El jáne Elbasy
2010 jyldyń kókteminde Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Tarbaǵataı aýdanynda tasqyn sý bolyp, birqatar aýyldarymyzdy sý basyp ketken edi. Ásirese, tilsiz jaýdan Jántikeı, Kókjyra aýyldarynyń turǵyndary kóp zardap shegip, turǵyn úıleri men mal-múlkinen aıyrylyp, abdyrap qalǵan bolatyn. Tarbaǵataılyq aǵaıynnyń basyna túsken aýyrtpalyqtan arylýǵa Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ózi tikeleı járdemdesti. Memleket basshysynyń qamqorlyǵymen sol jyldyń kúzinde apat oryn alǵan aýyldarda jańa úıler salyndy. Tarbaǵataı aýdany boıynsha tabıǵat apaty sharpyǵan aýyldarǵa salynǵan úılerdiń sany tutas kentti quraıdy. Máselen, Kókjyra aýylynda – 210, Jántikeıde – 191, Oıshilikte – 7, Kóktúbekte – 24, Qyzylkesikte – 3 úı salyndy. Jańadan boı kótergen 443 turǵyn úıdiń qurylysyna memleket tarapynan 2 359,5 mln. teńge qarjy bólindi. Halyqtyń qamyna qaraı qurylys jumystary bar-joǵy úsh aıǵa ǵana sozyldy. Qysqa merzimde boı kótergen sáýletti úıler paıdalanýǵa berilgen kezde, tarbaǵataılyqtardyń qýanyshyna Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń arnaıy kelip ortaqtasyp, mereıimizdi tasytqany búgingideı kóz aldymda. Halqynyń qýanyshyn bólisýge alystan asyǵyp jetken Elbasymyzǵa aýyl jurtynyń atynan alǵys aıtý meniń enshime buıyryp edi. Sózimniń arasynda men Úkimetke, oblys basshylyǵyna alǵysymdy bildire kelip: «Bizdi osy apattan «qoısha toǵytyp» tıep, aman alyp qaldy», dedim. Nursultan Ábishuly sál ǵana jymıyp: «Aqsaqal, úıińiz qalaı?» – dep kóńil kúıimizdi surady. Memleket basshysynyń elim dep emirengen jyly júregi men der kezinde qolushyn sozǵan jaqsylyǵynyń arqasynda biz osyndaı aýyrtpashylyqty jeńe bildik. Búgingi kúni aýylymyzdyń ahýaly jaqsy. Úkimet tarapynan paıyzy tómen jeńildetilgen nesıe berilip, aýyl turǵyndary óz kásipterin jalǵastyrýda. Byltyr Kókjyra, Jántikeı, Oıshilik aýyldarynyń turǵyndaryna sý qubyry tartyldy. Aýyldardy abattandyrý, kógaldandyrý, ınfraqurylymyn jetildirý baǵytynda josparlanǵan jumystar oryndaldy. Qamqorlyǵyn tikeleı kórgen halyq retinde Prezıdentimizdiń el qamyn tereńinen oılaıtyn iri tulǵa ekenin aıtqym keledi. BAQ arqyly parasatty sheshimderi men jahandyq saıasattaǵy salmaǵyna da únemi kýá bolyp kele jatyrmyz. Bizdiń balalarymyz, nemerelerimiz – táýelsiz memlekettiń azamattary! Biz, jasy ulǵaıǵan adamdar, beıbit te baqýatty turmys-tirshiligimiz úshin Jaratýshyǵa táýbe, Elbasyǵa rahmet aıtamyz! Qazirgi kezde jastar sanaly túrde týǵan el-jurty men Otany úshin maqtana alady. Jedel órkendep, jańa tabystarymen álem nazaryna iligip otyrǵan elimizdi jarqyn úmitterge toly bolashaqqa jetelep kele jatqan Nursultan Ábishulyna tarbaǵataılyqtardyń atynan aıtar alǵysymyz sheksiz. Qazybek DEMEÝBAEV, Sosıalıstik Eńbek Eri. Shyǵys Qazaqstan oblysy, Tarbaǵataı aýdany, Kókjyra aýyly.«Memleket basshysy – sheber qurylysshy»
