Ulyqtaý rásiminen keıin resmı túrde Prezıdent qyzmetine kirisken Qasym-Jomart Toqaev aýyldaǵy jaǵdaıdy jaqsarta almasaq bárimizge syn ekenin, Úkimetke aýyl baǵdarlamasyn daıyndaý týraly tapsyrma beretinin, baǵdarlamanyń oryndalýyn ózi baqylaýǵa alatynyn aıtty.
Shyny kerek, mundaı baǵdarlamalar buryn da qabyldandy, biraq bári qumǵa sińgen sýdaı bolyp ketti. Eger Úkimet quramynda qurylymdyq ózgerister bolmasa, bul jolǵy bastama da aldyńǵylardyń kebin kıip kete me degen kúdik bar. Sebebi Úkimet quramynda aýyldyń problemasyn túbirinen tanıtyn, túsinetin daǵdarys menedjerleri joq. Ekinshiden, kúni búginge deıin aýyldy qoldaýǵa baǵyttalǵan baǵdarlamalardyń birazy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine júktelip keldi. Elimizde bir mınıstrliktiń quzyretimen eshteńe sheshilmeıtini barshaǵa belgili. Sondyqtan da Aýyldy damytý mınıstrligin quryp, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń biraz mindetin soǵan júkteý kerek shyǵar.
Osy salanyń mamany retinde baǵdarlamanyń oryndalýyn biraz mınıstrliktiń moınyna júkteý kerek dep sanaımyn. Olar – densaýlyq saqtaý, ulttyq ekonomıka, eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrlikteri. Jekelegen mınıstrlikter emes, jalpy Úkimet quramynda júrgen azamattar óz mindetiniń tym bolmasa 40 paıyzyn túsinse, aýyldy tozdyryp almaıtyn edik.
Eýropa, Batys elderi aýyldy, úlken qalalardyń aınalasyndaǵy eldi mekenderdi saqtaý sol memlekettiń tıtýldy ultynyń genofondyn saqtaý dep sanaıdy. Germanııadaǵy eldi mekenderde turatyn turǵyndar keıde qalypty mólsherden kóp jınalyp qalǵan sútti tógip, saqtaýǵa jaramaıtyn jemis-jıdekti mal azyǵyna aınaldyryp jatady. Biraq memleket solaı jasady dep aýyldan bas tartyp jatqan eshkim joq, kerisinshe aýylǵa, fermerlerge arnaǵan kómegi jyl saıyn eselep ósip keledi.
Qazaqtyń 40 paıyzy aýylda turady. Biz osy mejeni saqtap qalsaq, qazaqtyń genofondyna tóngen qaýip joq. Endi aýyldyń ınfraqurylymyn kótersek, malmen, egin sharýashylyǵymen aınalysýyna jaǵdaı jasasaq, qalada júrgen qazaq balalary elge qaıtady, aýyldy kóterýge atsalysady.
Qazaqstannyń qalalary aıaǵyna turdy. Endigi jerde qalany óbekteı berýdiń qajeti joq. Endigi jerde qala aımaǵynyń etek-jeńin uzarta bermeı, qala mańyndaǵy, oblystar, aýdandar aınalasyndaǵy aýyldardy qoldaıyq. Sol kezde ǵana baǵdarlamalardyń nátıjesin el sezine alady.
Atamurat ShÁMENOV,
ekonomıka ǵylymdarynyń doktory
ALMATY