Tarıhta esesi ketken, táýelsizdik kóshine kenjelep jetken el edik. Keshigip te bolsa qol jetken táýelsizdikke halyq talaby da tolaǵaı. Úsh ǵasyr udaıy eńseni ezip moınynda salpaqtaǵan otarlyq qamytynan keshe qutylǵan halyq. Kóńil-kúıin osylaı túsinemiz. Halyq endi terezesi teń delingen álem elderine qaraıdy. Qazaqstandy solarmen salystyrady. Sóıtse bizde anaý da joq, mynaý da joq! Sodan jan daýysy shyǵady.
Damyǵan elder kóshi qaıda, biz qaıda? Damyǵan elder kósh ilgeri ketip qalǵan! Tarıh alamanynda. О́giz aıańmen oǵan jete almaısyń. Ol kóshke jetý úshin jelmaıadaı zýlaý kerek. Osy ashy aqıqat bizdi, Qazaqstandy aınalyp ótýge bolmaıtyn alaman reformaǵa alyp keldi. Bul aqıqat ne deıdi? «Ashy da bolsa, alapat bolsa da reforma asýyn almadyń eken ómirem qabasyń! Tarıh kóshiniń shańynda qalasyń!» deıdi ashy aqıqat. Osy ashy aqıqatqa kózi jetken japondar da, koreıler de, qytaılar da, sıngapýrlar da ótken ǵasyrda ashy da bolsa alysyp, arpalysyp júrip aılapat reformalar jasady. Tarıh kóshiniń aldyna shyqty.
Dıplomat Q.Toqaev Qytaı men Sıngapýr bastan keshken sol reformalar tusynda sol elderde qyzmette boldy. Sol elderdiń kósegesin kógertken reformalar úderisin jyldar boıy kózben kórdi. Osynaý reformalardy kózben kórgen tulǵanyń qolyna tarıh Qazaqstan taǵdyryn tapsyrǵan tusta ońaı joldy tańdap otyra almasy anyq edi. Aýyr da bolsa ádilet jolyn tańdaıtyny anyq edi. Al ádilet joly – aýyr jol. Bul jol – dostan da, dushpannan da memleket taǵdyryn, ult taǵdyryn bıik qoıatyn eń kúrdeli jol. «Ádiletti Qazaqstan» uǵymy sondyqtan da Joldaý taqyrybyna shyqqan.
Ádiletsizdikti kórýdeı-aq kórgen halyqtyń janaıqaıyna jaýap retinde taqyrypqa shyqqan. Joldaýda ádilet týraly halyq talabyna berilgen jaýaptar kóp. Olardy biz sanamalap jatpadyq. Degenmen jurtty jalt qaratqan bir-ekeýin atap ótelik. Mysaly, Ulttyq qor tabysynan ár balanyń bolashaǵyna arnalyp ashylatyn esepshotty alyńyz! Munaıly arab elderinde bar bul tańǵajaıyp áleýmettik joba Qazaqstanǵa da jetti-aý, áıteýir! Shúkir dedik. Alpaýyttar kezinde pyshaq ústinen bólip alǵan mıllıondaǵan gektar jer baılyǵymyzdyń memleketke qaıtarylǵany jáne qaıtarylatyny qandaı ádiletti sheshim! Sol tárizdi, Qazaqstannyń tabıǵı ulttyq baılyǵynan da jalpy ult tys qalmaıtyny týraly málimdeme. Bul da osal málimdeme emes. Qazaqstanda orta mektepti bitirip shyqqan oqýshylardyń barlyǵy da aldymen qazaq tilin, sodan keıin orys tilin tolyq meńgerip shyǵýy kerek degen málimdeme. Nemese, Qańtar oqıǵasy kezinde asa aýyr qylmys jasamaǵandarǵa keshirim bolatyny týraly málimdeme. Halyq talabyn dóp basqan málimdemeler emes pe?! Sondaı-aq aldaǵy jarty jyl ishinde bıliktiń barlyq tarmaǵy tolyq saılaý súzgisinen ótetini týraly málimdeme! Osy jerde bir oqys oı keledi. Nege Prezıdent áli ókilettigi bar prezıdenttik bıligin saılaýǵa salǵaly otyr degen. Bul Prezıdenttiń óz bıligi úshin qaýipti qadam emes pe degen oı keledi. Reformator Prezıdent saılaýdan ótpeı qalsa ne bolmaq degen oı keledi. Ol bastaǵan reforma taǵdyry sonda ne bolmaq?! Prezıdent tym batyl nartáýekelge baryp otyrǵan joq pa degen oı keledi! О́ıtkeni Qańtar oqıǵasynan keıin Prezıdent Q.Toqaevqa degen kózqaras ala-qula bolyp ketti emes pe?! Osynyń barlyǵyn bile turyp Prezıdent Toqaev, sózsiz, ádilet úshin nartáýekelge baryp otyrsa kerek. Bılik ıesi – halyq. Endeshe, Prezıdent prezıdentti tańdaýdy da halyq erkine berip, halyqtyń ózi sheshsin dep otyrsa kerek. Demek bizge, Qazaqstan halqyna, tarıhı tańdaý múmkindigi berilip otyr, aǵaıyn!
Ádiletti Jańa Qazaqstandy tańdaıyq, aǵaıyn!
Smaǵul ELÝBAEV,
jazýshy