Joldybaı ENDIBAEV, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qurylysshysy, eńbek ardageri: Jasyratyny joq, keıde keıbir kisiler elimizdegi atqarylyp jatqan jasampaz isterden ilik taýyp, Elbasymyzdy da ilip-shalyp jamandaǵysy keledi. Ondaı adamdar, ásirese, keńestik kezeńniń keıingi jyldarynda basshylyq qyzmetterde istegen, egemendik alǵannan keıin ýaqyt talabyna, naryqtyq júıege ilesýge shamasy jetpeı, ózderi de qulshynys tanytpaı qalǵandar arasynda kóbirek. Sondaı-aq, «alma – pis, aýzyma – tús», «áldekimder ákelip berse» degendeı jatypisherlik pıǵyldaǵylardan jıirek estiledi. Shynymdy aıtaıyn, óz basym sondaılardyń qaı-qaısysyna da qarsy shyǵamyn. Keshegi men búgingini salystyramyn. Kórshiles, alys-jaqyn elderdi mysal etip keltiremin. Ár úıden shyǵyp jatatyn eki-úsh, tipti, odan da kóp kólikterdi aıtamyn. Kórkeıip, kóriktenip bara jatqan Shymkentimdi, aýdandardyń ortalyqtaryn, aýyldardy kóz aldaryna elestetip kórsetkendeı kúı keshtiremin. Áıteýir, áldebir kiltıpandardy ǵana tizbelep, ózderi de kirbiń jıyp, kirjıip júretinderdiń kózderin ashýǵa tyrysamyn. «Kóshbasshymyz Nursultan Nazarbaev – kóregen qurylysshy!» deımin álgindeı adamdarǵa maqtanyshpen. Astanamyzdy aıtamyn. Almatymyzdy aıtamyn. Búkil baıtaq elimizdiń qurylys alańyna aınalǵanyn aıtamyn. Shynynda da, Shymkenttiń ózinde «Qoljetimdi turǵyn úı-2020» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha salynyp jatqan kópqabatty 84 úıdiń 47-si oblys bıýdjeti esebinen qarjylandyrylýda. Onyń 24-i bıyldyń ózinde paıdalanýǵa beriledi. Úılerdiń basym kópshiligi eń aldymen áleýmettik jaǵynan álsiz toptarǵa arnalǵan. Respýblıkadan da transfert kólemi kóbeıtiledi dep kútilýde. Shymkent qalasynyń ákimdigi men sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasy kópqabatty úıler salýǵa basymdyq berilýine baılanysty jańasha izdenister jasaýda. Men baıyrǵy qurylysshy retinde Elbasymyzdyń tapsyrmasymen ózge óńirlerde jáne óz oblysymyzda atqarylyp jatqan ıgi isterdi únemi nazarymda ustap, taldap-tarazylap júremin. Indýstrııalyq aımaq ta respýblıka boıynsha Ońtústik óńirde alǵash ashylǵany aıan. Oblys ortalyǵynda, iri qalalarda bastalǵan arnaıy aımaqtar qazir jeti aýdanda da quryldy. Indýstrııalyq aımaqtardan basqa taǵy da agroındýstrııalyq aımaqtar qurý da qarqyn alýda. Olarda jylyjaı keshenderine úlken basymdyq beriledi. Shymkentte salynatyn saýda-logıstıkalyq ortalyq – Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaev aıryqsha atap kórsetken shyraıly shaharymyzdyń úshinshi qala bolýyna jasalar betburystyń bir ǵana belgisi. Jańadan salynyp jatqan qurylystardy kórsem qýanamyn. Aınala-tóńiregimizde, shaǵyn aýdandarymyzda, alystaǵy aýyldarda, kóptegen kóshelerde kóbinese jańa úıler salynýda. Tipti bolmaǵanda jóndelip, jańartylyp, jańǵyrýda. Osynyń bári – elimizdegi eńbeksúıgishtiktiń, turaqtylyqtyń, tatýlyqtyń, Kóshbasshymyz kóregendiginiń nátıjesi. ShYMKENT.«Bizdiń zamandas – Nursultan»
Ábı SARQYNShAQOV, temirjol salasynyń ardageri, oblystyń qurmetti azamaty: Áli esimde, 1980 jyldyń sáýir aıynda «Qazaqstan temirjolynyń» Pavlodardaǵy bólimshesiniń basshysy retinde Almatyǵa keldim. Sol kezdegi Ortalyq komıtet hatshysy Nursultan Nazarbaev ónerkásip, avtokólik jáne kommýnaldyq sharýashylyq salalaryna jetekshilik etetin esep berý jıynyna men de qatystym. Salaǵa baılanysty maǵan da birneshe suraq qoıdy. Budan soń da bir-birimizben Máskeýde ótken KOKP-nyń 27-shi sezinde, basqa da partııalyq jáne sharýashylyq jıyndarynda kezdesip, jolymyz túıisip júrdi. Sol jyldary Nursultan Ábishuly jumys saparymen oblysqa kelgen kezde, temirjol salasynyń máseleleri jóninde áńgimelestik. Bizdiń qaladaǵy qazirgi Birinshi