Álem jańalyqtary
Desant túsirilgenine – 70 jyl Keshe Fransııada ekinshi dúnıejúzilik soǵysta odaqtastar armııasynyń Normandııaǵa desant túsirýiniń 70 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalar ótti. Oǵan AQSh prezıdenti Barak Obama, Ulybrıtanııa premer-mınıstri Devıd Kemeron jáne KSRO atynan Reseı prezıdenti Vladımır Pýtın arnaıy baryp qatysty. Fransııa aýmaǵyndaǵy Normandııada amerıkalyqtardyń 9 myńnan astam áskerıi kóz jumǵan eken. Olar jerlengen orynǵa B.Obamamen qatar, el ıesi retinde Fransııa prezıdenti Fransýa Olland ta bardy. Al burynǵy odaqtastar basqosýynda halyqaralyq kún tártibindegi kókeıkesti máseleler talqylandy. Bul oraıda, Ýkraınany ońaltý máseleleri de áńgime arqaýyna aınaldy. Bashar Asad – kezekti márte prezıdent Sırııada prezıdent saılaýy bolyp ótti. Onda eldiń qazirgi basshysy Bashar Asad senimdi jeńiske qol jetkizip, qatarynan úshinshi márte Sırııa prezıdentiniń oryntaǵyna otyratyn boldy. B.Asadty jaqtap, el azamattarynyń 90 paıyzy óz daýystaryn bergen. Bul týraly Sırııa parlamentiniń spıkeri Mohammed ál-Laham habarlady. «Men Sırııa Arab Respýblıkasyndaǵy prezıdent saılaýynda Bashar Hafez ál-Asadtyń jeńiske jetkenin jarııa etemin. Ol daýystardyń absolıýtti basymdyǵyn aldy», dep málimdedi ál-Laham. Batys elderi bul saılaýdyń qorytyndysyn moıyndamaıtyndaryn bildirip otyr. Elinde úsh aıda tártip ornatpaq Ýkraınanyń jańadan saılanǵan prezıdenti Petr Poroshenko elindegi jaǵdaıdy retke keltirýdiń josparyn daıyndap jatqanǵa uqsaıdy. Bul týraly keshe «Kommersant» gazeti jazdy. Oǵan qaraǵanda, Poroshenko óziniń josparyn ınaýgýrasııadan keıin jarııa etpekshi eken. Basylymǵa habarlaǵan derek kózderiniń aıtýlarynsha, jospar úsh bloktan turatyn kórinedi: el ishindegi únqatysý, halyqaralyq únqatysý jáne Reseımen kelissózder júrgizý. Polsha prezıdenti ákimshiliginiń basshysy Iаromır Sokolovskıdiń sózine qaraǵanda, Ýkraınada polıak tájirıbesi paıdalanylatyn jergilikti ózin-ózi basqarý reformasy júzege asyrylýy yqtımal.Qysqa qaıyryp aıtqanda: *Kanadada úsh polısııa qyzmetkerin óltirdi degen kúdikpen 24 jastaǵy Djastın Býrk qamaýǵa alyndy. Ony ustaýǵa birneshe júzdegen poleıseıler jumyldyrylypty. Operasııa kezinde Monkton qalasyndaǵy mektepter men mýnısıpaldy mekemeler ýaqytsha jabylyp, qoǵamdyq kólik toqtatylǵan. AQSh-tyń Sıetl qalasyndaǵy stýdentter qalashyǵynyń aýmaǵynda atys bolyp, bir adam oqqa ushsa, úsheýi jaralanǵan. Polısııa adam ólimine kinálini tutqyndap úlgergen. Oqıǵa tabıǵı ǵylymdar fakýltetiniń ǵımaratynda oryn alsa, oq jumsaýdyń egjeı-tegjeıli sebebi ázirshe belgisiz. *Tatarstannyń TAIF ınvestısııalyq-ónerkásiptik toby Soltústik Koreıa aýmaǵynda janarmaı quıý stansalarynyń jelisin salýǵa qatysýy yqtımal. Bul týraly Qıyr Shyǵysty damytý jónindegi mınıstr Aleksandr Galýshka málimdep otyr. Baǵdarlamanyń kólemi týraly áńgime qozǵalmaıdy. Atyshýly Vladımır Jırınovskıı serkesi bolyp tabylatyn Reseıdiń lıberal-demokratııalyq partııasynan Memlekettik dýmaǵa depýtat Roman Hýdıakovty Daǵystan týmalary soqqyǵa jyǵyp ketipti. Oqıǵa Máskeý kósheleriniń birindegi jol janjaly kezinde oryn alǵan. Endi depýtat ózin renjitkenderden 2 mıllıon rýbl talap etpek. *Daǵystannyń Ahtyn aýdanynda bolǵan jol-kólik oqıǵasy saldarynan mektep dırektory men muǵalim qaza tapsa, úsh oqýshy aıtarlyqtaı dene jaraqattaryn alyp, jansaqtaý bólimine túsken. Muǵalimder men oqýshylardy emtıhanǵa alyp kele jatqan avtobýs ózen shatqalyna qulap ketken.
