Italııalyq dırıjer Marko BOEMI: «Meniń jumys isteý tásilim keńselik rejimge baǵynbaıdy»

Rımdegi Santa-Chechılııa konservatorııasyn fortepıano aspaby boıynsha támamdaǵan, Rım ýnıversıtetinde zańger mamandyǵyn bitirgen, Mılan, Neapol, Parıj, Tokıo, Býdapesht teatrlarynda, sondaı-aq Lýchano Pavarottı, Djýzeppe Sabbatını, Katıa Rıcharellı, Paata Býrchýladze, Vınchenso La Skola, Danıela Dessı, Fabıo Armılıato sııaqty keremet opera juldyzdarymen qatar óner kórsetken ıtalııalyq dırıjer kim dep surasa, á degennen «Bul biz tanıtyn Marko Boemı ǵoı» dep tańdaıy taq ete qalatyn kórermen bizde jetedi. О́ıtkeni onyń sheberligine byltyr qazanda kóz jetkizip qoıǵan jaıymyz bar. Maestro «Astana Opera» memlekettik opera jáne balet teatry ártisterimen birge «Attıla» spektaklin qoıýǵa atsalysqan edi. El astanasyna bul jolǵy saparynda ol sheberlik synybyn ótkizip, jas ártisterdiń vokaldyq ónerin shyńdaýmen aınalysty. Tómendegi suhbatta  dırıjer, pıanınoshynyń ómiri men ónerine qatysty qyzyqty oqıǵalar áńgime ózegine arqaý etiledi. – Bala kezde adamnyń bári armanshyl, qııalshyl bolyp kele­tini ras-aý. Bir kezderi qol jetpes bıikke balanǵan sol asqaraly shyńnyń ózine aınalyp ketken tulǵanyń birisiz. Mýzykant bolýǵa sizdi kishkentaı kezińizde ata-anańyz úgittedi me, joq álde ony ózińizge Qudaıdyń tartqan syıy dep qabyldadyńyz ba? – Bul jaıyndaǵy áńgime tym uzaqqa sozylyp ketýi múmkin. Al, men kóp sózge qumar jan emespin. Qysqasha ǵana aıtatyn bolsam, bul ózi bir aıtarlyqtaı qyzyq oqıǵa edi. Tórt jasymda anamdy otyrǵan jerinde shalqasynan qulata jazdappyn. Balabaqshadan úıge engen boıda oǵan: «Men pıanınoda oınaǵym keledi!» dep boıymda mýzykaǵa erekshe bir qushtarlyq sezimi paıda bolǵanyn baıqatqanymda, úıdegiler tegis tańǵalypty. Balalyq shaqtyń barlyq kartınasy este saqtalyp qalmaǵanmen, dál osy sáttegiler jadymnan birtindep óshe bastapty. Biraq ta bizge sonda mýzykadan jasy egde tartqan áıel kisiniń sabaq bergeni esimde. Al otbasymyzda pálendeı mýzykant atanǵan eshkim bolmaǵanymen anamnyń sózimdi jerde qaldyrmaı, ótinishimdi oryndaǵany áli kúnge deıin janymdy shýaqqa bóleıdi. Mine, sodan beri pıanınoda oınap kelemin. Tipti, bul jaqyn serigime aınalyp ketti. Men úshin ol dúnıedegi eń qasıetti mýzykalyq aspap sanalady. Muny súıý arqyly men ózimdi dúnıege ákelgen abzal anama qurmet kórsetip júrgen sııaqty bolamyn. – Tanymal adamdardyń bá­ri­niń aldyna tosatyn bir dástúr­li suraq­ty sizge de qoı­saq pa dep edik. Taǵ­dyr sizdiń jolyńyzdy múl­de basqa arnaǵa buryp áketken jaǵ­daıda dı­rıjerlikten basqa qaı maman­dyqty qol kórer edi­ńiz? – Muny eshbir adam dál aıtyp bere almaıdy. Alaıda, adam qabiletiniń sheksiz ekenin bir jerden kózim shalyp qalǵan edi. Aıtalyq, meniń quqyqtaný salasynda alǵan dárejem bar, sebebi mýzykant bolǵanymmen, keıin bul meni bireýge táýeldi etip júrmeı me degen kúdik joq emes. Jastyqta adam bar men joqtyń aıyrmasyn kóp