Skrınıng – dert belgisi áli bolmaǵan kezde aýrýdy erte kezeńde anyqtaý maqsatynda júrgiziletin profılaktıkalyq medısınalyq tekserý jáne qosymsha tekserý ádisterin qamtıtyn is-sharalar kesheni. Qala jáne aýyl turǵyndary arasynda medısınalyq qyzmetterdiń qoljetimdiligi teń emestigine jáne aýyldy jerlerde saqtandyrylmaǵan azamattardyń kóp bolýyna baılanysty, 20 qazannan bastap aýyl turǵyndary úshin profılaktıkalyq tekserýlerdiń jańa paketi engizildi.
Aýyl turǵyndaryna profılaktıkalyq tekserýler júrgizý úshin 18 jastan bastap jańa nysanaly toptardy aıqyndaý esebinen turǵyndardy qamtýdy ulǵaıtý kózdelip otyr. Buǵan deıin skrınıngtik zertteýlermen 30-dan 70 jasqa deıingi turǵyndar ǵana qamtylyp, jastar odan shet qalǵan edi. Endi kásibı tekserýler júrgizý úshin 4 nysanaly top – 18 jastan 29 jasqa deıingi jastar, 30 jastan 44 jasqa deıingi «Eńbek – 1», 45 jastan 65 jasqa deıingi «Eńbek – 2» jáne 66 jastan asqan «Zeınetker» sanattary belgilendi.
Profılaktıkalyq tekserý júrgizý úshin klınıkalyq-dıagnostıkalyq qyzmetter tizbesi keńeıtilip otyr. Mysaly, qan men zárdi jalpy klınıkalyq zertteýler engizildi, glaýkomany erte bastan anyqtaý úshin «Eńbek – 1» nysanaly tobynda kózishilik qysymdy zertteýdi 30 jastan bastaý kózdeldi. Jynystyq jolmen beriletin ınfeksııalardy, qýyq asty beziniń, asqazan-ishek joldarynyń jáne búırek aýrýlaryn erte anyqtaý maqsatynda jańa zertteýler engizildi. Budan basqa, qolǵa alynyp otyrǵan ózgerister mektepke deıingi, mektep jasyndaǵy balalardy, sondaı-aq tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi jáne joǵary bilim berý uıymdarynyń oqýshylaryn qosa alǵanda, halyqtyń nysanaly toptaryna profılaktıkalyq medısınalyq qarap-tekserý júrgizý qaǵıdalaryna, kólemine jáne kezeńdiligine qatysty bolady. Qabyldanǵan tıisti buıryqqa profılaktıkalyq zertteýlerge jatatyn aýyl turǵyndary qataryndaǵy adamdardyń nysanaly toby keńeıtilip, mynadaı tolyqtyrýlar engizildi:
18 ben 29 jas aralyǵyndaǵy erler men áıelder (keıbir sanattaǵy adamdar) skrınıngtik tekserýden ótedi; arterııalyq gıpertenzııa, júrektiń ıshemııalyq aýrýy jáne qant dıabeti, glaýkoma boıynsha dınamıkalyq baqylaýda turmaıtyn 18 ben 39 jas aralyǵyndaǵy erler men áıelder (adamdardyń keıbir sanattary); asqazan-ishek joldarynyń aýrýlarymen jáne sozylmaly búırek aýrýlary boıynsha dınamıkalyq baqylaýda turmaǵan 18 ben 70 jas aralyǵyndaǵy erler men áıelder (adamdardyń keıbir sanattary); tynys alý organdarynyń týberkýlezi boıynsha dınamıkalyq baqylaýda turmaıtyn 50-70 jas aralyǵyndaǵy erler men áıelder (adamdardyń keıbir sanattary); qýyq asty bezi obyry boıynsha dınamıkalyq baqylaýda turmaıtyn 55 pen 70 jas aralyǵyndaǵy jáne odan joǵary jastaǵy er adamdar (adamdardyń keıbir sanattary) skrınıngtik zertteýlerden ótedi.Profılaktıkalyq tekserýler ýchaskelik qyzmettiń shaqyrýy boıynsha júrgiziledi. Pasıentter tirkeýge júginbeı, áleýmettik-psıhologııalyq kómektiń aldyn alý bólimshesine jiberiledi, onda qalǵan skrınıngtik zertteýler júrgiziledi. Skrınıng kólemine mynalar kiredi: antropometrııalyq ólsheýler (boı, dene salmaǵy, bel sheńberi, qan qysymyn ólsheý, maqsatty topqa baılanysty zerthanalyq jáne aspaptyq zertteýler júrgizý (adamdardyń keıbir sanattary).
Búgingi tańda Qordaı aýdany boıynsha 7 066 adam kásiptik tekserýden ótti, onyń ishinde 18-29 jas aralyǵyndaǵylar – 3 306 adam, 30-44 jastaǵylar – 3 503, 45-65 jastaǵylar – 53, 66-70 jastaǵylar – 204. Bul 78,8%-dy qurady. 2022 jyldyń 18 qarashasyna deıin naýqasqa shaldyqqan 148 adam anyqtaldy, onyń ishinde 18-29 jas aralyǵyndaǵy 42 adam (asqazan-ishek joldary boıynsha), 30-44 jastaǵy 64 adam (asqazan-ishek joldary boıynsha – 34, búırek aýrýy boıynsha – 26, sút beziniń qaterli isigi boıynsha – 4 adam), 45-65 jastaǵy 18 adam (sút bezi qaterli isigi boıynsha –15, PSA boıynsha – 3 adam), 66-70 jastaǵy 24 adam (tynys alý organdary boıynsha – 16, PSA boıynsha – 8 adam) bar. Qazirgi ýaqytta derti bar ekeni belgili bolǵan adamdar saýyqtyrylý ústinde.
Qordaı aýylynyń turǵyndary – aýdandyq ortalyq emhanada, al basqa eldi mekenderdiń turǵyndary óz aýyldaryndaǵy emdeý-profılaktıkalyq mekemelerinde profılaktıkalyq tekserýden óte alady. Profılaktıkalyq tekserý turǵyndar tirkelgen medısınalyq uıymda tegin júrgiziledi. Olarǵa «Eger sizdi skrınıngke shaqyrsa, ýaqtyly kelińiz!» deımiz.
Záýresh QADYRBEKOVA,
Qordaı aýdandyq ortalyq aýrýhanasynyń bas dárigeri
Jambyl oblysy