Elorda tórinde ornalasqan Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq arhıvinde otandyq bilim berýdiń belgili qaıratkeri, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Sovethan Igibaevtyń jeke qorynda saqtalǵan qundy qoljazbalary men ótken ǵasyrlar kýásindeı tarıhı qujattardyń tupnusqasy jáne jeke ómir jolynan málimet beretin fotosýretter jıyntyǵynan kórme uıymdastyrylyp, ekskozısııaǵa qoıylǵan jádigerler túgeldeı arhıv qoryna tapsyryldy.
- Mundaı mádenı úrdis otandyq arhıv isinde burynnan bar tájirıbe, – dedi sharany ashyp, sóz sóılegen mekeme basshysy Saǵıla Nurlanova.
Qazirgi tańda 50-ge jýyq qazaqstandyq mádenıt qaıratkeriniń jeke qujattary men olardyń qorynda saqtalǵan qundy jádigerleri arhıv qoryna ótkizilgen. Atap aıtar bolsaq, qazaq arheologııasynyń atasy ǵulama – oqymysty Marǵulan Álkeı, memleket jáne qoǵam qaıratkeri túrkolog-ǵalym Myrzataı Joldasbekov, arabtanýshy Ábsattar Derbisáli, tanymal jazýshylar Ákim Tarazı, Qoıshyǵara Salǵarauly, Memlekettik Eltańba avtory Jandarbek Málibekov.
Joǵarydaǵy úrdistiń jalǵasy retinde bul joly – uzaq jyl Sársen Amanjolov atyndaǵy ShQMÝ-de ustaz bolǵan tarıhshy Sovethan Qabdýáliulynyń murasy arhıv qoryn tolyqtyrdy.
Jıynǵa qatysýshy jáne arhıvke tapsyrylǵan jádigerlerdiń tólıesi hám ǵalymnyń jary, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory Aınagúl Qurmashqyzynyń aıtýyna qaraǵanda, 1941 jyly Shyǵys Qazaqstan oblysy, Kúrshim aýdanynda dúnıege kelgen, Sovethan Igibaev 1970 jyldan bastap tarıhy ǵylymymen turaqty aınalysyp, 1980 jyldary «Chastnaıa zolotopromyshlennost dorevolıýsıonnogo Kazahstana (1833-1917 gg.)» taqyrybynda kandıdattyq dıssertasııasyn, keıinnen 1991 jyly «Promyshlennye rabochıe dorevolıýsıonnogo Kazahstana: chıslennost, sostav polojenıe (1861-1917 gg.)» taqyrybynda doktorlyq dıssertasııasyn qorǵaǵan eken.
Sonymen qatar, memlekettik «Mádenı mura» baǵdarlamasy aıasynda Máskeý, Barnaýl, Omsk qalalarynyń arhıv mekemelerinde bolyp, Alashorda tarıhyna qatysty tyń qujattar taýyp kelipti. Atap aıtqanda, 1917 jyldyń qazan aıynda Tomsk qalasynda jalpy Sibir sezinde Sibir avtonomııasyn qurý jaıly másele talqylanǵan jıynda Alash kósemi Álıhan Bókeıhanovtyń sóılegen sózi jáne Barnaýl muraǵatynan jalyndy jyrshy Sáken Seıfýllın jaıly derekter taýyp ákelgen. Sonymen qatar, ǵalym aǵamyz 1996 jyly AQSh-taǵy Stenford ýnıversıtetinde taǵylymdamadan ótý kezinde, atalmysh oqý ornynyń ǵylymı qorynan qazaq tarıhyna qatysty tyń qujattar taýyp ákelgen. Bul jádigerlerdiń barlyǵy Ulttyq arhıv qoryna tapsyryldy. Atamyz qazaq «jaqsynyń aty qalady, ǵalymnyń haty qalady» degendeı, ózi ómirden ótse, qazaq ǵalymynyń artynda qalǵan murasy laıyqty orynǵa jaıǵasty.