sezine bermeýi múmkin. Sol sııaqty búgin meniń tapqan dúnıemniń erteńgi ómirime tolyq jetetinin, ne jetpeıtinin tap basyp aıtý taǵy qıyn. Munda da ata-anama boryshtarmyn. Olar mýzykany úırenýmen qatar qosymsha basqa bir mamandyqty qatar meńgerýime keńes berdi. Men ol kisi­lerdiń sózin jerge tas­tamadym. Tártipti ul boldym. Mine, sonyń ar­qasynda ájeptáýir dárejem bar qazir. – Mamandyqty durys tań­daı bilgen qandaı jaqsy. Al, siz ózińiz­di ómirden óz ornyn tapqan adamǵa jatqyzasyz ba? – Quqyqtaný mamandyǵyn ne úshin meńgergenimdi aıtaıyn. Sebebi, men emin-erkin kósile sóıleýge shebermin. Al quqyqtaný salasy adamǵa pikirtalasty, áńgimeni qalaı júrgizý kerektigin, máseleni qalaı sheshýdi úıretedi. Bul mamandyqty qulaı súıdim desem, árıne, ótirik aıtqan bolar edim. Quqyqtanýǵa kóńilim sonshalyq aýyp turma­ǵanmen, osy salada qyzmet isteıtin adamǵa laıyq birshama bilimim bar. Tipti, qazir siz taǵy tańdaý túse qalǵan jaǵdaıda qandaı mamandyqty serik etetinimdi surap jatyrsyz. Bárin basynan qaıtalaý qajet bolsa, meniń aınalyp kelip tireletinim osy sala bolýy esh ǵa­jap emes. Minezi qyzyq adamǵa jatamyn. Maǵan salsa, kóptegen nársemen qatar aınalysqandy unatamyn. Jalpy jańa nársege jaqyn júremin. Áýesqoımyn. Ýaqyt, ǵumyr je­tip jatsa, kóp nárseni ıgergenge árıne, ne jetsin! Biraq tańerteń keńsege 9-00-de kirip, keshki altyda shyǵatyn, únemi bir yrǵaqpen qaıtalanyp jatatyn súreńsiz tirshiliktiń áýenine bas ıgim kelmeıdi. – Adamdardyń eki túrli sor­ty kezdesedi. Ýaqytynyń kó­bin ju­mysqa jumsaıtyndar jáne kásibin tek kúnkóris kózi dep esep­teıtinder. Siz úshin ne mańyzdy? – Men ómirimdi jumysymsyz, aınalysatyn súıikti kásibimsiz kóz aldyma elestete almaımyn. Jáne osy oıymdy júrgen jerimde qaıtalap aıta berýden jalyqqan emespin. Biz dárejesi erekshe adamdar sanatyna jatamyz. О́z deńgeıińniń ósýine de, tómen túsýine de aldymen óziń jaýaptysyń. Halyqqa, ónerge sińirgen eńbegińdi jalpy jurt qadirlep, laıyqty baǵasyn berip jatsa, árıne, oǵan qýanasyń. Biraq barlyq ýaqytta jáne barlyq jerde mundaı qurmet kórsetile bermeýi múmkin. О́z baǵańdy óziń bile júr degen tujyrym sodan kelip týady. Meniń mıymda jumysta sharshaý degen uǵym múlde joq. Tabanynan shanshylyp turyp isteıtin 10-12 saǵattyq damylsyz eńbekke ózimdi aıamaı jege alamyn. Árıne, bul ońaı soqpaıdy. Biraq lázzat sezimine bóleıtin jumystan keletin sharshaý degenimiz basqa beınetten áldeqaıda tushy jáne adamdy jigerlendiredi, shabyttandyrady. Adam, mysaly, alma aǵashyn otyrǵyzyp, baptap, mápelep, bir kúni jemisin ózi tatyp kórgende, aýyrtpalyqtan ashyǵan alaqanyn umytyp ketpeı me? Sol sııaqty óz jumysynan rahat tabatyn adamdar baqyttyraq. Biraq ta, ómirde mundaı jaǵdaı óte sırek kezdesedi. Maǵan qudiretti ónerdi syılaǵan Jaratqanǵa ne úshin myń márte qulshylyq jasaýǵa daıynmyn... Bilesiz be? Tamasha, taza, tań­­ǵajaıyp álemdi tartý etkeni úshin! Ataq-mansap maǵan áýeli pıanınoda