Maı kóshesindegi kópqabatty turǵyn úı sol kisiniń qoldaýymen boı kóterdi. Ekinshiden, Elbasy Aqsý – Degeleń (Kýrchatov) baǵytyndaǵy Semeı arqyly Almatyǵa baratyn tikeleı temirjoldyń ashylý jıynyna qatysty. Bir kezde minbede sóılep turǵan Nursultan Ábishuly sál kidirdi de: «Dostyq» stansasyn jáne Qytaımen araǵa temirjol jelisin salýdy alǵash aıtqan myna kisi», dep kóp ishinen meni nusqap kórsetti. Bertin oblys ortalyǵyndaǵy elektrolız zaýytynyń ashylýyna keldi. Bir kezde kóptiń arasynan taǵy da meni kórip qaldy. Amandasyp, kádimgideı, densaýlyq, otbasym, jumys barysy jaıly surady. Meni Elbasynyń qarapaıymdylyǵy tańǵaldyrady, bizdi ózimen zamandas kórgen ótken kúnderge degen syılasymdylyǵyna rahmet. Iltıpatyna qarap janyń jadyraıdy. Jýyrda 80 jasqa toldym. Elbasy óz zamandasyn quttyqtap, Alǵys hat joldapty. Mereılenip qaldym. Iá, bizder, bizdiń zamanymyzdyń Nurekeń sııaqty adamdary quryshtaı shynyqqan jandarmyz ǵoı, qazirgi jastar sony túsinsin. Egemen el úshin eńbek etsin. Kereký óńirinde turatyn Ábı Sarqynshaqov degen baıyrǵy temirjol ardagerin umytpaı, iltıpatty kóńil bildirgen zamandasqa amandyq, uzaq ǵumyr tileımin. Pavlodar.«Elbasy irgesin qalaǵan elorda – keleshegimizdiń máńgilik sımvoly»
Ábdisaǵıt TÁTIǴULOV, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, Astana qalasynyń bas josparyna jarııalanǵan halyqaralyq konkýrs (1998) qazylar alqasynyń tóraǵasy: «Biz Almatyǵa syımaı ketken joqpyz, biz ony qımaı-qımaı kettik». Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń osy sózin oqı otyryp, el astanasyn kóshirý kezindegi qaýyrt jumystar oıǵa oralady. Bútin bir memlekettiń astanasyn «...geografııalyq turǵydan alǵanda orta tusyna, ekonomıkalyq turǵydan alǵanda ońtaıly mekenge» jyljytý aıtar aýyzǵa ońaı, oılar oıǵa ǵana jeńil. Kóshtiń qadir-qasıetin qazaqtan artyq túsinetin halyq kemde-kem shyǵar, sodan da bolar, «Kedeı bolsań kóship kór», «Kósh júre túzeler» sııaqty maqaldary kóshi-qonnyń ońaı jumys emes ekenin kórsetedi. 1997 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen el astanasy Aqmolaǵa kóshiriletin boldy. Kósh boı túzegen jyly qys qataldyq tanytty. Bul da bir synaq boldy dep aıtsam, artyq ketpeımin, sebebi, astanany kóshirý taqyryby kóp ári qyzý talqylanyp, ony jaqtaýshylardan góri kúdikpen qaraýshylar basym edi. Áıtpese, soltústiktiń úskirik aıazy dál sol jyly birinshi ret soqqan joq qoı. Jańalyq barlyq kezde qýanyshpen qabyldana bermeıdi, onyń sekemi men senimsizdigi qatar júredi. Ony jeńý – ýaqyt pen istiń talaby. 1998 jyldyń naýryz aıynda meni sol kezdegi Premer-Mınıstr Nurlan Balǵymbaevtyń qabyldaýyna shaqyrý habary kútpegen jerden boldy. Memlekettik qyzmette bolmasam da, memleket úshin jumys istep júrgen qazaqtyń birimin, sondyqtan Úkimet tarapynan berilgen tapsyrmany qabyl aldym – el astanasy Aqmola qalasynyń sáýlettik kelbetin jasaý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 1998 jylǵy 11 naýryzyndaǵy №199 qaýlysy boıynsha uıymdastyrylatyn halyqaralyq konkýrstyń qazylar alqasynyń tóraǵasy boldym. Bul jerde meniń eńbek jolym men jobalaý isindegi tájirıbem eskerilip, el bolashaǵynyń kelbetin jasaý jumysyna aralastyrǵany kóńilimdi marqaıtty. Konkýrsqa halyqaralyq sıpat berý úshin dúnıejúziniń túkpir-túkpirinde júrgen elshilerimiz