UBT BIYL QALAI О́TEDI?

О́tken aptada Bilim jáne ǵylym mınıstri Janseıit Túımebaev baspasóz ókilderimen júzdesip, Otanymyzda bıyl mektep bitirip jatqan túlekterdiń Ulttyq biryńǵaı testi boıynsha synaq tapsyrýyna qatysty máselelerdi ortaǵa saldy. Elimizde 138 myń 162 oqýshy mektep bitirip jatsa, onyń 110 myń 118-i UBT arqyly emtıhan tap­sy­rýǵa tilek bildiripti. Talapkerlerdiń bilimin sarapqa salý 4-10 maýsym aralyǵynda 154 pýnktte, ıaǵnı 49 qala men 105 aýdanda ótkiziledi eken. UBT-ny tıimdi etý maqsatynda at­qarylǵan jumystar týraly jan-jaqty habardar etken mınıstr 5 pán negizinde test júrgiziletinin, naqtylaı tússek, oqytý tili (qazaq nemese orys) Qazaqstan tarıhy, ma­tematıka, tańdaý páni, sondaı-aq orys tilinde oqytatyn mektep­ter­degi – qazaq tili, qazaq tildi mek­tepterdegi – orys tili bolyp keletinin nazarǵa saldy. Árbir pán boıynsha tapsyrmalardyń sany – 25 desek, 5 pándegi suraq 125-ti quraıdy. Emtıhan ýaqyty 210 mınót, bul 3,5 saǵat degen sóz. Bıylǵy jyly mektep bitirý­shi­ler memlekettik grant alý konkýr­sy­na túsý úshin kem degende 50 ball jınaýy tıis. Al jalpy medısına mamandyǵyna 55 ball bolýy kerek. Bir jańalyq, UBT-nyń balyn attestattyń baǵasyna aýystyrý shkalasy ózgergendigi. Eger mektep bitirýshi bir pánnen 0-3 ball jınasa – “qanaǵattanarlyqsyz”, 4 jáne odan da joǵary ball jınasa – onda ońdy kórsetkish bolyp tabylady. Testiń durys jaýaptary “Memlekettik qupııalar týraly” zańǵa sáıkes qatań qadaǵalanady. Tapsyrmalardy baǵalaý kezinde biryńǵaı talaptardy saqtaý jáne daýly máselelerdi sheshý, oqýshy­lar­dyń quqyǵyn qorǵaý maqsatynda respýblıkalyq jáne UBT-ny ótkizý pýnktinde apellıasııalyq komıssııa qurylyp, jumys isteıtin bolady. Tapsyrmalardyń mazmunynda ne­mese tehnıkalyq máseleler boı­ynsha túsinbeýshilik bolyp jatsa, úmitkerlerdiń ótinishteri testiń qorytyndysy shyqqannan keıin, ıaǵnı kelesi kúngi saǵat birge deıin qabyldanatynyn aıta ketsek deı­miz. Al ulttyq mekteptiń bitirýshi­le­ri (uıǵyr, ózbek, tájik) óz qalaý­lary boıynsha UBT-ny, ne bolmasa (memlekettik nemese orys tilinde) synaq tapsyrýlaryna bolady. Oqý­shylardyń alǵan bilimin kinaratsyz baǵalaý jóninde oblystyq, Astana men Almaty qalalary bilim basqarmalarynyń janynan arnaıy baqylaý shtab­tary qurylǵan. Onyń jumysyn Bilim jáne ǵylym mı­nıstri ja­nyndaǵy respýblıkalyq shtab úılestirip otyrady. Súleımen MÁMET. TÚIETО́BEDEGI TAǴZYM Aqtóbe qalasynan 15-20 sha­qy­rym jerdegi Túıetóbede qý­ǵyn-súrginge ushyraǵan talaı boz­daqtar atý jazasyna kesilip, máń­gilikke damyl tapqan. Kezinde osy jerge jazyqsyz jazalan­ǵan­dar­ǵa eskertkish qoıylǵan-dy. Mine, sodan beri aqtóbelikter men qala qonaqtary jyl saıyn 31 mamyr – Saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý kúni osy bir azaly orynǵa kelip, sheıit ket­ken bozdaqtardyń arýaǵyna taǵ­zym etýdi dástúrge aınal­dyryp keledi. Keshe oblys ákimi Eleýsin Sa­ǵyndyqov, oblystyq máslıhat­tyń hatshysy, “Nur Otan” HDP Aqtóbe oblystyq fılıalynyń tóraǵasy Balǵalı Ordabaev, Aqtó­be qalasy­nyń ákimi Arhımed Muhambetov Túıe­tóbedegi qýǵyn-súrgin qurban­daryna ornatylǵan eskertkishke gúl shoqtaryn qoıyp, jazyqsyz jazalanǵandardyń arýaǵyna táý etti. Bul sharaǵa sondaı-aq qala­da­ǵy mekemeler men uıymdar, kásip­oryndar, saıası partııalar men úkimettik emes uıymdar, jo­ǵary oqý oryndary da qatysty. Osy qasıetti orynǵa týysqan­dary qýǵyn-súrginge ushyraǵan qalalyqtar da adam­gershilik paryzyn óteýge kóp jınaldy. Sońynan marqumdardyń arýaqtaryna quran baǵyshtaldy. Satybaldy SÁÝIRBAI. Aqtóbe oblysy. OTANDASTARY ESINDE Qaraǵandynyń ońtústik-shy­ǵysyndaǵy Aqbuıratadyr usaq shoqyly tóbeler baýraıynda budan 160 jyl buryn paıda bolǵan  Spassk mys qorytý zaýy­ty ornyn ýaqyt óte kele Qarlag bólimshesi aýystyrdy. Ekinshi jahandyq soǵys aldynda munda aınalasy tiken symmen qorshalyp tastalǵan lager ulan-baıtaq  Arqa dalasyna dendep enip, jaıy­lyp jatty. Soǵystyń orta tu­syn­da ás­kerı tutqyndar men saıası qýǵyn-súrginge ushyraǵan azamat­tar atalǵan bólimsheniń  Stepnoı, Lýgovoı, Peschanyı lagerlerin toltyra bastady. Birneshe myń nemis, rýmyn, polıak, japon, fın  azapty jyldardy bastan keshirdi. Olardyń birazy, 5152 sheteldik tutqyn keıinde anyqtalǵan derek boıynsha, týǵan jerlerimen qaıta qaýysha almady. Elimizdiń táýelsizdik alýyna baılanysty tarıhtyń osy bir aqtańdaq beti ashylyp, qasiret qurbandaryna eskertkishter orna­tyl­dy. Alǵashqy memorıal ja­pondyq tutqyndar qurmetine arnal­dy. Odan keıin Germanııa, Vengrııa, Lıtva, Reseı, Ýkraına, Rýmynııa úkimetteri men qoǵamdyq uıymdary otandaryna oralmaǵan  azamat­taryna belgiler qoıdy. Spassk qorymyndaǵy  Qazaqstan­da qaza bolǵan barlyq saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryna jeke eskertkish bul kúnde halyqtarǵa ortaq qasirettiń qaıtalanbaýyn eske túsirtedi. Keshe Astanadaǵy elshilikter, qoǵamdyq qozǵalystar, oblystyq ákimdik atynan eskertkishterge gúl shoqtary qoıylyp, osynda jerlengen taǵdyrlastar rýhyna arnalyp dinı rásimder jasaldy. Aıqyn NESIPBAI. QARAǴANDY.