Jahandyq jaýapkershilik júgin kótergen alań

Búgin VII Astana ekonomıkalyq forýmy óz jumysyn bastady Jyl saıyn Astana qalasynda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen jahandyq ekonomıkalyq forým ótkizý dástúrge aınaldy. Mine, bıyl jetinshi ret ótkizilgeli otyrǵan Astana ekonomıkalyq forýmyna álemniń 139 memleketterinen bedeldi sarapshylar, belgili saıasatkerler, ekonomıka ǵylymynyń kóshbasshylary qatysýda. Bıylǵy Astana ekonomıkalyq forýmynyń basty ereksheligi, G-Global aqparattyq kommýnıkatıvtik alańy negizinde belgilengen Álemdik daǵdarysqa qarsy jospar tujyrymdamasy qabyldanbaq. Ústimizdegi jyldyń sáýir aıyn­da ótken Qazaqstan halqy As­­sam­bleıasynyń HHI sessııa­synda Memleket basshysy Nur­sultan Nazarbaev bizdiń eli­mizdiń bastamasymen ómirge kel­gen G-Global ıdeıasynyń mańyz­dylyǵyn taǵy da atap kórsetti. «Ja­handyq saıasattaǵy qazirgi jaǵ­daı – álem qurylysynyń kópqyr­lylyq jaǵyna qaraı aýysý para­dıgmalarynyń drama­lyq aktisi. Bul týraly men al­ǵash ret G-Global bastamasyn ilgerilete oty­ryp, 2012 jyly-aq aıtqan bolatyn­myn. Men eger halyqaralyq quqyqta, syrtqy saıası praktıkada, memleketaralyq qatynastar tásilderinde tereń ózgerister júzege asar bolsa, qazirgi jahandyq syn-qaterler eńseriledi dep esepteımin. Sondyqtan bizdiń G-Global qaǵıdattary týraly usynystarymyz álemdik qoǵamdastyqqa qaı kezdegiden de paıdaly. Men olardyń álemniń damýyna qazirgideı beı-bereket emes, syndarly sıpat berýge qabiletti ekenine senimdimin. As­sam­bleıanyń baı halyqaralyq baılanystary bar. Men barly­ǵyńyzdyń G-Global ıdeıasyn ilge­ri­letý úshin ózderińizdiń halyqaralyq baılanystaryńyzdy paıdalanýǵa shaqyramyn», dedi Memleket basshysy óz sózinde. Elbasy álemge buryn-sońdy balamasy bolmaǵan halyqaralyq jańa únqatysý alańy – G-Global-dy usyndy. Bul G8 jáne G20 alańdarynyń balamasy emes. Bul qosymsha jahandyq únqatysý alańy. Atap aıtqanda, álemdik sarapshylarǵa jahandyq ekonomıka máseleleri boıynsha ınteraktıvti, ashyq jáne aıqyn pikirtalastar ótkizýge jan-jaqty jaǵdaı jasalǵan alań. Búginde G-Global platformasynyń qatysýshylary qatarynda álemniń 190 memleketinen 4 mıllıonnan astam adam bar. 40 mıllıonnan astam ınternet-resýrstarǵa monıtorıng júrgizetin Alexa.com statagenttiginiń deregi boıynsha, G-Global bizdiń planetamyzdaǵy adamdar óte kóp kiretin 25 myń saıttyń quramyna kiredi. G-Global aqparattyq-kommýnıkatıvtik pikir alysý alańyna dúnıejúziniń ǵalymdary, saıasatkerleri jáne qoǵamdyq qaıratkerleri joǵary baǵa berdi. Osy jańa G-Global únqatysý alańynyń arqasynda kóptegen sarapshylar búgingi kúnniń eń mańyzdy qujaty – Álemdik daǵdarysqa qarsy jospar tujyrymdamasyn talqylaýǵa múmkindik aldy. VII Astana ekonomı­kalyq forýmynyń jáne II Búkilálemdik daǵdarysqa qarsy konferensııanyń negizgi qorytyndysy da osy mańyzdy qujatty qabyldaý bolyp tabylady. Álemdik daǵdarysqa qarsy jospar tujy­rym­damasy (ÁDQJT) ótken jylǵy VI Astana ekonomıkalyq forýmynyń sheńberinde BUU Bas Assambleıasynyń jáne sol kezeńde G20-ǵa tóraǵalyq etken Reseı Federasııasynyń kómegimen I Búkilálemdik daǵdarysqa qarsy konferensııada belgilengen bolatyn. Bul qujat – úkimetterdiń, ortalyq bankterdiń, halyqaralyq damý ınstıtýttarynyń, álemge belgili ǵalymdar men sarapshylardyń, sonymen birge jahandyq azamattyq qaýymdastyqtyń birlese atqarǵan orasan zor eńbeginiń jemisi. Álemdik ekonomıkany saýyqtyrý jóninde usynylyp otyrǵan keshendi sharalar – bul búgin oryn alyp otyrǵan problemalardy sheshýdiń jáne aldaǵy ýaqytta bolatyn