Gýmanızmge bastaıtyn qadam

Árıne, 2021 jyly Prezıdenttiń «Qazaq­stan Res­pýb­lıkasynyń adam quqyqtaryn qor­ǵaý sala­syndaǵy odan ári sharalary týraly» Jar­lyǵy memleketimiz, saıa­­­sa­ty­­myz úshin óte mańyzdy. Bul gýmanızmge ja­salǵan sony qadam dep aıtsaq ta qatelespeımiz.

Jarlyqty halyqaralyq qaýymdastyq jaqsy qabyldady. Qujatqa kóptegen ózgeris engizildi. Atap aıtsaq, dinı zańnamany yryqtandyrý, ólim jazasyn alyp tastaý, áıelderge qatysty saıasat, quqyq qorǵaý jáne sot júıelerin jetildirý, sondaı-aq múgedekterge qatysty saıasat pen adam saýdasyna jol bermeý salasynda jasalǵan jumystar joǵary baǵalandy.

Sondaı-aq múgedekterdiń ómir súrý sapasyn jaqsartý maqsatynda zańna­ma­­lyq aktilerge ózgerister men tolyq­tyrý­lar engizý maqsatynda zań jobalary ázirlendi. Osylaısha, múmkindigi shek­teýli azamattardyń quqyqtary týraly konven­sııa­ǵa Fakýltatıvtik hattamany ratı­fıkasııa­laý kózdelip otyr. Azamattyq basta­malardy qoldaýdy keńeıtý bóliginde kommersııalyq emes uıymdardyń qyzmetin granttyq qarjylandyrý mehanızmi qaıta qurylmaq.

Budan bólek, sottalǵandar men qamaýǵa alynǵan adamdardy medısınalyq qamta­masyz etý fýnksııalaryn Ishki ister mınıstr­liginen Densaýlyq saqtaý mınıstrligine kezeń-kezeńimen berý kózdelip otyr. Bul sheshimdi de memlekettik saıasattaǵy gýmanıs­tik kózqarastyń belgisi dep sanasaq bolady. Halyqaralyq arenada mundaı áreketti joǵary baǵalaıtyny belgili.

Sonymen qatar Jarlyqqa sáıkes, Úki­metke adam quqyqtary men zańdylyqty qam­tamasyz etý salasyndaǵy is-sharalar jos­paryn bekitý tapsyryldy. Munyń qatarynda áıelderge qatysty kemsitýshilikti joıý, erler men áıelderdiń quqyqtary men múmkindikteriniń teńdigin qamtamasyz etý sekildi máseleler bar. Áıel quqyǵy keıingi kezde qoǵamda ózekti bolyp turǵany belgili. Sondyqtan jańa qujat osy saladaǵy kemshilikterdi joıýǵa baǵyttalǵan.

Birlestikter bostandyǵy quqyǵy, múgedekterge qatysty adam quqyqtary, qylmystyq sot tóreligi, jazany oryndaý jáne azaptaý men qatygezdiktiń aldyn alý salasyndaǵy adam quqyqtary da qujatta naqty kórsetildi. Qańtar oqıǵasynan keıin qamaýda otyrǵan, tergeý ızolıatoryna túsken kóptegen azamat azaptaýǵa ushyraǵanyn estidik. Quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetine qatysty kóptegen aryz-shaǵym tústi. Memleket basshysynyń Jarlyǵynda osy máseleler de qamtylǵan.

Adam saýdasy qurbandarynyń quqyq­taryn qamtamasyz etý, mıgranttarǵa, azamat­tyǵy joq adamdarǵa jáne bosqyndarǵa qatys­ty adam quqyqtary da basym baǵyttardyń biri. Sondaı-aq BUU organdarymen ózara is-qımyl tetikterin jetildirý de mańyzǵa ıe. Bylaısha aıtqanda, halyqaralyq uıymmen tyǵyz jumys isteý kózdelip otyr.

Bul qujat elimizdiń, memlekettik saıa­sat­tyń damýyna, adam quqyqtarynyń bu­zyl­maýyna jáne onyń álemdik deńgeıde qor­ǵalýyna úles qosatyny sózsiz. Mem­­leket basshysy Qasym-Jomart Toqaev­tyń Jarlyǵy elimizdegi adam quqyq­taryn qorǵaý salasyndaǵy kóptegen má­selelerdi sheship, elimizde adam quqyqtary­nyń órken­deýine bastaıtynyna senimdimin.

Abzal BEKBOSYNOV,

Nur-Sultan qalalyq advokattar alqasynyń advokaty,

Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń Ǵylymı-saraptamalyq keńesiniń múshesi