oınaýdan kele bastady. Qansha saǵat boıy bas almaı jattyǵý jasap, jumys isteýge týra keldi. Birde ónerdiń bul túrin janymmen sonshalyq janastyrmaıtyn, qabystyryp ákete qoımaıtyn bir túısik paıda boldy. Keıde bir nárseniń adamǵa áýelgide unap, birte-birte álgiden óziniń alys­tap bara jatqanyn sezbeı qalyp jatatyn jaǵdaılar kezdesedi. Pıanınoda oınaǵandy óte jaqsy kóremin. Biraq tańdaýǵa tosqaýyl, talǵamǵa daýa joq degendeı, dırıjerliktiń mańdaıyma jazylyp turǵanyn ishteı qa­byldaǵan sátten bastap janym nurlanyp bara jatqanyn sezdim. Dırıjerdiń jumysy pıa­nınoǵa qaraǵanda jeńilirek eken dep eshkim oılap qalmaıtyn shyǵar. Mysaly, meniń tabıǵatym óz aspabymen ońashada kóbirek qalyp qoıatyn pıanınoshymen úılespeıdi, qaıta kerisinshe qalyń nópirmen mıdaı aralasyp jatqandy qalaımyn. Qazir mine, 24 saǵat boıy jumysym ózimmen birge tynys alyp, ózegime aınalyp ketken deýime bolady. Onyń ústine qosymsha taǵy da birtalaı nársemen qatar aınalysa alamyn. – Qoıylymdardaǵy túrli keıipkerlermen, róldermen bite qaınasyp ketken kezińizde olar­dyń ishinen ózińizge jaqyn, uqsas taǵdyrlardy kórgen joq­syz ba? Muny teatr tili­men aıtqanda, jan dúnıesi qoıy­lymmen egiz dep jatady. Shyn máninde, solaı ma? – Barlyq nárse adamnyń minez-qulqyna, jaratylysyna baılanys­ty bolǵandyqtan, oǵan «ıá» ne «joq» dep kesimdi sóz aıtý óte qıyn. Rasyn aıtý kerek, qoıylymnyń bári tańdaı qaqtyra bermeıdi. Al, endi keıde óziń sonyń ortasynda turyp, ne bolyp, ne qoıyp jatqanyna asa mán bermeı óte shyǵatyn kezderiń bolady. Osy turǵydan qarasań, kúrdeli másele dep aıtar edim. О́ıtkeni, óziń oılaǵan nárseni júzege asyrýǵa jantalasyp baǵa­syń. Jiger-kúshińdi senimdi aqtaýǵa jumsaısyń. Únemi solaı. Mysaly, «Astana Opera» teatrynda «Attıla» qoıylymyn ázirlegen kezimizdi alaıyq. Bul jal­py osy ǵasyr­daǵy aıtýly úlken bir joba­lardyń birine aınaldy. Joıqyn rýhty, tańǵajaıyp qoıylym basqa sahnalardaǵy nusqalarǵa uqsaǵan joq, sebebi, ol sát qoıýshy Per Lýıdjı Pıs­sı úshin shalqar shabyttyń bir shalqyǵan, sharyqtaǵan kezi edi. Álemdik deńgeıdegi rejısserdi jurt salıqaly, salmaqty týyndylary úshin keremet baǵalaıdy. Onyń sondaǵy qoıylymy meni tereń ıirimine batyryp áketti. Shy­ǵarma men keıipkerler, mundaǵy shyǵa­r­mashylyq adamdary egiz dú­nıege aınalyp ketedi degen sózge sonda baryp qulaq astym. – Dostarmen qosylyp án shyr­qaıtyn keshter qandaı ǵanıbet. Dosy kóp adamsyz ba, jeke basy­ńyzdyń baqytyna ýaqyt bólesiz be? – Munsyz ómirdiń sáni kire me? Árıne. Dostarym óte kóp. О́zim Rımde turamyn, dos-jarandarymmen jarqyn kezdesýler, syrlasýlar sol jerde ótedi. Bireýimen tús áletinde bas qossaq, endi birimen tús aýa nemese keshke qaraı kezdesemin. Jaqyn dostarymnyń ortasynda emin-erkin demalǵandy jaqsy kóremin. Jańa dostar tapsam qýanamyn. Qazir «skype», «whatsapp» arqyly qaı jerde júrseń de, óziń jaqyn tutqan adamdaryńmen baılanys­ty úzbeı, habarlasyp turýyńa múmkindik