resessııalardyń aldyn alýdyń ǵylymı negizdegi joly bolyp tabylady. Ol negizinen uzaq merzimge arnalǵan turaqty ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Sonymen birge bul qujat jahandyq saıasatty tıimdi úılestire otyryp, jańa qarjy arhıtektýrasyn qurýdy kózdeıdi. BUU jáne halyqaralyq damý ınstıtýttary sarapshylarynyń bergen baǵasy boıynsha, ÁDQJT álemniń barlyq memleketteriniń ómirlik múddelerine sáıkes keletin sapaly qujat bolyp tabylady. Máselen, Eýropa parlamentiniń syrtqy saıasat bas dıreksııasynyń halyqaralyq saýda departamentiniń sarapshysy R.Bendını ÁDQJ tujyrymdamasynyń áleýmettik sıpa­tyna úlken baǵa berdi. Sonymen birge ol bul qujattyń G20 tobynda talqylanatyn jahandyq máselelerdi tıimdi sheshýdegi mańyzdy rólin de atap kórsetti. 2014 jylǵy 2 mamyrda Astana qalasynda ótken Azııa damý bankiniń 47-shi jyl saıyn­ǵy keńesiniń otyrysy sheńberinde bolǵan II Búkilálemdik daǵdarysqa qarsy konfe­rensııanyń birinshi plenarlyq májili­sin­­de Álemdik daǵdarysqa qarsy jospar tujy­rymdamasynyń jobasy maquldanǵan bolatyn. Osy plenarlyq májiliske qatysýshy Azııa damý bankiniń vıse-prezıdenti Bındý Lohanı banktiń basqarýshy keńesiniń atynan ÁDQJT-ǵa joǵary baǵa berip, barynsha qoldaý kórsetetindigin málimdedi. Sonymen birge ol álemdik qaýymdastyqty bul mańyzdy qujatty shuǵyl qabyldaýǵa shaqyrdy. I Búkilálemdik daǵdarysqa qarsy kon­fe­ren­­sııa­da negizi qalanǵan Álemdik daǵdarysqa qar­sy jospar tujyrymdamasynyń jobasyn talqylaýǵa arnalǵan az ýaqyttyń ishinde G-Global platformasy 170 memlekettiń 1 mıllıonnan astam qatysýshylaryn biriktirdi. Osy halyqaralyq únqatysý alańynda 15 myń baıandama jáne zertteý jumystary, 47 myń saraptama men pikir talqylaýdan ótkizildi. Sonymen birge álemniń tanymal sarapshylary men ǵalymdary qatysqan 370 beınekonferensııa ótkizildi. Atqarylǵan osy jumystyń qorytyndysy VII Astana ekonomıkalyq forýmy jáne II Búkilálemdik daǵdarysqa qarsy konferensııada shyǵarylatyn bolady. Jalpy alǵanda, Astana qalasynda ótetin osy jahandyq forým sheńberinde BUU-nyń Halyqaralyq otbasy uıymy, Halyqaralyq valıýta qory, Mıgrasııa jónindegi halyqaralyq uıym, Bretton-Výdsty jańǵyrtý jónindegi komıtet IýNKTAD, BEO, EQYU, Madrıd klýby, Halyqaralyq Nobel syılyǵynyń qory, Dúnıejúzilik saýda uıymy, Búkilálemdik energetıkalyq keńes, Búkilálemdik Keden uıymy sııaqty halyqaralyq uıymdar ózderiniń mańyzdy sharalaryn ótkizetin bolady. VII Astana ekonomıkalyq forýmy men II Búkilálemdik daǵdarysqa qarsy konferensııasy jumysyn Euronews, CBS. BBS/ ChinaEconomicNet, ChinaEconomicDaily, FssociatedPress, FinanzundWirtschaft sııaqty álemge belgili halyqaralyq medıa-agenttikter nasıhattamaq. AEF-2014 basqosýyn uıymdastyrý­shylardyń biri – «Ǵalymdardyń eýrazııalyq ekonomıkalyq klýby» qaýymdastyǵynyń málimdeýi boıynsha, álemdik saıasattyń, bıznestiń kóshbasshylary, iri halyqaralyq uıymdardyń jáne transulttyq kompanııalardyń basshylary, Nobel syılyǵynyń laýreattary sııaqty 500-den astam VIP-qonaqtar forým jumysyna qatysatyndyǵyn bildirdi. Qazirge deıin VII AEF jumysyna 10 myńnan astam, onyń ishinde 3 myńǵa jýyq shetel delegattary qatysady dep kútilýde. Olardyń qatarynda BUU-ǵa múshe 139 memlekettiń ókilderi bar. II Búkilálemdik daǵdarysqa qarsy konferensııa sheńberinde 3 paneldik sessııa jáne ashyq pikirtalastarǵa arnalǵan 2 basqosý ótkiziledi. Sonymen birge qalyptasqan dástúr boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń qatysýymen kóshbasshylar dıalogy ótedi. Jylqybaı JAǴYPARULY, «Egemen Qazaqstan».