Kóktem – qol qýsyryp qarap otyratyn mezgil emes. Qamdanatyn ýaqyt, qareket qylatyn kez. Qaýyrt tirlikke, qaýipke toly, bir beımaza shaq deýge keledi. Aqpannyń orta tusyna taıadyq. Qardyń da kóbesi sógilýge jaqyn. Jıyrma kúnniń ar jaq, ber jaǵy. Bıyl ózi Abaı oblysyna da qar qalyń tústi. Sondyqtan etek-jeńdi jınap otyrmasa bolmaıdy.
Abaı oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamenti aımaqtaǵy tótenshe jaǵdaıdyń aldyn alý úshin qam-qareketti erterek bastaǵanǵa uqsaıdy. Jeltoqsan, qańtar aılarynda arnaıy qurylǵan komıssııanyń otyrysy ótip, sý tasqynyna daıyndyqty pysyqtap, tehnıkany túgendep, qural-saımandardy saılaǵan. Osy aıdyń basynda óńirdegi qaýipti aımaqtarǵa aerovızýaldy tekserýler júrgizilgen. Qazir qardyń qalyńdyǵyna, qarǵyn sýdyń ótýine ǵaryshtyq monıtorıng jasalyp jatyr. Qosymsha «Qazavıaqutqarý» AQ tikushaqtaryn qar túsimin anyqtaýǵa, qaýipti jerlerdiń gıdrologııalyq jaǵdaıyna aerovızýaldy tekserýge paıdalaný úshin kelisim jasalǵan. Al naýryz aıynda Ertis jáne Ýba ózenderiniń muzyn jarý josparlanyp jatyr. Departament deregine súıensek, osy kúnge deıin oblystyń eldi mekenderinen 400 myń tekshe metr qar shyǵarylǵan. Aıaqasty tabıǵat tosyn minez tanytsa dep 27,5 myń qap qum, 2,5 myń tonna ınertti materıal, 265 tonna janar-jaǵarmaı da ázirlep qoıǵan.
– Ertis jáne Ýba ózenderinde keptelis bolmaý úshin muzdy jaramyz. Ol úshin Semeı men Borodýlıha aýdanynda bir, Besqaraǵaı aýdanynda eki ýchaske anyqtaldy. Muz jarý ózen jaǵasyna jaqyn eldi mekenderdegi qaýipti seıiltedi. Jalpy, ózen jaǵasyna jaqyn, sý basý qaýpi bar 8 eldi meken bar, – deıdi oblystyq TJD basshysynyń orynbasary Sultan Ahmetov.
Tótenshe jaǵdaı týyndaı qalsa, qaýiptiń aldyn alý úshin jeke quramnyń 1 182 adamy, 457 birlik tehnıkasy, 24 júzý quraldary men 109 motopompasy daıyn. Adamdardy evakýasııalaıtyndaı jaǵdaı bolsa, 5 315 orynǵa 43 ýaqytsha ornalastyrý pýnkti de qarastyrylǵan.
«Oblystyq jedel shtabtyń jáne jedel toptardyń quramy bekitildi. Olar sý tasqyny bolǵan jaǵdaıda TJD daǵdarys ortalyǵynda ornalastyrylady. Aýdandarda osyndaı jedel shtabtar men toptar quryldy», dep aqparat taratty TJD baspasóz qyzmeti.
Bıyl Úrjar, Kókpekti, Borodýlıha, Besqaraǵaı jáne Aqsýat aýdandaryna qarǵyn sýdan qaýip bar. Ásirese Barqytbeldiń kúngeıinde jatqan úrjarlyqtarǵa kóktemde beıqamdyq tanytýǵa bolmaıdy. Úrjar Barqytbeldiń bókterinde jatqandyqtan, mundaǵy jurttyń mamyr aıyna deıin kóńili alań. Aýdan halqy eki márte sý tasqynyna tosqaýyl qoıýdy bastan ótkeredi. Birinshi kezekte aýdandyq TJB naýryzdan sáýirge deıin jazyqtaǵy tasqyn sýdan aman-esen ótýge kúsh salsa, taýdaǵy qar erıtin ekinshi kezeń sáýirden mamyrdyń orta tusyna deıin jalǵasady.
– Úrjar meteostansasynyń málimeti boıynsha, qazir jazyqtyqtaǵy qardyń qalyńdyǵy – 86 sm, tońnyń qatýy 35 sm quraıdy. 26 qańtardaǵy málimet boıynsha, taýdaǵy qardyń qalyńdyǵy 1 580 metr bıiktikte – 146 sm, 820 metr bıiktikte – 112 sm. Bıyl qar jyldaǵydan qalyń deýge keledi. Máselen, Úrjar aýdany aýmaǵynda qańtar aıyndaǵy ylǵaldyń ortasha normasy 45 mm bolsa, túsken ylǵal 95,5 mm-di qurady, deıdi aýdandyq tótenshe jaǵdaılar bóliminiń basshysy Bektiǵazy Saıanov.
Úrjar aýdany ákimdiginiń azamattyq qorǵanys salasyn jaýapty mamany Azamat Mustafınniń aıtýynsha, osy kúnge deıin aýdanda 14 472 myń tekshe metr qar shyǵarylǵan.
– Aýdanda tótenshe jaǵdaı oryn alǵan jaǵdaıda 270 adam, 110 birlik ártúrli tehnıka jumyldyrylady. Sý sorýǵa arnalǵan 20 motopompa bar. Qazirgi kezde ınerttik materıaldarymen 1000 qap daıyn tur. «KazSpesMonolıtStroı» JShS mekemesimen 270 tonna ınerttik materıalǵa memorandým jasaldy, deıdi A.Mustafın.
Aýdan aýmaǵynda «Kazsýshar» RMK mekemesiniń qaramaǵynda eki sý qoımasy bar. Eginsý sý qoımasyna kúrdeli jumys júrgizilip, 2016 jyly paıdalanýǵa berilgen. Qazirgi kezde sýdyń kirýi 0,5 kýb m/sek. bolsa, shyǵýy da – osy kólemde. Sý qoımasyndaǵy qazirgi jınaqtalǵan sýdyń kólemi 6 mln 438 kýbty quraıdy. Jalpy, sý qoımasynyń syıymdylyǵy – 31,5 mln kýb. Al Qaraqol sý qoımasy qurylys jumystary aıaqtalmaǵandyqtan, sý tranzıttik rejimde aǵady.
«Qazgıdromet» RMK Shyǵys Qazaqstan jáne Abaı oblystary boıynsha fılıalynyń basshysy Lázzat Bolatqannyń aıtýynsha, jalpy oblystaǵy gıdrologııalyq jaǵdaı turaqty. Sý deńgeıi krıtıkalyq deńgeıden tómen. Aldyn ala boljam boıynsha, aýanyń ortasha aılyq temperatýrasy normadan 1° joǵary. Aıtpaqshy, jaýyn-shashynnyń normadan joǵary bolýy kútiledi.
Abaı oblysy