mol, men de sol ádisti jıi qoldanamyn. Sebebi, olar – ómirimniń eń kóp bóligine jatady. – Astanaǵa kelgen qonaq ony­­­men aqjarqyn dosqa aınala­dy. Sizge qandaı áser qaldyr­dy? – Astanaǵa taǵy bir dos adam tabyldy dep oılańyz. Meni jalpy jaǵrapııaǵa ábden táýeldi jan deseń bolady. О́ıtkeni, 130 eldiń ishinen 110-yna tabanym tıgen jáne olardyń astanalaryn jaqsy bilemin. – Munda syrttan kelgen qo­naqtyń súıispenshiligin týǵy­za­tyn qandaı tamashalarǵa qa­nyq­tyńyz? – Shynyn aıtqanda, qazaq­standyqtardy túrli kezdesýlerden jıi ushyratatynmyn, biraq munda alǵash ret kelýim. О́kinishke qaraı, qazaq halqynyń dástúrli mádenıetimen jaqyn tanysýǵa áli ýaqyt jetpeı jatyr. Az merzimde olaı bolýy áste múmkin bola qoıar ma eken? Jumys bastan asyp jatqanda, negizgi isten basqa nársege kó­ńil burýǵa ýaqyt tappaısyń. Áıtse de, qaı jerde júrgenime qaramastan, sondaǵy barlyq tamashany qalt jibermeýge tyrysamyn. Meni mundaǵy dúnıeniń bári qyzyqtyrady. Mynaý, anaý dep olardy jeke-jeke bóle kórsetýdiń esh qajeti joq. Mysaly, halyqtyń ulttyq taǵamynan bastap, qalaı tamaqtanyp, qalaı tynyǵatynyna, saýyq-saıran quratynyna deıin bilseń, Qudaı-aý, onyń ózi bir basyńa teńdessiz baılyq emes pe? Bir top adammen Namıbııaǵa barǵan saparym esimnen ketpeıdi. Sońǵy kúni ǵajap bir umytylmas oqıǵaǵa tap boldyq. Bárimiz sol jerdiń adamdary jeıtin negizgi taǵamnan dám tatpaq bolyp uıǵardyq. Men resepshnge tústim de, qonaqúıdiń qyzmetkerine bizdiń top erekshe ári ózgeshe taǵam jegisi keletinin aıttym. Ol, eger erekshe bir nárse jegińiz kelse, qýyrylǵan qurttyń dámin tatyp kórý kerek dedi. Sol kezde toptaǵylardyń barlyǵy qarsy bolyp, jemedi. Men táýekelge bel býyp, dám tattym. Tipti bir jerlerde qoltyraýynnyń, jylannyń etin jedim. Menińshe, baryp otyrǵan elińniń taǵamynan azdap bolsa da dám tatyp kórý dúnıeni áste ózgertip jibermeıdi. – Álginde ár nársege áýes­tigińiz ketip jatatynyn aıtyp qal­dyńyz. Bul tikeleı siz­diń negizgi jumysyńyzǵa keri áserin tıgizbeı me? – Keıde demalysqa shyǵar aldynda áriptesterimmen aldaǵy josparym jaıly bólissem, olar maǵan: «Jumys kesteń óte tyǵyz eken. Munyń bárine bir mezgilde qalaı ýaqyt tabasyń? Munan góri teńizdiń jaǵasynda úsh apta demalyp kósilip jatpaısyń ba?» deıdi. Shynyn aıtý kerek, mundaı typ-tynysh jerde 3-4 kúnnen keıin ishim pysyp ketedi. Bıiktigi 6 myń metr bolatyn alyp janartaýǵa adamnyń órmelep shyǵýy múmkin be? Meni sondaı adam ómirine qaýip tóndiretin tabıǵattyń tylsym ıirimi tartyp turady. Mundaı óte kúrdeli saparlarda seni tek qalaı aman qalamyn degen bir ǵana suraq mazalaıdy. Bul oı mıdyń qatparlaryn tazartady. Demalystyń osy tárizdes túri, árıne, sharshatyp, esten tandyrýy múmkin, esesine, keıin ózińnen keremet sergektikti sezesiń. О́zim osyndaı demalystyń jumysyma kóp paıdasyn tıgizetinin baıqap júrmin. О́ıtkeni, shyǵarmashylyq jumyspen, ıaǵnı oı eńbegimen aınalysatyn adamdar úshin mundaı qaterli