«La Skala» keremeti

Astana kúni qarsańynda elordaǵa gastroldik saparmen kele jatqan Mılannyń «La Skala» teatryn kórermen asyǵa kútýli. Mine, osy oqıǵaǵa oraı biz «Astana Opera» MOBT baletiniń jetekshisi, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri Tursynbek NURQALIEVKE jolyǵyp, Italııa óner sheberleriniń qoıylymy týraly surap bilgen edik. – Tursynbek Ábdibaıuly, aldaǵy aptanyń aıshyqty jańalyǵy retinde «La Skala» teatry syıǵa tartatyn qoıy­lymdy aıtýǵa bolatyn shyǵar. Aty búginde ańyzǵa aınalyp ketken teatr «Don Kıhot» bale­tin qatarynan úzbeı bes kún qoıady deıdi. Operanyń ota­nynan mynadaı asa mártebeli qonaqtardyń qalanyń týǵan kúnine oraı  «Astana Operaǵa» arnaıy atbasyn burýy kezdeı­soq oqıǵa bolmasa kerek? – Rasynda da, álemge áıgili «La Skalanyń» «Astana Opera» teatryna gastroldik saparmen dál osy bir mereke qarsańynda kelýi kezdeısoqtyq dep aıtpaımyn. Jas teatrymyzdyń kórermenmen qaýyshqanyna 21 maýsymda tup-týra bir jyl tolady. Onda sahna shymyldyǵyn ulttyq opera óneriniń injý-marjany sanalatyn «Birjan-Sara» qoıylymymen ashqan bolatynbyz. Osy az ǵana ýaqyt ishinde óner ordasyn álem tanı bastady, solardyń ishinde mılandyq «La Skala» teatry da bar. Osy oraıda teatr dırektorynyń shyǵar­mashy­lyq máseleler jónindegi keńesshisi Ýılıam Grasıozıdiń ózi túbi ıtalııalyq ekenin, ol búgingi tańda Italııadaǵy barlyq teatrlardyń dırektorlarymen jaqsy qarym-qatynasta ekenin aıta ketken jón. Onyń ústine bizdiń «La Skalanyń» trýppasynan, bolmasa «Grand Opera» sııaqty áıgili óner ordalarynan alar úlgimiz kól-kósir. Menińshe, bul shara «Astana Opera» solısteri úshin ózinshe bir sheberlik sabaǵy bolady dep oılaımyn jáne de olar qatardaǵy jaı spektakldi tańdap otyrǵan joq, búkil álem jurtshylyǵyna etene tanys «Don Kıhot» qoıylymyn usynbaq. Mundaı teatrdyń kishkentaı bir úlgisiniń ózi bizge baǵa jetpes baılyq bolyp baǵalanady. Nege deseńiz, «Teatro alla Scala» – qanshama ǵasyrlyq tarıhy bar, opera men balettiń jylnamasyn tizgen, biz úshin óte qyzyq óner ordasy. Osy tusta munyń Astana kúnine oraı shaqyrýymyzdy qup alyp, usynysymyzǵa birden keliskeni biz úshin óte mereıli qýanysh. – Trýppa naqty qaı kúni keledi dep kútilýde? – Shyǵarmashylyq trýppa 25 maýsymda tabany qazaq topyraǵyna tıisimen, birden sahnalyq daıyndyqqa kirisip ketedi. Jaryqtaryn, dekorasııasyn qoıýmen aınalysady, al 30 maýsym men 4 shilde aralyǵynda kórermen spektakldi tamashalaý múmkindigine ıe bolady. Aıta ketý kerek, dekorasııalar men kostıýmder búginde Astanaǵa jetkizilip qoıdy. – Ne sebepti dál osy «Don Kıhot» baletin tańdap ákeldi degen suraq týady osy jerde. – 2007 jyly 10 adamnan turatyn bizdiń balet ártisteri biliktiligin arttyrý maqsatynda Italııaǵa baryp, dál osy «La Skalanyń» sheberlik synybynan ótti. Eki aıdyń kóleminde ártisterimiz Rýdolf Nýrıevtiń