundaı málimetterdi Ýkraınaǵa berý saıası turǵydan durys pa nemese qoldanystaǵy quqyqtyq normaǵa sáıkes ruqsat etilgen be, joq pa degen máseleni muqııat qarastyrady» delingen aqparatta. Alaıda resmı derekkózderge silteme jasalmaǵan.
Ýkraınadaǵy ahýal
Ýkraına bıligi Marıýpol teatryna bomba tastalǵanyn málimdedi. Teatrdyń ishin myńdaǵan adam panalap otyrǵany aıtyldy. Ǵımarat soqqyǵa tótep bergenge uqsaıdy. Alaıda zardap shekkender de bolýy múmkin. El úkimeti adamdardy teatr ǵımaratynan shyǵarýǵa tyrysyp jatqandaryn jetkizdi. Qala basshylyǵynyń ókili ázirge qurban bolǵandar joq degen málimet berdi. Al RIA Novostı Reseıdiń qorǵanys mınıstrligi Marıýpoldaǵy teatrǵa jasalǵan áýe shabýylyn joqqa shyǵarǵanyn habarlady. Reseılik zymyran shabýyldarynan qatty zardap shekken Ýkraına qalalarynyń biri qorshaýǵa alynǵan portty Marıýpoldiń jelidegi sýretteri qala ǵımarattarynyń qalpyna kelmesteı qıraǵan beınelerin kórsetedi.
Amerıkalyq Maxar Technologies ǵaryshtyq tehnologııalar kompanııasy túsirgen spýtnıktik sýretterde Sýmy, Chernıgov jáne Harkovqa aıtarlyqtaı zaqym kelgeni anyqtalǵan.
Kıevte de reseılik zymyran soqqysy bir adamnyń ómirin jalmaǵanyn jáne turǵyn úıdi otqa oraǵany habarlandy. Ýkraınanyń Tótenshe jaǵdaılar qyzmeti beısenbi kúni tańǵy 5.02-de Darnıskıı aýdanyndaǵy turǵyn úılerdiń birine túsken zymyran bir adamdy óltirip, úsheýin jaraqattaǵanyn aıtty.
Ýkraına prezıdenti V.Zelenskıı gýmanıtarlyq dálizder sársenbide sátsizdikke ushyraǵanyn málimdedi. Onyń aıtýynsha, reseılik sarbazdar oq atýdy toqtatpaǵan jáne qaýipsizdikke kepildik bermegen. Ýkraına sheneýnikteri el boıynsha birneshe qaladan, sonyń ishinde ońtústik-shyǵystaǵy qorshalǵan Marıýpol qalasynan toǵyz «gýmanıtarlyq dáliz» ashýǵa úmittenetinderin jetkizdi. Bul týraly eldiń vıse-premeri Irına Vereshýk málimdedi. Shyndyǵynda, janjal bastalǵaly kelisilgen gýmanıtarlyq kómek beretin joldardyń keıbirine kepildik berilmedi. Sondyqtan qorshaýda qalǵan qala turǵyndaryna kerek zatty tirkegen kólikterdiń barlyǵy birdeı dittegen jerine jete almady.
Gýmanıtarlyq daǵdarys
Majarstannyń premer-mınıstri Vıktor Orban kelesi aptada Ýkraınadan bosqyndardyń «úlken tolqynyn» kútetinin málimdedi. Vengrııanyń Rýmynııa men Ýkraına shekarasyna jaqyn ornalasqan shekara ótkeline barǵan V.Orban kelesi aptada bosqyndarǵa kómektesý úshin shekarashylar sany kóbeıetinin aıtty. Ol Ýkraınadan kelgen bosqyndar legi nelikten kúrt artatyny jaıly eshnárse jazbaǵan. Alaıda Reuters agenttiginiń habarlaýynsha, sońǵy aptada Majarstanǵa kelgen ýkraın bosqyndarynyń sany aıtarlyqtaı azaıǵan.
Sonymen, BUU-nyń málimetine sáıkes Ýkraınadan 3 mıllıonnan astam adam bosyp ketken. Onyń 2 mıllıony kórshi Polsha shekarasyna poıyzben, avtobýspen, jeńil kólikpen kelip, uzyn-sonar kezekten ótip, pana izdegen. Jarty mıllıonǵa jýyq adam ári qaraı basqa elderge bosyp ketkeni belgili. Reseıdiń Ýkraınaǵa shabýylynan beri Ispanııada shamamen 4 500 ýkraın azamaty tirkelgen. Alaıda Ispanııanyń kóshi-qon mınıstri Hose Lýıs Eskrıva bosqyndardyń naqty sany áldeqaıda kóp dep atap ótti.
Birikken Ulttar Uıymynyń Bas hatshysy Antonıý Gýterrısh «Ýkraına halqyna beıbitshilik kerek. Búkil álem halqy muny talap etedi. Reseı bul soǵysty qazir toqtatýy kerek», dedi.
