Birligi bekem eldiń bolashaǵy jarqyn

Alǵys aıtý kúni bıyl elimizde jetinshi márte toılanyp otyr. Me­re­ke­niń máni – kezinde taǵdyr tálkegimen Qa­zaq­stanǵa qonys aýdar­ǵan túrli etnos ókil­derin qushaq jaıa qarsy alyp, aýyrtpalyq ataýlyny birge kótergen qazaq ultyna degen eldegi 100-den asa ulys rızashylyǵynyń kórinisi. Alaıda keıingi jyldarda bul mere­ke­niń formaty ózgerip, mán-mazmuny tereń­deı tústi.

1995 jyly 1 naýryzda qurylǵan Qazaqstan halqy Assambleıasynyń quramynda qazir 350-den astam ulttyq mádenı ortalyq bar. Búginde bul ortanyń birligi men dostyǵy, respýblıkanyń memlekettiligi men tutastyǵynyń sım­­voly retinde qabyldanady. Muny me­re­kege oraı uıymdastyrylǵan telekópirge qa­ty­sý­shylar da basa aıtty. Otyrysta zamannyń jańa syn-qaterlerin jáne konfessııaaralyq ke­lisimdi nyǵaı­tý­da­ǵy ­naqty mindet­ter­di talqylady.

Jıynda sóz alǵan Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Qydyráli Syr óńirindegi qurǵaq­shy­lyq, Qostanaı oblysyndaǵy orman órti men Pavlodar oblysyndaǵy tehnogendi apat sııaqty tótenshe jáne tabıǵı jaǵdaılarda zardap shekken halyqqa kómek kórsetken qazaqs­tan­dyq qutqarýshylar, dárigerler, qarapaıym azamattarǵa rızashylyq bil­di­retinin aıtyp, qasterli Otany­myz úshin aıanbaı eńbek etken barsha maman ıelerine qurmet kórsetý keregin aıtty.

– Alǵys aıtý kúni meıirimdilik pen dostyqtyń jarqyn merekesi retinde keńinen atalyp ótiledi. Elimizde alǵys aıtýdyń ózindik máni bar. Is-sharanyń eń negizgi maqsattarynyń biri – óske­leń urpaqty toleranttylyqqa, bir-biri­ne degen syılastyqqa tárbıe­leý. Bul merekeniń jyl ótken saıyn máni men mazmuny tereńdep, sıpaty men qundylyǵy artyp keledi. Memleket basshysy Alǵys aıtý kúnin mere­ke­leý­diń formatyn ózger­tý qajet ekenin aıtqany belgili. Son­dyq­tan bul mereke tutas qoǵamnyń qundylyǵyna, barsha halyqtyń ortaq merekesine aınalýy úshin yntymaq, birlik, kelisim­men birge aınalamyzda meıirim men izgi­lik­tiń saltanat qurýy asa mańyzdy, – dedi D.Qydyráli.

Mınıstrdiń sózin jalǵaǵan Qazaq­stan halqy Assambleıasy tóraǵa­sy­nyń orynbasary – Prezıdent Ákim­shiligi Qazaqstan halqy Assam­­bleıasy hatshylyq meńgerýshisi Marat Ázilhanov ta jınalǵandarǵa óz al­ǵysyn bildirdi. Ol kóktemniń alǵashqy kúni – qazaqstandyqtardy ózara kómek, azamattyq jaýapkershilik jáne eńbek kýltiniń jasampaz qundylyqtary negizinde toptastyratyn alǵys atmos­fe­ra­syna toly mereke ekenin atap ótti.

– Sizder árqaısyńyz eńbek­terińiz­ben, qoǵamdyq jumys­taryńyz­ben, qaıy­rymdylyq is-shara­lary­ńyzben Qa­zaq­stannyń beıbitshilik pen kelisim aýmaǵy bolyp qalýy úshin eńbektenip júrsizder. Biz Memleket basshysyna jáne Assambleıa tóraǵasyna senimdi saıası baǵyt pen úlken aýqymdy re­for­malary úshin zor alǵysymyzdy bil­diremiz, – dedi ol.

Deportasııa jyldarynda Qazaq­stanǵa 800 myńnan astam nemis, 18 myń koreı, 507 myń taý halyqtary jáne tájik, dúngen sekildi ózge de ult ókilderi jer aýdarylǵan eken. Sodan beri qazaq halqymen etene bolyp ketken dıasporalar búginde ózde­ri­niń ulttyq salt-dástúrlerin saqtap, damytyp beıbit ómir súrip keledi. Eli­mizdegi qoǵamdyq kelisimniń bire­geı úlgisin álemdik qoǵamdastyq tarapy da joǵary baǵalaıdy. Al jalpy aımaqtarda 12 oblystyq, 7 qalalyq, 13 aýdandyq Dostyq úıleri bar.