qoıylymyndaǵy «Don Kıhot» baletiniń pa-de-desin oryndaǵan edi. Onyń qoıylymynyń Marıýs Petıpa men Aleksandr Gorskıı qoıǵan nusqalardan shamaly aıyrmashylyǵy bar bolatyn, munymen qatar Rýdolf bul spektaklge jańasha kózqaraspen ózindik qoltańbasyn engizdi, qansha degenmen ol er adamdar bıiniń negizin qalaǵan XX ǵasyrdaǵy nómir birinshi bıshi bolyp esepteledi. Spektaklge bizdiń orkestr qatysatyndyqtan, bul qoıy­­­lymdy «La Skala» teatry men «Astana Operanyń» birlesken jobasy dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Jáne taǵy bir aıta ketetin nárse, «La Skala» spektaklge bizdiń tarapymyzdan balet solısteriniń qatysýyn, 17 adamnyń kómekshi rólderdi oınaýyn surady. – Mundaǵy balet solısteri qansha degenmen óziniń qalyp­tasý túbin orys baleti mek­tebinen alǵany málim. Al endi ıta­lııalyq teatrdyń erekshe­ligi nede dep oılaısyz? – Árıne, birinshiden, Nýrıev – taza klassıkany ustanǵan bıshi. Men joǵaryda atap ótkendeı, onyń qoıylymynda áıelder partııasyna qaraǵanda, erler bıi basym túsip jatady jáne ol bul jerde eshqandaı zamanaýı bı qımylyn paıdalanbaıdy. Qoıylymda Petıpanikindeı emes, ózgeshe dekorasııalar men kostıýmder qoldanylady. Jalpy, «La Skaladan» 107 adam kele jatyr. Ekinshiden, bul shynymen shamaly ózgesherek balet bolady, sebebi munda bizdegi orys baletiniń mektebi múlde joq. Italııalyq balettiń qol qımylynda, aıaq qozǵalysynda aıyrmashylyqtar bar. Soǵan qaramastan, Lıýdvıg Mınkýs oılastyrǵandaı, spektakl úsh aktiden turady. – «La Skaladan» basqa álem­dik deńgeıdegi osyndaı iri teatrlardy shaqyrý aldaǵy josparlaryńyzda bar ma? – Iá, biz Úlken teatrmen ózara tájirıbe almasý jóninde kelistik, atalǵan sharany júzege asyrý 2018 jylǵa josparlanǵan. Munymen qatar, toǵyz teatrmen memorandýmǵa qol qoıylǵan, olarmen de keleshekte tyǵyz qarym-qatynasta jumys júrgiziletin bolady. Bıyl gastroldik saparmen Sankt-Peterbýrg qalasyna baryp kelgenimizdi kóptegen basylymdar jarysa jazdy, al kúzde Astanaǵa Marııa teatry keledi dep kútilýde. – Teatrdyń aldaǵy josparlary óte tyǵyz degenińiz ǵoı... – Josparymyz óte aýqymdy. Kún sanap repertýarymyzdyń qalaı tolyǵyp jatqanyn kórip otyrsyzdar. Kúni keshe Iýrıı Grıgorovıchtiń qoıylymyndaǵy «Spartak» baletiniń tusaýkeseri keremet áserge bólegeni óz aldyna bólek áńgimeniń taqyryby. Qazan aıynda «Travıata» operasyn qoımaqpyz. Qarasha aıyndaǵy Djýzeppe Verdıdiń «Aıda» operasynyń tusaýkeseri ǵalamat oqıǵa bolǵaly tur, sebebi, mundaı ǵajap nusqany bizge ıtalıandyq rejısser Franko Dzefırellı usynyp otyr. Ulttyq balet esh­qashan nazardan tys qalmaıdy, árıne, bul oraıda 5 jeltoqsanǵa  Ǵ.Jubanovanyń «Qaragóz» bale­tin josparlap otyrmyz. Sonymen qatar, jeltoqsan aıynyń sońyna qaraı «Shertkish» baletin usyna­myz degen oı taǵy bar. Áńgimelesken Qarashash TOQSANBAI, «Egemen Qazaqstan». ASTANA.