Bul saılaýdyń jóni bólek, joly da ózgeshe

Osy kúni jan-jaǵymyzǵa qara­saq, keıbir kórshiles elderdegi shekara daýy, jerge talas, qasyndaǵy memleketter­men qyryq pyshaq bolyp soǵy­sýy alańdatpaı qoımaı­dy. Bul tur­ǵyda eldiń aýyzbirligi, yntymaq­tasa ómir súrý qandaı ma­ńyzdy ekenin baǵamdaısyń, beıbit ómirdiń qadirin túsinesiń.

О́tken ýaqytqa bir sát nazar salsań, oryn alǵan kemshilikterdi, talaı keleńsizdikterdi baıqaı­syń. Qoǵamda áleýmettik, ádilettilik oryn alyp, árkim eńbegine qaraı tabysyn, ıgiligin kórgeni abzal. Elimizde qymbatshylyqtyń aýyz­dyqtalmaı otyrǵany, alaıaq­tar­dyń kóbeıip ketkeni, jemqor­lyq pen qoǵamdyq tártipti nyǵaı­tý, aýyldy jerlerde mal urly­ǵy­nyń órshýi halyq arasynda narazy­lyqty qoıýlata túsedi. Áleý­mettik salalarda ádildik orny­ǵyp, Memleket basshysy tara­pynan qolǵa aly­nyp jat­qan sharalar oń ózgeristerge ákelýge tıis. Mine, sondyqtan da Pr­ezıdent saılaýy Ádiletti Qazaq­stanǵa tyń múmkindikter berip, túbegeıli ózgeristerge betburys ja­­sap, ekonomıkalyq daǵdarystan shy­ǵýǵa jol ashady.

Memleket basshysy Q.Toqaev bilim salasyn damytýdyń 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan mem­le­kettik baǵdarlamasynda ǵy­ly­mı áleýetti nyǵaıtý úshin qy­rýar qarjy bólýdi jospar­­­lap otyr. Sondaı-aq Memle­ket bas­shysynyń tapsyrmasyna sáıkes jas ǵalymdardy qol­daýǵa jyl saıyn 3 mlrd teńgeden astam qarjy bólinedi. Jalpy, baǵdarlama aıasynda bilim berýdi qarjylan­dyrý kólemi eselep ósýde.

Al ózimizdiń salaǵa keler bolsaq, ınstıtýttyń memleket­tik ǵylymı-zertteý mekeme retindegi negizgi mindetteri – qazaq­standyq qoǵamnyń zııatkerlik jáne rýha­­nı-adamgershilik áleýe­tin damytý­ǵa baǵyttalǵan fılo­sofııalyq-dúnıetanymdyq, fı­lo­sofııalyq-ádisnamalyq, saıa­sat­tanýlyq, din­tanýlyq jáne áleý­mettanýlyq zertteýler júrgizý. Búginde Fılosofııa, saıasattaný jáne dintaný ınstıtýty – joǵary kásibı ǵylymı-zert­teý ortalyǵy. Instıtýt onyń qury­lymyn aıqyndaıtyn úsh basty ba­ǵyt boıynsha jumys isteıdi: fılosofııa, saıasattaný jáne dintaný. Instıtýt qabyrǵasynda Ál-Fara­bı atyndaǵy QazUÝ-men birle­se otyryp «Ǵylym ordasy» negi­zinde ǵylymı-zertteý ınstı­týt­tardyń ǵy­lymı kadrlardy daıar­laý da oń jol­ǵa qoıylǵan. Ǵylym men bilim­niń birigýi jobasy aıasynda jas ǵa­lym­dar bilim alyp jatyr.

Osy turǵyda Memleket basshysy Q.Toqaevtyń Joldaýda elimiz­diń bilim-ǵylym salasyna qomaqty qarjy bólý kerek dep tıisti oryn­darǵa tapsyrma berýi ǵalymdar qul­shynysyn arttyryp, ǵylymnyń damýyna tyń serpin berýde. Ǵylym men bilimge edáýir kóńil bólinetin bolsa, bizdiń damyǵan elderdiń qataryna qosylatynymyz anyq. Osy oraıda Fılosofııa, saıasattaný jáne dintaný ınstıtýtynyń ǵalymdary qatarynda ǵylymǵa den qoıǵan jastardyń úlesi aıtarlyqtaı. Olardyń áleýmet­tik ahýaly da jaqsarǵan. Búgingi tań­da álemdik órkenıette óz ornyn oıyp alǵan ál-Farabı babamyzdyń ili­min ári qaraı zerttep, tanyp-bilý, ony ult múddesine jaratý – taýsylmas rýhanı azyq, baǵa jetpes qundylyq. Sondaı-aq biz ulttyq sanany jańǵyrta­myz jáne básekege qabiletti ult qa­lyp­­tastyramyz desek, uly Abaı­dyń shyǵarmalaryn odan ári nasıhattaı berýimiz kerek.

