Jaqynda ótken kezekten tys prezıdent saılaýy tájirıbesi kórsetkendeı, elimizde baıqaýshylardyń sany artyp keledi. Mysaly, 2021 jyly saılaýdaǵy baıqaýshylardyń sany 2019 jylǵy prezıdenttik saılaýmen salystyrǵanda 1,6 ese ósti. Bul trend óte ózekti.
Sol sekildi Qazaqstanda halyqaralyq standarttarǵa sáıkes, saılaý úderisiniń transparenttiligi men ashyqtyǵyn qamtamasyz etetin halyqaralyq baqylaý tájirıbesi keńinen usynylǵan. Olardyń da sany artty. 2021 jyly parlamenttik saılaýda 398 baıqaýshy akkredıttelse, 2022 jyly prezıdenttik saılaýda 641 halyqaralyq baıqaýshy qatysty.
Baıqaýshylar sanynyń ósýi qoǵamnyń saıası beıtaraptylyqty bastan keshý áleýetin kórsetedi. Saılaý – yqpal etý jáne azamattardyń daýys berý arqyly toptyq sheshim qabyldaý prosesine saıası qatysýynyń negizgi kilti.
Sondaı-aq Qazaqstanda baıqaýshy ınstıtýtyn nyǵaıtý úshin azamattyq qoǵamnyń baıqaýshylardyń ádep kodeksin qabyldaý qajettigin kórsetedi. Osylaısha, ózdiginen retteý jáne ózdiginen uıymdastyrý baıqaýshy mártebesiniń artýyna jol ashady.
Baıqaýshylardyń ádep kodeksi álemniń kóptegen memleketterinde bar. Mysaly, Ulybrıtanııada baıqaýshylar kodeksi qoldanylady. Onda saılaýshy tulǵalardyń qupııalyǵyn saqtaý, saılaý prosesine qandaı-da bir kedergi keltirýge tyıym salý, kásipqoılyq prınsıpterin saqtaý máseleleri jazylǵan.
О́z kezeginde saılaýdy baqylaý saılaýdyń aıqyndylyǵyn arttyrady. Osylaısha, elimizde de shetelde de saılaý prosesine degen senim artady. Saılaýdy baqylaý demokratııalyq proseske qoldaý kórsetedi.
Janar SANHAEVA,
Prezıdent janyndaǵy QSZI jetekshi ǵylymı qyzmetkeri