sheshimder asa qajet dep oılaımyn. Mysaly, óte tez oılap, sheshim qabyldaýǵa múmkindik beredi. Aıaq astynan adam túrli jaǵdaıǵa tap kelip jatady, sondaıda esten tanyp, ne isterińdi bilmeı, abdyrap qalmaý úshin ol sabaq, úlken mektep. О́ıtkeni eshkim erteńgi tamasha ómirine baqytty bıletti satyp alyp qoıǵan joq. Kóp adamǵa qyzyq bolyp kóriner, mysal úshin Germanııa teatrlarynda arnaıy daıyndyq (repetısııa) atymen joq, sebe­bi ejelden júıeleri solaı qu­rylǵan. Onda tek fortepıanomen ǵana daıyndyq jasalady. Al qoıylym týraly áńgime múlde bólek, ushaqtan túsken boıda týra teatrǵa barasyń da, spektakldi aldyn ala daıyndyqsyz birden orkestrmen dırıjerlik etip kete barasyń. Osydan on jyl buryn Germanııanyń jetekshi teatrlarynyń birinde «Turandot hanshaıym» qoıylymyna dırı­jerlik etken bolatynmyn. Sonda alǵash ret daıyndyqsyz jumysqa kúmp berip qoıyp ketýdiń mashaqatyn bastan keshkenmin. Qatty qınaldym. Biraq, endi tań­ǵalasyz ba, joq pa, sol joly «Turandot hanshaıym» qoıylymy óte joǵary deńgeıde oryndalyp shyqty. Árıne, qalaı bolar eken dep ishteı namysqa tyrysyp baqqan eńbegimniń edáýir septigi tıgenin joqqa shyǵarmaımyn, alaıda, adamǵa bul úshin qanshama qajyr-qaırat, kúsh qajet deseńshi. Onda ózińdi saǵan sengen, ıek artqan jurtty qıyn apattan aman-esen alyp shyǵý úshin jantalasqan jandaı sezinesiń. Sonyń sońynan 10 kún boıy Soltústik Muzdy muhıtta kaıakıngpen aınalyssań, mıyń jańǵyryp, jas balanyń sanasyndaı tazarasyń. Munyń boıdaǵy aýyrtpalyqtan arylyp, rýhanı qýat jınaýdyń, shabyttanýdyń ózinshe bir tásili ekenine kózim áldeqashan jetken. – Akter bolǵyńyz kelgen joq pa? – О́mir – sahna, al adamdar óz rólderin oınap júrgen akterler degen qaǵıda jıi aıtylyp jatady. Keıde ras, belgili bir róldi oınaı turýǵa týra keledi, ol birde kóńildi, endi keıde kóńilsiz rólder bolýy múmkin. Sonymen qatar jaqsy psıholog bolyp ketetin kezimiz de az emes. Sebebi, ózińmen birge jumys isteıtin adamdardyń psıhologııasy men kóńil-kúıin bilmeıtin bolsań, jetistikke jetýiń qıynǵa soǵady. Tabıǵatym bireýge buıryq berýge jaratylmaǵan adammyn, sebebi ózim dırıjermin. Maǵan bári baǵynady desem, taǵy qate aıtqan bolyp shyǵamyn. Son­dyqtan shyndyqqa adamnyń kózin jetkizýge tyrysamyn, óz isine senim uıalata alsam, utqanym dep esepteımin. Bul ózim árdaıym qoldaıtyn durys ádis. Sol úshin jaqsy psıholog bolý adamǵa artyqtyq etpeıdi. Bastan keshken taǵy bir oqıǵa oıyma túsip ketti. Reseıde bir ataqty opera juldyzymen jumys isteýge týra kelip qaldy. Dırıjerge júk­teletin mindet aıqyn. Bas kezinde daıyndyqqa bara almaı, ornyma kómekshi assıstentimdi jiberip jumys istetýge týra keldi. «Lýchııa Donna» dep atalatyn óte kúrdeli qoıylym edi. Sóıtsem, meniń jibergen kómekshime prımadonna múlde qulaq aspaı qoıypty. Aıtqan ótinishterin oryndaýdan bas tartqan soń, ol maǵan habarlasyp, «Ne isteıin? Ánshi aıtqanymnyń birde bireýin oryndaǵan joq. Menimen jumys isteýden