Yntymaqtastyqqa qarsy AQSh prezıdenti Barak Obama Fransııanyń Reseımen áskerı salada yntymaqtasqanyn qalamaıtynyn bildirdi. Bul týraly ol Belgııanyń astanasy – Brıýsselde ótken úlken jetilik sammıtiniń qorytyndysyna arnalǵan baspasóz máslıhaty barysynda aıtqan. «Máskeýge «Mıstral» tikushaq tasyǵyshyn satýǵa qatysty ózimniń kúdigim bar ekenin jasyrmaımyn. Osy isti toqtata tursańyz qaıtedi?», dep qaıyrylypty ol óziniń fransýzdyq áriptesi Fransýa Ollandqa. Obamanyń pikirinshe, «Mıstraldi» satpaı toqtata turý Reseıge qysym kórsetýdiń bir parasy bolyp tabylady. Al tikushaq tasyǵysh satý týraly kelisim Dmıtrıı Medvedev prezıdent bolyp turǵan kezde jasalsa kerek. Iranda poıyzdar soqtyǵysyp qaldy Keshe, Irannyń soltústiginde jolaýshylar poıyzy júk tasıtyn poıyzben soqtyǵysyp qalǵan. Kem degende 10 adam qaza tapsa, ondaǵan adam jaralanǵan. Bul týraly «Reıter» agenttigi habarlady. Apat Damgan stansasynda jergilikti ýaqyt boıynsha keshki saǵat 23.00-de bolǵan. Meshhed qalasynan el astanasy – Tehranǵa baǵyt alyp kele jatqan poıyzda shamamen 340 jolaýshy bolypty. Bıliktegiler opat bolǵandar sany artýy múmkin ekenin aıtady. О́ıtkeni, jaralanǵandardyń tórteýiniń jaǵdaıy asa múshkil kórinedi. Oqıǵa boıynsha tergeý amaldary bastalsa, apattyń ne sebepti oryn alǵany ázirshe belgisiz. Ekstremıstik pıǵyly úshin aıyptaldy Sot Ekaterınbýrg qalasynda «Orys marshyn» uıymdastyrmaqshy bolǵan Maksım Vahromovty ekstremıstik áreketke kináli dep tapty. Reseıdiń Sverdlov oblysy boıynsha tergeý komıtetiniń saıtynda oǵan jaza retinde 280 saǵat túrindegi mindetti jumys belgilengeni aıtylady. Saıttaǵy aqparatqa qaraǵanda, Vahromov 2012 jyldyń qazan aıynda óziniń áleýmettik jelidegi paraqshasyna tergeý oryndary men sottyń pikirinshe, dushpandyq pen ultaralyq janjal otyn jaǵýǵa baǵyttalǵan materıaldy ornalastyrypty. Osylaısha orystardy «marshqa» shaqyrǵan ultshylsymaqqa eskertý túrinde bolsa da jaza qoldanylyp otyr. Internet materıaldary negizinde ázirlendi.