Elordada jaqynda mektep oqýshylarynyń 45-shi halyqaralyq fızıka páni olımpıadasy ótedi dep kútilýde. Qazaqstanda tuńǵysh ret uıymdastyrylǵaly otyrǵan saıysqa 89 memleketten 410 oqýshy qatysatyny málim bolýda.
Bir aıta keterligi, 45 jyldyq tarıhy bar bilim saıysyna olımpıadaǵa buryn-sońdy qatysyp kórmegen 9 eldiń jastary baqtaryn synaýǵa ótinish bildirgen. Burynǵy olımpıadalardan qazaqstandyq jobanyń taǵy bir ózgesheligi, qatysýshylar qatarynyń bıyl edáýir arta túsip otyrǵany.
Saıysqa ulttyq fızıkalyq olımpıadalardyń jeńimpazdary, bıylǵy mektep bitirýshiler arasynan fızıkadan shashasyna shań juqtyrmaǵan kil júırikter jáne joǵary synyp oqýshylary iriktelip alyndy. Qatysýshy elderdiń komanda quramynyń sany kvotamen anyqtalady. Atalmysh shara elimizdegi basty bilim ordasy bolyp tabylatyn Nazarbaev Ýnıversıteti bazasynda ótedi dep josparlanýda.
Bilim báıgesinde Qazaqstannyń namysyn 5 oqýshy qorǵamaq. Olar – halyqaralyq Jáýtikov olımpıadasynyń altyn medal ıegeri Ámir Birálın men respýblıkalyq pán olımpıadasynyń altyn medal ıegeri Isa Danat. Sondaı-aq, fızıka páninen halyqaralyq olımpıadanyń qola medal ıegeri Nurbek Dinmuhammed, «Týımaada» halyqaralyq olımpıadasynyń qola medal ıegeri Tursynbek Nurıslam jáne jasóspirimder arasyndaǵy halyqaralyq jaratylystaný ǵylymdary olımpıadasynyń kúmis medal ıegeri Dáýlet Qurmantaev qatysady.
«Daryn» ǵylymı-tájirıbelik ortalyǵynyń dırektory Sholpan Qırabaevanyń sózine súıensek, olımpıada Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń qaýlysyna sáıkes, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń qoldaýymen ótkizilgeli otyr. Ortalyqtyń basshysy bul týraly egjeı-tegjeıli áńgimeleı kelip: «О́reli jastarǵa Qazaqstandy joǵary deńgeıde tanytý, dáripteý – úlken synaq. Jetekshi ustazdarymen birge keletin balalarǵa Qazaqstannyń ásem de kórikti jerlerin aralatyp kórsetýge biz qashanda ázirmiz»,–dedi.
«Olımpıada 2 kezeńnen turady. Qatysýshyǵa birinshi teorııalyq, al ekinshi synaqta eksperımenttik tapsyrmalar beriledi. Shyǵarylǵan esepter – 20, tájirıbelik jumystar 30 upaımen baǵalanady. Suraqtardyń deni túgeldeı derlik jańadan oılap tabylyp otyrǵanyn aıta ketken jón. Esep jumystarynyń mátinderi óte aýqymdy bolǵandyqtan, muny 5 saǵattyń bederinde oryndap shyǵý kez kelgenniń qolynan kele bermeıdi», – deıdi olımpıadany uıymdastyrýshylardyń biri Ernur Rysmaǵambetov. Onyń aıtýynsha, qazylar alqasynyń quramynda 70 adam bar. Alty adam sheteldik, al qalǵandary buryn olımpıadaǵa qatysqan órender men shetelde bilim alyp jatqan qazaqstandyq jastar.
Saıysqa ár eldegi orta bilim berý standarttarynyń ózgesheligine baılanysty tek 20 jasqa deıingi oqýshylar tańdalyp otyr. Mysaly, AQSh-ta 12 jyldyq bilim berý júıesine sáıkes mektep bitirýshi túlekter 19-20 jas aralyǵynda bolyp kelse, al bizde bul 17 jaspen shekteledi.
Qazaqstan 2008 jylǵy olımpıadanyń kórsetkishi boıynsha 28-shi oryndy ıelense, sońǵy úsh jylda 15,12,10 oryndyq mejege qol jetkizip júr. Jyl saıyn saıysta qazaqstandyq 5-8 balǵynnyń olımpıadaǵa qatysyp, baq synaýyna tolyq múmkindik týǵyzylady.
800-den asa jazba jumystary bar-joǵy 2-3 kúnniń ishinde tekserilip, saıys qorytyndysy shyǵarylady. Bilim báıgesiniń nátıjesi boıynsha jeńimpazdarǵa medaldar men arnaıy sertıfıkattar tabys etiledi.
Maqpal TО́REBEK,
Q.A.Iаsaýı atyndaǵy HQTÝ-diń III kýrs stýdenti.
TÚRKISTAN.