Sot júıesindegi sony jańalyq

Keshe elimizdiń Joǵarǵy Sotynda sot júıesiniń ashyqtyǵy men qol-jetimdiligin qamtamasyz etetin, ári bıýdjet qarajatyn únemdeýge áserin tıgizetin halyqqa qyzmet kórsetetin jańa elektrondy aqparattyq qyzmet­tiń tusaýkeseri boldy. Onda sot pro­sesine qatysý úshin elektrondy qyzmettiń birqatar artyqshylyqtary tanystyryldy. Sonyń ishinde «Sot qujattarymen tanysý», «Sottyq kabı­net» jáne aýdıo-beıne tirkeý túri sot prosesine qatysýshylardyń barlyǵy úshin de qolaıly bolmaq kórinedi. Atalǵan qyzmet túri JSN, parol jáne logın engizý arqyly elekt­rondy sot qujattaryn qaraýǵa arnal­ǵan. Al logın men parol týraly sot prosesine qatysýshy óziniń elekt­rondy mekenjaıyna nemese uıaly tele­fonyna SMS habarlama jiberilýi arqyly elektrondy túrde aq­parat alady. Máselen, sotqa ádeıi ha­bar­lasqan adam, óziniń uıaly telefonyna nemese elektrondy mekenjaıyna elekt­ron­dy habarlamalardy jiberýge kelisimin jáne aryzyn bergendigi men tirkelgendigi týraly talon alady. Bul jerde sot pro­sesiniń ekinshi taraby da sot tal­qy­laýyna dál osyndaı talon alýyna múm­kindigi bar. Sóıtip, joǵaryda atalǵan «Sot qujattarymen tanysý» aqparattyq qyzmeti arqasynda azamattar úılerinen shyqpaı-aq, Internetti paıdalaný ar­qyly qajetti sot qujattarymen tanysa alady. Sol sııaqty www.sud.gov.kz resmı saıtynda sot organdary qyzmeti men onlaın qyzmetine qoljetimdi «bir tereze» – «Sottyq kabınet» elektrondy jobasy ashylmaq. Atalǵan «Sottyq kabınet» elektrondy ózara áreket arqy­ly sot óndirisin jeńildetýge jáne sot júıesiniń ashyqtyǵy men qol­je­­­tim­­diligin, jedeldigin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Bul arada aıtylǵan Sottyq kabınettiń basymdylyǵy: aryz ben usynystardy, shaǵymdardy daıyndaý men berýdiń elektrondy túri; Internet júıesi arqyly qoljetimdilik; memlekettik ótemderdi onlaın arqyly tóleý; aqparattyq qoldaý; málimetter men qosylýdyń qaýipsizdigi bolyp tabylady. Budan basqa sot talqylaýynyń sapa­ly ótýi erekshe eskerilip otyr. Ol úshin elektrondy qaýlyǵa túsirý múm­kindigin qarastyratyn qazirgi tań­daǵy tehnologııalar negizinde sot prosesterine aýdıo-beıne tirkeýdi engizý joldary qamtamasyz etilýde. Al bul júzege as­qan soń qatysýshylarǵa sot pro­sesi­ne qatysýǵa joǵaryda atalǵan «Sottyq kabınet» arqyly múmkin bo­lady. Osylaısha, sot prosesine qaty­sam deýshilerge qashanda jasyl sham ashylmaq. Keıinirek, tipti, osy aıtylǵan aýdıo-beıne tirkeý aıasynda shetelderdiń táji­rı­besine súıene otyryp, sottardy beı­nekonferensbaılanys júıesimen jab­dyqtaý arqyly sot talqylaýyn qa­shyqtyqtan ótkizý múmkindigin odan ári damytýǵa jol ashylady. Sóıtip, osyn­­­daı júıeni engizý arqasynda ja­za­ny oryndaý salasyndaǵy organ­dar­ǵa aı­daýyl túrinen arylýǵa, al sot­­­­ta­lý­shy­ǵa qamalǵan jerinen tikeleı beıne­konferensbaılanys júıesi arqyly túsinik berýine múmkindik týady degimiz keledi. Mundaı joba búgingi tańda óte qa­jet bolyp otyr. Sebebi, atalǵan jańa elektrondyq jobalardyń iske qosylýy poshtalyq shyǵynǵa jumsalatyn bıýd­jet qarajatyn únemdeýge múmkindik bere­di eken. Statıstıkalyq derekterge súıensek, respýblıka sottary 2012 jyly 580 105 talap-aryz, 2013 jyly 643 683 ótinish qabyldasa, 2014 jyldyń ótken 5 aıynda 282 myńnan astam aryz qabyldaǵan. Al árbir aryz boıynsha joldanatyn poshtalyq habarlandyrýlar kóp qarjyny qajet etetin kórinedi. Aleksandr TASBOLATOV, «Egemen Qazaqstan».