túbegeıli bas tartyp otyr» dedi. Sosyn men: «Ja­raıdy, mundaı máselege basyńdy qatyrmaı, qalǵan jumystaryńdy pysyqtaı ber» dep tapsyrma berdim. Kóp uzamaı ózim de jettim. Bári alańdap meni kútip otyr eken. Álgi prımadonna barynsha sypaıylyq tanytyp, menimen óte jyly shyraıly amandasty. Rasyn aıtsam, mundaı kezdesýlerden tájirıbe jınaqtaımyn. О́zime tán jumys tásilimen onyń kózinshe basqa solıstermen daıyndyq jasaýǵa kiristim. Bir arııaǵa, sumdyq-aı, tutas bir saǵat jumsaǵan kezder boldy. Prımadonna qyzyǵa kóz tigip otyr. Al onyń ózine kezegim kelgende men konsertmeısterge ánshiniń qalaýyn múltiksiz oryndaýdy ótindim. Iаǵnı, onyń osyǵan deıingi oryndaý mánerine esh ózgeris engizgim kelmedi. Kenet bir arııa­ny oryndap bite sala, maǵan «qashan toqtatyp, túzeter eken?» degendeı biraz damyldap turyp qaldy. Al men onyń arııasynyń sońyn kútip boldym da, «Ýaý! Maǵan sizdi uly ánshi dep aıtyp edi, alaıda sizdiń talantyńyz odan da asyp túsetin keremet ánshi ekensiz!» dedim. Ánshiniń kózderi jaınap ketti. Alǵysyn bildirip jatyr. Osy arada men onyń budan da tamasha shyrqaý múmkindigi bar ekenin sezdirip, ol úshin biraz jerin ózgertsek qaıtedi dep usynys jasadym. Eger sonshalyq janyńyzǵa jat dep uıǵarsańyz, olaı istemeýimizge de bolady dedim. Ol talasyp jatpady, kelise ketti. Mine, sol ýaqyttan bastap ánshi barlyǵyn meniń aıtýym boıynsha oryndaıtyn boldy, meniń usynysymdy talassyz atqaratyn adamǵa aınaldy. Qazir sol ánshimen ajyramas jaqyn dospyz. Sahnada kimmen, qalaı jumys isteý asa ma­ńyzdy is emes, másele óziń birge jumys isteıtin sol adamnyń tilin, dilin taba bilýde, olardy óz jumysyńnyń durystyǵyna sendire alýyńda dep oılaımyn. Dosym Renato Býzo ataqty barıton daýysty ánshi. Biraq minezi óte kúrdeli, sebebi ol únemi jurttyń bárimen sóz talastyryp, qyrǵı-qabaq bolyp júredi. Al ol ekeýimiz qanshama operalyq týyndyny, konsertti daıyndaýǵa qatystyq, biraq, tipá-tipá, eshqashan bir-birimizben kerisip, aramyzda kıkiljiń týyndaǵan emes. Bul onymen meniń qalaı sóılesýdi jaqsy biletindigimnen. – Jal­py ómir­de ne nárseni óte joǵa­ry baǵalaı­syz? Qurmet tutar qundy­lyqtaryńyzdy bilýge bola ma? – Dúnıe kúıip ketse de, dosymdy satpaımyn. Shyndyqty, dostyqty, soǵan qosa áýe­li óz isińe sený kerektigin óte joǵary baǵalaımyn. Men úshin osy úsh qun­dylyq bıik turady. Odan keıin adamdarmen qarym-qatynasty qur­met­teımin, osyǵan úne­mi senemin. Menińshe, adamdar bir-birine adal bolsa, aıanbaı eńbek etse, qalǵan dúnıeler kózge ilinbes molekýlalar shyǵar dep paıymdaımyn. Mýzyka joly eshkimge ońaı bolǵan emes, biraq bir ókinishti jaǵdaı osy salada ekijúzdiler jıi kezdesip jatady. Bul jerde biraq birge jumys isteıtin áriptesterińe adal bolsań, ónerdegi jolyń ózdiginen túzý arnada dóńgelep keterine kúmán joq. Áńgimeniń basynda kóp adamǵa uqsaı ber­meıtinimdi eskertip ótken sııaq­tymyn. Taǵy qaıtalaımyn. Meni mysqylshyl, qyzyqqumar jandar kóbirek