Keshirim – halyq qalaýy

Qańtar oqıǵasyna kóbinese «atoı­laǵan­dardyń jeleýine» erip, tártipsizdikti uıym­dasty­rý­shylardyń shyn nıetin birden túsin­begen nemese ózderiniń zań­syz áreketteriniń zardabyn baǵamdaı almaǵan azamat­tarymyz qatysty. Osyndaı oqıǵa­lar­dyń qasireti memleketimizdiń eń joǵa­ry qundylyqtary – onyń egemendigi, tutas­tyǵy, konstıtýsııalyq quqyǵy men qoǵamdyq qaýipsizdigine qaýip tóndirip, eldiń birligine iritki saldy.

Qazirgi ýaqytta jappaı tártip­siz­dikterge qatysýshylardyń (uıym­das­ty­rý­shylardy eseptemegende) sany 1 600 adamǵa jetip otyr. Onyń ishinde 1 500 adam raqymshylyqqa ilingen. Raqymshylyq zańy tek 4-7 qańtar aralyǵynda ótken jappaı tártipsizdikterge qatysqan, sol jerde bolyp tutqyndalǵan azamattardy qamtıdy.

Bir eskeretin nárse – raqym­shylyqqa ilikken qylmystyq isterdiń barlyǵy tolyq aqtalýǵa jatqyzylmaıdy. Raqym­shy­lyq jasaý adamdy aqtamaıdy jáne ony zań turǵysynan aqtaı almaıdy, onyń maqsaty – jazadan bosatý nemese onyń merzimin qys­qartý.

Zań normalaryna sáıkes, qyl­mystyq isterdi tek aýyr emes qylmystar nemese aýyr emes jáne ortasha aýyrlyqtaǵy qyl­­mystar jasaǵan adamdarǵa qa­tys­ty ǵana emes, sonymen qatar aýyr qylmystar úshin jazany 3/4-ke qysqartý kózdelip otyr. Sonymen qatar eger sottal­ǵan­nyń jazasyn óteýge bir jyldan as­paıtyn ýaqyt qalsa, jaza mer­zi­mi ótelmegen barlyq mer­zim­ge qysqartylady.

«Raqymshylyq jasaý týraly» zańnyń adamgershilik turǵysynan da mańyzy zor. Máselen, Úkimet pen jergilikti atqarýshy organdar mekemelerden bosatylǵandardy ju­mys­qa turǵyzý, turaqty tur­ǵy­lyqty jeri joqtardy arnaıy ortalyqtarǵa ornalastyrýdy qamtamasyz etý, sondaı-aq olarǵa áleý­mettik jáne ózge de kómek kórsetý jónindegi is-shara­lar­dy júzege asyrýǵa min­detti.

Raqymshylyq aktisi qoǵa­my­myzdy biriktirý maqsatynda Ádletti Qazaqstannyń bolashaǵy úshin qabyldandy.

Indıra ÁÝBÁKIROVA,

M.Nárikbaev atyndaǵy QazMZÝ professory,

zań ǵylymdarynyń doktory