Memleket basshysynyń tapsyrmasyna saı elimizdiń odan ári damý barysyna oraı naqty tujyrymda­ry anyq kórsetilgen. Bul turǵyda alǵa qoıylǵan naq­ty mindetterdi atap ótsek, onda kórsetilgen jalpy qoǵam men respýb­lıkadaǵy demokratııa­lyq úr­disterdiń keńeıe túsýine, mem­lekettik basqarý organ­daryn damytýda jaýapkershilikti art­tyrýdyń alǵysharttary aı­qyn kórsetilgen. Halyqtyń ál-aýqa­tyn arttyrý, áleýmettik jaǵ­daıdy jaq­sartýdyń ǵylymı negiz­derine úńilip, baǵdar­lama­lyq qujat­tarda syndarly saraptama jasaý negizgi mindet retinde tanyldy.

Memleket basshysy Q.Toqaev Joldaýda ekonomı­kalyq máse­lelerge qatysty birqa­tar jaıt­qa, atap aıtqanda ekonomı­ka­nyń shı­kizat óndirýshiden bilim ekonomı­kasy jáne ınnova­sııa salasyna ótýge oraı usynystaryn qadap aıt­ty. Bul sharalar bir­tindep júze­ge asa bastady. Demek elimizdi áleý­mettik-ekono­mı­kalyq damýdyń jańa sapaly deń­geıine shyǵarý Q.Toqaev saıa­satynyń zańdy baǵy­ty jáne res­pýblıkamyzdyń táýel­sizdik jyl­dary qol jetken jetis­tiginiń saıa­sı-áleýmettik reforma­synyń sabaqtastyǵy sanalady.

Bıliktiń halyqpen tıimdi ári turaqty dıalogte bolýy óte ma­ńyzdy. Sol sebepti azamattyq qo­ǵammen belsendi aralasýdy arttyryp, árdaıym baılanysty nyǵaıtý maqsatynda, qarapaıym adamdarmen tikeleı qatynasta bolý múmkindigin arttyrý qajet. Bul baǵytta zamanaýı sıfrlyq kommýnıkasııa­nyń tıimdili­gin paıdalana otyryp, ózara is-qı­myldy arttyrýda ashyq alańdar qurý qajet. Memleket turaqty túrde jumys isteıtin, jańa­dan qurylǵan Ulttyq keńes qoǵamdyq senim uıymyna úl­ken úmit artady. Qoǵamdyq senim artqan rotasııalyq meha­nızm arqyly Ult­tyq keńes múshelerine memleket basshylyǵy jurtshy­lyq­tyń ártúrli saladaǵy ókil­deri­niń pikirlerine qulaq asyp, kózqarastaryna nazar aýdarady. Sondaı-aq bul alań jurt­shy­lyqtyń san alýan qoǵam­dyq pikiri men ınnovasııalyq ıdeıalaryna nazar aýdaryp, qoǵamnyń al­dyndaǵy mańyzdy máselelerdi sheshýge jol ashady.

Kúni keshe Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev dástúrli Digital Bridge-2022 halyqara­lyq tehnologııalyq forýmyna qatysyp, is-sharanyń plenarlyq otyrysynda sóılegen sózinde sarapshylardyń boljamy bo­ıynsha, on jyldan keıin əlemde ónimder men qyzmetterdiń 70 pa­ıyzy sıfrlyq platforma­lyq modelder negizinde qurylaty­nyn məlimdedi. Mundaı jaǵdaı­da Qazaqstan ózine Eýrazııalyq keńis­tik­tegi eń iri sıfr­lyq hab­tar­dyń biri­ne aınalý stra­te­gııalyq mindetin qoı­dy. Mem­leket basshysynyń aı­týyn­­sha, búginde Qazaqstan BUU-nyń sıfr­­lanǵan memleketter reı­tın­ginde úzdik otyz eldiń qata­ryna kiredi. 

Elimizde prezıdent saılaýy­na oraı saıası báseke bastaldy. Osy­ǵan oraı saıası partııa­­lar ózderiniń sez­derin ótkizýge ázir. Memleket basshysy jańa strategııaǵa səıkes basty mem­lekettik ınstıtýttardy keshendi túrde qaıta jańǵyrtýǵa kirisý qajet dep sanaıtynyn jetkizdi. Bul qadam azamattardyń əl-aýqa­tyn arttyrý jəne eldi órkendetý jolyndaǵy ortaq jumysty jan­dan­dyrýǵa múm­kindik beredi.

Prezıdent saılaýy osyndaı kezeń­ge sáıkes kelip otyr. Osy tur­ǵyda qandaı jaǵdaı bolsa da Mem­leket basshysy atap kórset­kendeı, saılaýdy ádi­letti ótkizý, halyq múd­­de­sine saı keletindeı, qalyń bu­qara­­nyń talap-tilegimen sana­syp, demo­kra­tııanyń mindet­terin saq­taı otyryp ilgeri basý mańyzdy.

Saıasat BEIISBAI,

Fılosofııa, saıasattaný jáne dintaný ınstıtýtynyń bas sarapshysy