Merekelik basqosýda tájik etno­má­denı ortalyǵynyń tóraǵasy Akbarjan Ismaılov ta sóz sóıledi. Ol «Alǵys aıtý kúni – ótken tarı­hy­­myzǵa taǵzym etý kúni» deı kele, jınalǵandarǵa merekeniń mańyz­dy­ly­ǵyn tarqatty.

– Adamzattyń boıyndaǵy asyl qa­sıetterdiń biri – álsizge qamqor, elge qaıy­rymdy bolý, qolynan kel­­gen­she jaqsylyq jasaý. Sol ar­qy­ly qoǵam meıirlenedi. Osy kúni izgiliktiń báıteregi gúldenip, kóktem­men birge janymyz jadyrap, janymyzda júrgen adamdarǵa alǵysymyz artady. Sondyqtan da 1 naýryz adamdardy jaqyndastyryp, el birligin nyǵaıtatyn mereke. Bul elimizdiń barsha etnostar arasyndaǵy ózara senim men syılastyq deńgeıiniń joǵary ekendigin, ózara túsinistik pen tereń qurmetti bildiredi. Bul ózge etnos­tar­dyń qazaqtyń rýhanı ıgiligi – keń pe­ıil­diligi men qaıyrymdylyq dás­túr­lerine tereń taǵzym belgisi bo­lyp qaldy. Men mynaý qazaq eliniń qasıetti jerinde týyp-óstim. Ata-anam da osy torqaly topyraqta qa­zaq halqynyń qasıetti jerinde dúnıege keldi. Alǵys aıtý kúni barlyq qazaq eline qut­ty bolsyn, – dedi Akbarjan Ismaılov.

Alǵys aıtý kúniniń qurmetine ótken is-sharada 10-ǵa jýyq azamat Aqparat jáne qoǵamdyq damý mı­nıstri­­niń Alǵys hatymen marapattaldy. Olardyń qatarynda Qazaqstan halqy Assambleıasy Analar keńesiniń tóraǵasy Názıpa Shanaı, «Obereg» ýkraına qoǵamy jastar qanatynyń tóraǵasy Iýlııa Lagýtkıno, «Ahyska» túrik etnomádenı birlestiginiń basshysy Ásker Pırıev bar. Al 8 adamǵa Qazaqstan halqy Assambleıasynyń «Alǵys» medali tapsyryldy. Tós­bel­gi taqqan­dardyń qatarynda Túr­kııa elin­degi zilzaladan zardap shekken jan­darǵa kómek kórsetken qutqarýshy Janat Qaımerdenov te bar.

– Men 18 jyldan beri qutqarýshy bolyp jumys isteımin. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen biz Túr­kııaǵa barǵan qutqarýshylardyń ekinshi tobynyń qatarynda boldyq. Adam shyǵyny kóp aýqymdy apat aımaǵynda birinshi ret izdeý-qutqarý ju­mys­taryn júrgizdim. Buǵan deıin qıraǵan úılerde, qubyrlarda ju­mys istep kórgenmin. Tájirıbem de bar. Túrkııada qutqarýshylar qıyn­dyq­tarǵa berilmeı, sharshaǵanǵa da qaramastan, úzdiksiz 12 kún boıy qut­qarý jumysynyń bel ortasynda júrdik. Osy ýaqyt aralyǵynda biz­diń top úsh adamdy qutqardy. Bas­qa tapsyrmalardy da tolyq oryndadyq. Endi biz otbasymyzben jyl sa­ıyn osy kúndi toılaımyz. Osy rette barlyq áriptesterimdi Alǵys aıtý merekesimen quttyqtaǵym keledi, – dedi Astana qalasy boıynsha TJD О́rt sóndirý jáne avarııalyq qutqarý qyzmeti Jedel qutqarý jasaǵynyń bas qutqarýshysy Janat Qaımerdenov.

Munan bólek, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń «Alǵys» medali bú­gin­gi jastar úshin «eńbek adamynyń» úlgisi bolǵan qaraǵandylyq azamat, Kostenko atyndaǵy shahtanyń kenshisi Danıel Dılge jáne júzdegen ul-qyzdardy sportpen shuǵyldanýǵa sha­byt­tandyrǵan kásipqoı boksshy, álem chempıony Fırýza Sharıpovaǵa da tabystaldy.

Telekópir formatynda uıymdas­ty­rylǵan jıynǵa elimizdiń ár óńi­rin­degi 40-qa jýyq Dostyq úıinen barlyǵy 400-den astam adam onlaın qosyldy. Sondaı-aq mere­kelik otyrysta dástúrli túrde ótki­zi­le­tin «Qaıyrymdylyq kerýeni» atty respýblıkalyq forýmy bastal­ǵa­nyn jarııalady.