Qańtar qasireti beıbit kúnniń baǵa jetpes qadirin túsindirip berdi. Elimizdiń batysynda bastalǵan beıbit sherýdiń sońy zańsyzdyqqa jol bergen keıbir toptardyń qylmystyq áreketine ulasty. El bıligi jınalǵan jurttyń talabyn eskerip, qalyptasqan jaǵdaıdy sheshýge tyrysqanymen búliktiń aldyn alý múmkin bolmady. О́ńirlerden tynyshtyq ketip, Almatynyń ortalyq kóshelerindegi dúmpý qarapaıym halyq júregine qorqynysh uıalatty. Qala kóshelerine shyqqan búlikshil toptarǵa kúshtik qurylymdar qarsy turdy.
Búlikshilerge qarsy is-qımyl bastalǵan tusta UQK Shekara qyzmetiniń jeke quramy da shette qalǵan joq. Shekara aımaqtarynda blokbeketter ornatylyp, sýyq qarýlar men tonalǵan tehnıkalar tárkilendi. Qalada bereketsizdik týdyryp, áskerler men quqyq qorǵaýshylardyń jaǵasyna jarmasyp, pogondaryn julǵandar, mańyzdy nysandardy órtegen eserlerdiń «jeńisteri» kópke uzaǵan joq. Erteńine-aq, mystary basylyp, boı tasalaýǵa kóshti. О́ńirlerde antıterrorlyq operasııa bastalyp, qala shetterine qoıylǵan tosqaýyldar búlikshilerdi birtindep ustaı bastady.
Shekara qyzmetinen atalǵan is-sharaǵa 250-ge tarta áskerı qyzmetshi jumyldyrylyp, blokbeketter men baqylaý-ótkizý posttarynda qyzmet atqarý kezinde búlikke qatysqan 200-den asa adam quryqtaldy. Mańyzdy nysandar kúzetke alynyp, qarý-jaraqtarmen birge qanshama zattaı aıǵaq tárkilendi.
El shetine tıgen jaýdy birinshi bolyp qarsy alýǵa daıyn turatyn shekarashylar «Dabylǵa» da ún qosty. UQK Shekara qyzmetiniń Almaty oblysy boıynsha departamenti shahar ákimdiginiń ǵımaratyn basbuzarlardan qorǵaýǵa qatysty. Aıǵaıǵa súren qosyp, adam óltirip, mekemelerdi órtep, dúken tonaǵandarmen betpe-bet keldi. Biraq berispedi. Betterin qaıtardy. Syn sátte mindetin adal atqarǵan qaısar shekarashylar keıin Prezıdent Jarlyǵymen marapattaldy.
Búgin biz solardyń qatarynda bolǵan shekarashy áriptesterimiz týraly aıtýdy jón sanadyq. О́ıtkeni halyq batyrlaryn bilýge tıis.
UQK Shekara qyzmeti Jetisý oblysy boıynsha departamentiniń qyzmetkeri Saıan Jumadilov ótken jyldyń 5 qańtarynda qala ákimdigin basyp alýǵa tyrysqan basbuzarlarmen qandy qaqtyǵys kezinde ǵımarattyń ekinshi qabatynda basynan aýyr jaralanǵan polkovnık A.Krestınındi kórip, shekarashyny qutqarýǵa baryn salady. Ol ofıserdi qaýipsiz jerge aparyp, esin jıǵyzady. Qalǵan jaralylardy da syrtqa shyǵarý úshin qaqtyǵys bolyp jatqan jerge qaıta oralǵan ofıserdi belgisiz bireýler basynan temir súımenmen uryp, jerge qulatady. Osylaısha, búlikshil toptyń tutqynyna túsken ol esin ákimdikke qarama-qarsy «Habar» teleradıokesheninde jınaıdy.
Búlikshi topty aýyr jaralylardy bosatýǵa kóndirgen Saıan basqalarmen birge toǵyz áskerı qyzmetshini dalaǵa alyp shyǵyp, jaqyn mańdaǵy kólikterdiń birimen shahardaǵy jedel medısınalyq kómek kórsetetin aýrýhanaǵa jóneltedi...
Qańtardyń sol bir qaraly kúninde medısına qyzmetiniń kapıtany Kelbet Qabylova aýyr jaralylardy alyp shyǵý úshin oqıǵa ornyna tórt márte kirgen. Muny kózsiz erlik emes dep kim aıta alady?! Qaraly qańtar oqıǵasy kezinde búlikshilerdiń zańsyz áreketine qaramastan ózderiniń antyna adaldyq tanytqan dárigerler de naǵyz erlik tanytqany barshaǵa málim.
Medısına qyzmetiniń kapıtany K.Qabylova bastaǵan jedel járdem qyzmetkerleri qalalyq ákimdiktiń aýmaǵyna kirip, jaralylarǵa alǵashqy medısınalyq kómek kórsetip UQK Áskerı gospıtaline jetkizgen. Osyndaı jankeshti qımylynyń arqasynda Kelbet Qýanyshbekqyzy 25 áskerı qyzmetshiniń ómirin saqtap qaldy.
Al UQK Shekara qyzmeti medısına qyzmetiniń aǵa leıtenanty Muhıt Qańtarbaev qańtar oqıǵasy kezinde jaralylardy qaladaǵy aýrýhana, áskerı gospıtaldarǵa jetkizý úshin tynym tappaǵan. Áskerı formada ekenin kórip, ózin qorshap alǵan búlikshilerdiń talaptaryna kónbeı, jaralylardy olardyń hantalapaıyna salýǵa jol bermeıdi. Ústindegi kıimin medısınalyq formaǵa aýystyrǵan ol jaralylardy gospıtalǵa jetkizý sekildi mańyzdy mıssııasyn jalǵastyrady. Ofıserdiń alǵyrlyǵy men batyldyǵynyń arqasynda 20-dan astam áskerı qyzmetshiniń ómiri aman qaldy.