AQSh, Ulybrıtanııa, Fransııa, Albanııa, Norvegııa jáne Irlandııa Ýkraınadaǵy gýmanıtarlyq jaǵdaıdyń nasharlaýyna baılanysty BUU Qaýipsizdik Keńesiniń shuǵyl otyrysyn ótkizýdi usyndy. Reseı BUU Qaýipsizdik Keńesinde Ýkraınadaǵy «gýmanıtarlyq» ahýal týraly daıyndaǵan qararǵa daýys berýdi keıinge qaldyrýdy suraǵan. Aldymen sársenbige josparlanǵan, sodan keıin beısenbide kúnniń ekinshi jartysyna aýystyrylǵan daýys juma kúni tańerteń taǵaıyndalýy kerek. The Guardian basylymy dıplomatııalyq aqparat kózderine súıene otyryp, Ýkraına prezıdenti V.Zelenskııge Birikken Ulttar Uıymynyń Bas Assambleıasynda sóıleýge múmkindik berý týraly pikirtalastar júrip jatqanyn jazdy.
AQSh-Reseı «teketiresi»
AQSh pen Reseıdiń qarym-qatynasy kúnnen kúnge ýshyǵyp bara jatqanǵa uqsaıdy. Kúni keshe V.Zelenskııdiń AQSh Kongresindegi sózinen keıin Djo Baıden Reseı prezıdentin «áskerı qylmysker» dep atady.
Al Kreml ókili Dmıtrıı Peskov Reseı basshysy Vladımır Pýtındi «áskerı qylmysker» dep ataǵan AQSh prezıdenti Djo Baıdenniń sózderi «qabyldaýǵa kelmeıtin jáne keshirilmeıtin rıtorıka» ekenin atap ótti.
Álemdegi úshinshi alpaýyt el Qytaıdyń Ýkraınadaǵy jaǵdaıǵa qatysty pikir bildirýge tartynyp keledi. Qytaıdyń Ýkraınadaǵy elshisi ýkraınalyqtardyń birligi men jigerin joǵary baǵalady. Eldiń burynǵy ustanymyna qaıshy keletin pikirge búkil álem nazar aýdardy. Fang Sıanjýn Lvov oblystyq áskerı ákimshiligimen kezdesý kezinde Qytaıdyń «Ýkraınaǵa eshqashan shabýyl jasamaıtynyn», ony ekonomıkalyq jáne saıası turǵydan qoldaıtynyn aıtqan. Bul týraly «Ýkrınform» habarlaǵan.
Kelissózden nátıje bola ma?
Ýkraına men Reseı arasyndaǵy kelissóz qalaı júrip jatyr degenge keler bolsaq, alǵashqy úsh kezdesý aıtarlyqtaı nátıje bermegenge uqsaıdy. Bes saǵatqa sozylǵan eń birinshi kezdesýde eki tarap ta otyrystyń qıyn ótkenin ǵana aıtyp qoıdy. Kelesi jıyndarda qorshaýda qalǵan qala turǵyndaryna gýmanıtarlyq kómek jetkizý úshin jol ashýǵa keliskendeı boldy. Alaıda bul tolyǵymen múmkin bolmady. Keıbir óńirlerde atys toqtamady. Sońǵy kezdesýlerden soń «úmit bary» aıtyla bastady. Degenmen, bul Ýkraınadaǵy ahýalǵa esh áser ete qoımady. El aýmaǵynda atys toqtamaı tur.
Kelissózdiń eki el prezıdenti kezdespeı naqty nátıje bermeıtini túsinikti bola bastady. Túrkııa basshysy Rejep Taıyp Erdoǵan bul kezdesýdi uıymdastyrýǵa tilek bildirgen, alaıda ázirge taraptardyń buǵan ne degeni belgisiz. Kremldiń baspasóz hatshysy Dmıtrıı Peskov «Bizdiń delegasııa kelissózge kelgende úlken kúsh jumsap jatyr, basqa tarapqa qaraǵanda daıyndyǵyn kórsetti», dedi. Reseıdiń syrtqy ister mınıstri Sergeı Lavrov ta Reseıdiń kelissózden qashpaıtynyn, alaıda nátıje bermeıtin bos kezdesýge barǵysy kelmeıtinin málimdedi. S.Lavrov Reseı Ýkraınamen tek nátıjeli sheshimderge ákeletin kelissóz júrgizýge daıyn ekenin atap ótti. Ol «Ýkraına basshylyǵy tek teledıdardaǵy sýret úshin kezdeskisi keledi», deıdi.
Al Ýkraına bolsa Reseıdiń ýltımatýmyna kelispeıtinin, eldiń egemendigin qamtamasyz etetin ózderi usynǵan shartqa ǵana qol qoıatynyn talaı ret aıtqan. Syrt kózge eki tarap ta óz aıtqanynan qaıtpaı turyp alǵandaı kórinedi. Sońǵy kúnderi Reseı talabyn tómendete bastaǵandaı kóringen. Qansha jyldan beri ýshyqqan qaqtyǵystyń sheshimi tez arada tabyla qoıýy da ekitalaı sııaqty.