qyzyqtyrady. Bárin burynǵysha ózgertpeı eski kúıinde qaldyrýǵa qasarysyp baǵatyn konservatorlardy janym súımeıdi. Mundaılar jurtqa jańadan paıdaly bir nárse tabady dep oılamaımyn. Jańa nárseni dúnıege keltirý arqyly kisi aldymen ózin, sodan keıin ómirdegi óziniń ornyn tabady. О́zgeriske, jańashyldyqqa beıimdele almaıtyn jandardan alshaq júremin. Sondyqtan boıynda jiger oty lapyldaǵan, qulshynysy mol jastardy qyzyǵyp, ózime tartamyn. О́zimnen qanshama jas kishi ini-qaryndastarymmen, dostarymnyń balalarymen shúıir­kelesip tez arada til tabysyp ketemin. Aramyzda á, degennen myqty túsinistik paıda bola­dy. Osy jas urpaqtan áli biz kóp keremetti kóretinimizge kámil senemin. – Aldaǵy ýaqytta taǵy qan­daı bıikterdi mejelep otyrsyz? – Qashanda qyzyq nársege jaqyn­myn. Demalysymda Kılı­mandjaroǵa órmelep, Soltústik Muzdy muhıtta kaıakıngpen, djýnglıde trekkıngpen aınalysatynymdy aıta bersem, qyzyq taýsylmaıdy. Jumys barysynda ózim buryn tabanym tımegen elderdi baryp kórgendi unatamyn. Beıtanys adamdarmen qyzý aralasa ketkendi jaqsy kóremin. Mysaly, ótken jyly San Paýloǵa baryp, bir keshke dırıjerlik ettim. Jas orkestrmen jumys isteýge týra keldi. Sonda sózben aıtyp jetkize almaıtyn keremet bir tájirıbeni bastan keshtim. Meni ondaǵylar orkestrdiń bas dırıjeri bolýǵa shaqyrdy. Shynyn aıtaıyn, meniń mundaı jumysty unatýym qıyn, óıtkeni ómir boıy nemese bir jerde taban aýdarmaı uzaq jyldar turaqtap qala almaımyn. Álemdi kezip, saıa­hattaı bergim kelip turady. Endi sál kúnnen keıin qaıtalap San Paýloǵa baramyn, sosyn Koreıaǵa, Meksıkaǵa jınalamyn, bul bite bere Kolýmbııadaǵy sýperjuldyz Danıela Dessımen birge «Týrandot hanshaıymǵa» dırıjerlik etemin. Oǵan myna jaqtan Japonııanyń óte kóp kólemdegi jetekshi solısterden quralǵan orkestrimen birge jumys isteýge týra kelip turǵanyn qosqanda, jumys bas­tan asady. Dırıjer retinde meni kútip otyrǵan Italııa, Germanııa jurtshylyǵy bar. Al Arena dı Veronadaǵy gala-konsert tamashasy óz aldyna bólek tur. Munyń bárin jınaǵanda, úlken oqıǵa bolyp sanalady. Biz taǵy bola­shaqta osy teatrmen qosylyp biraz qoıylymdar ázirleýge kelisim júrgizip jatyrmyz. Hel­sınkıdegi ózim qatysqan «Don Paskýale» jańa qoıylymy keremet áser qaldyrdy. Olarǵa men qatty unap qaldym. Taǵy shaqyryp jatyr. F.I. Shalıapın atyndaǵy festıvalǵa kelmeı qalǵan kezim sırek. Shveısarııa men Germanııanyń álemdik deńgeıdegi teatrlary meni jetekshi dırıjer bolýǵa talaı ret shaqyrǵanmen, bul usynysty ne úshin qabyl almaıtynymdy joǵaryda jetkilikti túsindirgen sııaqtymyn. 2014 jyldyń ekinshi jartysyndaǵy jumys josparym óte tyǵyz, ásirese, atbasyn tireıtin elderimniń sany kóbeıip ketti. Jumysymnyń maǵan unaıtyn jaǵy osy jáne de sol elderdiń bárinde óner kórsetýge jazsyn dep tileımin. Aldaǵy ýaqyt­­ta «Astana Opera» teatryna taǵy da kelý múmkindigi týyp jatsa, qýana­myn, árıne. Áńgimelesken Qarashash TOQSANBAI, «Egemen Qazaqstan». ASTANA.