Qańtar oqıǵasynda «KamAZ-43269» brondalǵan tehnıkasyn tizgindegen UQK Shekara qyzmetiniń aǵa tehnıgi, aǵa serjant Talǵat Batyrbekov áskerı qyzmetshiler men jaralylardy kóshirý sekildi jaýyngerlik tapsyrmany oryndaý kezinde naǵyz erliktiń úlgisin kórsetti.
«Kóktóbe» telemunarasyn qorǵaý kezinde shekarashylardyń qarýly toppen qaqtyǵysqa túskenin barsha jurt jaqsy biledi. Arý Almatynyń eki kúnde astan-kestenin shyǵaryp, qala halqyn úreıde ustap, búlik jasaǵan toptardyń basty kózdegeni – strategııalyq mańyzy bar nysandardy basyp alý edi. Sondaı mańyzdy nysannyń biri – «Kóktóbe» telemunarasy bolǵan. Ile Alataýynyń bókterinde ornalasqan munara Almatyny ardaqtaǵan árbir adamnyń júregine jylý, kózine qýanysh syılaıtyn mekenge aınalǵaly qashan!
Aldyn ala kelip túsken aqparat boıynsha, buzaqylar munarany basyp alyp, osy jerden joǵary bılikke ózderiniń talaptaryn qoımaqshy bolǵan kórinedi. Osy qaqtyǵysta da shekarashylar tabandylyq pen batyldyq tanyta bildi. Al Talǵat basqarǵan áskerı mashına shekarashylarǵa qarata oq atqan bes kólikti soǵyp ótip, shaıqastyń sońǵy núktesin qoıdy. Alaıda jaýyngerlik tapsyrma oryndaý kezinde batyl shekarashy ıyǵynan jaralanady. Biraq jaraqaty men jan-jaqtan tóngen qaýip-qaterge qaramastan ol ózine júktelgen mindetti jalǵastyrdy.
Aǵa serjant Shýhrat Toqtarbaev bolsa qańtar qyrǵyny kezinde UQK Shekara qyzmetiniń jasaqtalǵan jeke quramyn Shonjy men shaharǵa deıingi aralyqty kesip ótip, Almaty qalasynyń ákimdigine jetkizedi. Qandy oqıǵa kezinde órship ketken jappaı tártipsizdik barysynda qarýly top ákimdik ǵımaratyn basyp alǵan edi. Mańyzdy nysandy basbuzarlardan qorǵaý kezinde aǵa serjant ta óz basyna tóngen qaýip-qaterge qaramastan, oqıǵa ornynan zardap shekken jáne jaralanǵan 75 áskerı qyzmetshini alyp shyqqan.
UQK Shekara qyzmetiniń serjanty Erlan Tileýbergenov shekarashylar sapynda 2006 jyldan beri qyzmet etip keledi. Táýelsizdigimiz ben el taǵdyry tarazyǵa túsken qaýipti sátte strategııalyq mańyzy bar aýmaqtan tabylǵan ol «Sol kúngi oqıǵa naǵyz oq pen ottan esh kem emes edi», dep eske alady. Serjant ózi tizgindegen «ÝAZ» kóligimen Respýblıka alańy men UQK Áskerı gospıtaliniń arasyna jol salyp, sonyń arqasynda 40-qa tarta aýyr jaraqat alǵan adamdy ólim aýzynan aman alyp qaldy.
Qańtar tragedııasy kezinde qaýippen betpe-bet kele júrip, naǵyz erlik pen batyldyq kórsetkenderdiń aldyńǵy qatarynda shekarashylarmen birge IIM-niń Ulttyq ulany, Qorǵanys mınıstrliginiń áskerı qyzmetshileri de boldy. Aram nıetti adamdar aıdap salǵan búlikshilermen qaqtyǵys kezinde jaraqat alǵan 120-ǵa tarta áskerı qyzmetshiniń 80-nen astamy shekarashy. Olardyń denin UQK Shekara akademııasynyń kýrsanttary quraıdy. Osynyń ózinen-aq «Qasiretti qańtar» kezinde kúshtik qurylym qyzmetkerleriniń qandaı synǵa tap bolǵanyn, qandaı qaterge bas tigip, antyna adaldyq tanytqanyn anyq ańǵarýǵa bolady.
Saıan Jumadilov, Kelbet Qabylova, Muhıt Qańtarbaev, Talǵat Batyrbekov, Shýhrat Toqtarbaev pen Erlan Tileýbergenov – qańtar qyrǵyny kezinde qaısarlyq kórsetken alty shekarashy jaýyngerlik tapsyrmany oryndaý kezinde tanytqan kózsiz erlikteri úshin Prezıdent Jarlyǵymen «Jaýyngerlik erligi úshin» medalimen marapattaldy. Alaıda alty azamat ta ótken jyldyń basynda el basyna qater tóndirgen «Qasiretti qańtar» týraly aıtqanda «Syn saǵatta erlik jasap, kózge túsýdi kózdegen joqpyz. Bar bolǵany, Otan aldyndaǵy mindetimizdi oryndadyq», deıdi.
Tamara DÁÝLETBAEVA,
jýrnalıst