Ahańnyń ata qonysyna minajat etip barǵan jolaýshy Uly Jylanshyq ózenine jete berer tusta kúre joldyń sol jaǵynda turǵan kóne qorymǵa toqtamaı ótpeıdi. Syrty temir sharbaqpen qorshalǵan shaǵyn qorymda qıraǵan úıdiń qabyrǵasyndaı bolyp qalqaıǵan 4-5 zırat tur. Búginde elsiz jatqan Sartúbektiń sary topyraǵynan kótergen kóne tamnyń bárin aq jańbyr shaıyp, ýaqyt mújip jibergen. Bul jer Baıtursynnyń tamy dep atalady.
Baıtursyn da, Qalı da bir tamnyń ishinde jatyr. Qorymdaǵy basqa tamdardyń birazy keıin qoıylǵan. Ahańnyń atalas urpaǵy, ólke tarıhynyń bilgiri Ibrahım Aǵytaıuly aqsaqaldyń aıtýynsha, qorym turǵan jerdiń mańaıy tórt shaqyrymdaı jerdegi Meshit degen jerge deıin Baıtursynnyń qystaýy bolǵan. Baıtursyn 1909 jyly dúnıe salypty. Ahań aǵasy Qalı qaıtqan 1926 jyly elge kelip, bir aıdaı Sartúbekte bolyp, saz balshyqtan tam aıdatyp, óz qolymen ákesi men aǵasynyń basyn turǵyzyp ketipti.
– Ol áńgimeni men Áýelbek Satybaldyuly degen aqsaqaldan estidim. 1996 jyly «Aq jol» ekspedısııasy kezinde sol kisimen kezdestik. Áýelbek ol kezde Qalıdyń qoıyn baǵatyn 12 jastaǵy basy taz bala eken. Bádrısapa sheshemiz qoldan qaınatqan qara sabynmen ábden jýyndyryp, basyn jazyp, sosyn Ahmet ol balaǵa ruqsat berip, aldyna mal salyp, erkine qoıa beredi. Ahań jaryqtyq elden attanyp bara jatyp halyqty jınap alyp, sol jerde: «Erteń ákege bala, balaǵa áke qarsy shyǵyp, birin-biri kórsetetin zaman týady. Mynaý qoldaǵy maldy taratyńdar», depti. Sodan tarap bara jatqan jurtty qaıtadan shaqyryp alyp: «El ishinde sóz bolmaı turmaıdy, ashý-ókpeleriń joq pa?», dep surapty degen bizge jetken shaldardyń naqty áńgimesi bar, – dedi Ibrahım Aǵytaıuly.
Bul Ahańnyń Sartúbekke eń sońǵy ret kelýi eken. Shamasy, Orynbordan Tashkentke qyzmet babymen aýysyp bara jatqanda alǵan jazǵy demalysy bolsa kerek.
Seksenniń seńgirine endi ǵana aıaq basqan Ibrahım aqsaqal áli sergek. Ahańnyń toıy bastalǵaly oıǵa da, qyrǵa da shaýyp tynym tappaı júr. О́tkende Baıtursynnyń tamyn bútindeý qamymen Aqtaýǵa baryp, áldebir kisilermen aqyldasyp-keńesip kelgen. 11 sáýirde taǵy sol jaqqa jol júremin dep qulshynyp otyr.
– Endi bıyl Baıtursyn tamyn bútindep, jańartý jaǵyn oılastyryp jatyrmyz. Men ádemilep turyp sary topyraqty atpen aıdap, bastyryp turyp samannan qaıtadan kótereıik deımin. Al keıbir azamattar, endi qazirgiler jańasha oılaıdy ǵoı, syrtynan óreıik deıdi. Áıteýir bıyl Baıtursyn atamyzdyń tamyna rekonstrýksııa jasalyp, basyndaǵy qulpytastar jańartylady. Qorymnyń basynan Aqtaýdyń aq mármarynan bıiktigi 7 metr etip kesene kótergimiz keledi. Aqtaýlyq sheberler ózimiz kelip 10 mln teńgege turǵyzyp beremiz dedi. Aqtóbege deıin ózderi jetkizip beredi. Odan beri qaraı ózimiz ákelip alarmyz. Munyń syrtynda, qoǵamdyq uıymdaǵylar stella qoıamyz dep jatyr. О́zimniń bir segiz qanat úlken kıgiz úı qoıamyn ba degen josparym bar. Ol da sol jerde eksponattyń biri bolyp qalady. Qazir týystarǵa tapsyrma berip jatyrmyn. Kıiz úıdi Almatydan aldyramyz. Ony jetkizý de ońaı ári olardyń bir jaqsy jeri matadan oıý salyp, ishine ustap, syrtqy jabyndyǵyn kádimgideı oıýlap beredi eken. Sýretin jiberdi, mekenjaıyn alyp, kelisip otyrmyn. Ol úı syrttan keletin qonaqtar otyryp, tynyǵatyn úı esebinde sol jerde turady, – dedi aqsaqal.
Qostanaı oblysy