Jybyrlaýyq jolaýshy

Osy Syban Almatydan Shym­­­kentke qaraı saparlaıtyn bolyp, poıyzdyń júrerinen bir saǵat buryn kelip, kútý za­lyndaǵy ońasha da tynysh oryndardyń birine jaıly jaı­ǵasty. Ýaqytyn tekke ótkiz­beı­tin Syban sóm­kesindegi gódý-só­dýlerdiń arasy­nan kózil­di­rigin ázer taýyp, ala shyqqan mu­qabasy tozyp, aqjem­delgen kita­byn aýdarystyryp oqýǵa ki­risti. «Qalǵanyn vagon ishinde oqyp tastaımyn ǵoı» dep jáne bir jospar túzip qoıdy.

Osy kezde tyshqannyń ty­qy­ryndaı bir tosyn dybys taqap qal­ǵan edi. Artynsha «óz kózime ózim sene almaı turmyn» dep tasy­rań­daǵan bireý qushaǵyn asha berdi. Onyń odyrańdaǵan minezinen ba­ıyr­ǵy dosy Jotabaı ekenin tanı ketti. Qu­shaqtar aı­qasty. Iyqtar qa­ǵyldy.

– Sybanbysyń?

– Jotabaı!

– Qaıdan júrsiń?

– Kókten tústiń be, jerden shyqtyń ba?

Saýaldar sarqyldy. Azdan soń ekeýi vokzal mańyndaǵy syrahanada otyrdy. Jotabaı da áńgimege jorǵa edi. Odan-budan áńgime qurap, Sybannyń burandalaryn bosatty. Syban jibidi. Ol endi tobylǵy tústi salqyn syrany tolǵaı simirdi.

Bir kezde Syban jylan shaǵyp alǵandaı ornynan shyńǵyra túregeldi. Aınaladaǵy saýyqqoı syrashyldar shoshynyp qaldy. Bireýler qolyndaǵy saptyaıaǵyn ustaı almaı, syrasyn aqtaryp aldy.

– Oıbaı! Poıyzym ketip qalyp­ty!

Buǵan sasatyn Jotabaı ma? Jyrtyń-jyrtyń kúlip:

– Saspa! Qazir avtobýspen jiberemin. Spalnyı avtobýs, shalqańnan túsip, maýjyrap uıyq­tap barasyń, – dep basý aıt­ty.

Syban Syban bolǵaly spalnyı avtobýs degenge minip kór­megen edi. «Shalqańnan túsip, maý­jyrap uıyqtap barasyń» degen soń kózine uıqy tirelip otyrǵan ol sabasyna túseıin dedi.

Syrahanada qansha ýaqyt otyrdy, qansha saptyaıaq syra simirdi, esinde joq, bir qarasa avtobýs quıyndaı uıytqyp zy­myrap keledi eken. Ázirge shal­qasynan túsip jatqan eshkim kórin­beıdi. Sonda qalaı? Jota­baıdyń aldaǵany ma?

Álden soń avtobýs bir jerge kelip toqtady. Jolaýshylar japyrlap jerge túse bastady. Syban qasyndaǵy jigitten:

– Shymkentke jettik pe? – dep surady.

– Qaıdaǵy Shymkent? Alma­tydan áli uzaǵanymyz joq. Myna jerde úlken ashana bar. Jo­laýshylar tamaqtanyp kelip, qaıta minedi. Aǵa, siz de «zapravka» jasap kelseńizshi, – dedi ol.

Sybanǵa keregi sol «zapravka» edi. Onysyn da, munysyn da qatyryp, jurtpen birge avtobýsqa kelip jaıǵasty. Jolaýshylardyń aldy oryndyqty jaıyp jiberip, tósek jasap, jatýǵa yńǵaılandy. Bir pysyqaı kelinshek:

– Jigitter ústińgi orynǵa, qyz­dar astyńǵy orynǵa jatady, – dep habarlady.

«Jigitterdiń orny sol jaqta ǵoı» dep ózinshe túıin jasap, myrs etken Syban joǵarǵy orynǵa jyljyp bara jatty. Iаpyraı, astyndaǵy tósenish tym juqa bolar ma, kóp uzamaı jambasy tesilýge aınaldy. Onsyz da mazasy ketip jatqanda bir etjeńdileý kelinshek «astyńǵy orynda aýa jetpedi» dep qasyna kelip jatyp almasy bar ma. Soıqannyń kókesi alda eken. Jumsaq dıvanda jatyp úırengen Syban dóńbekshı berdi.

– Ne degen jybyrlaýyq adam edińiz!? Tynysh jatsańyzshy, uıqy bermedińiz ǵoı, – dep ja­nyndaǵy kelinshek ol aýnap tús­ken saıyn qatqyl eskertýmen bol­dy.

Jambasy tesilip bara jatqan Syban bul túndi kóz ilmeı ót­kerdi. Qansha shydap baqsa da, ári-beri aýnaqshýyn qoımady. Qalaı shydaıdy? Qasyńda kesken terekteı bolyp dóńkıip, ot bolyp kúıip-janyp kelinshek jatyr. Astyndaǵy tósenishi juqa bolyp, jambasty tesip bara jatqany mynaý. Syban qybyr etse-aq bol­dy, sekemshil kórshisi «tý-ý, uıqy bermedińiz ǵoı, jybyrlamaı ja­tyńyzshy» dep eskertýin qoımady.

Syban avtobýstan súzek aýrýyna ushyraǵan adamdaı súmpıip, súmireıip tústi. Muny kórgen túnde tanysqan jigitter:

– Aǵa! Qasyńyzdaǵy kelinshekti túni boıy uıyqtatpadyńyz. Sharýańyz shataq bolǵan-aý shamasy, kózińiz kirtıip qalypty, – dep máz bolysty.

Osy kezde álgi etjeńdi kelin­shek jandarynan ótip bara jatty. Jigitterdiń ózi týraly aıtyp turǵanyn sezgen ol:

– Aǵalaryńnyń jybyrla­ǵannan basqa qolynan túk te kel­meıdi eken, – dep óte berdi.

Jigitter qyran-topan kúlkige qaryq bolyp qaldy.

Sodan beri Sybannyń «spalnyı avtobýs» dese tóbe shashy tik turady...

Sabyrbek OLJABAI