arqyly bul shara týraly aqparat taratý jumystaryn dereý uıymdastyrý kerek boldy. Jarty jyl mundaı dárejedegi konkýrstar úshin tym tar, alaıda Úkimettiń basshylyǵynda otyrǵan azamattardyń arqasynda, Nursultan Ábishulynyń álem tarıhynda sol kezdiń ózinde tanylyp qalǵan bedeliniń arqasynda alty aıdyń ishinde konkýrs týraly habarymyz álemdi sharlap ketti. Sol habar arqyly jer-jerde Qazaqstan týraly, onyń jańa astanasy týraly jańa aqparat tarady – elimiz burynǵydan beter tanyla bastady. Halyqaralyq sıpat alǵan konkýrsty ótkizý talaptary da komıssııa qurylǵannan keıin jasaldy. Fransııanyń memleket qaıratkeri, premer-mınıstri jáne Besinshi respýblıkanyń prezıdenti bolǵan Jorj Pompıdýdyń basshylyǵymen 1969 jyly ótkizilgen halyqaralyq konkýrsty úlgi etip aldyq. Bul baıqaý Eýropadaǵy eń úlken mádenı keshenge jarııalanǵan bolatyn. Osyndaı keleli jumysty úlgi etip, konkýrstyń erejesi jasaldy. Qazylar alqasy tóraǵasynyń orynbasary bolyp qazaq qurylys isiniń asa myqty mamandarynyń biri, sol kezdegi qala ákiminiń birinshi orynbasary Farıd Galımov taǵaıyndaldy. Elimizge jáne basqa memleketterge sáýlet týyndylary keńinen tanymal, respýblıkamyzdyń betke ustar sáýletshileri T.Erálıev, R.Seıdalın, N.Qoıshybekov, S.Baımaǵambetov, S.Mordvınsev, Amerıka Qurama Shtattarynan Nels Holl, Reseıden akademık, sáýletshi E.G.Rozanov, Túrkııadan Behrýz Chınchı syndy elimiz ben shetelderdiń belgili sáýletshileri qazylar retinde shaqyryldy. Ýaqyttyń tarlyǵyna qaramastan, qara qyldy qaq jaryp shyǵar nebir jaqsy jumystar jınaldy. Olardy saraptap, úzdigin tabý jańylmas tańdaýdy talap etti. Árıne, qazylardyń árqaısysy ózindik kózqarastary men ónerge degen talap-tilekteri qalyptasqan talantty biregeı jandar edi, olar ár jobany talqylap-taldap, qatal talǵamdarynan ótkizip otyrdy, óıtkeni, tarazy basynda táýelsizdigin endi alyp, álem sahnasyna jańa ǵana shyǵyp kele jatqan elimizdiń jańa astanasynyń kelbeti tur edi. Talqydan ótken jobalardyń ishinen konkýrs erejesi boıynsha úsh kompanııanyń jobalary tańdap alyndy: «Sáýletshi Kısho Kýrokava jáne áriptesteri» (Japonııa), «Aq orda» jobalaý-qurylys kompanııasy (Qazaqstan) jáne Reseı Sáýlet jáne qurylys akademııasynyń janyndaǵy Ortalyq jobalaý jáne qala salý ǵylymı-zertteý ınstıtýty. Bul úsh jobany Memleket basshysynyń qaraýyna usynyp, osylardyń ishinen Japonııa sáýletshisiniń jobasy tańdaldy. Bul saıası ári shyǵarmashylyq máni bar shara edi. Keleshegin molynan oılaıtyn Basshymyzdyń arqasynda elimiz sáýletshiler áleminde de tanymal boldy. Eldiń astanasy, gımni, gerbi – sol eldiń sımvoly bolyp tabylady. Sportshylarymyz júldeli oryndar alyp, kók baıraǵymyz ózge eldiń kóginde jelbiregende týyndaıtyn keýde kerer maqtanysh sezimi búgingi Astananyń álem sahnasyndaǵy rólin dúnıejúzi moıyndaǵanda taǵy bir jalyndap ketedi. «Astana – eń aldymen azamattyǵymyzdyń sımvoly, Qazaqstannyń jańa tarıhynyń shynaıy shejiresi, qarqyndy damýymyzdyń, qol jetken tabystarymyzdyń, abyroı-bedelimizdiń, bereke-birligimizdiń jarqyn kórinisi», dep atap ótken Nursultan Ábishulynyń el astanasyn Aqmolaǵa kóshirý týraly sheshiminiń aqıqat astaryn búgingi Astananyń asqar asýlarynan kórip otyrmyz. El astanasyn Almatydan Aqmolaǵa kóshirý talas týdyrmaıtyn eń durys sheshim boldy. Almatyny damytý barlyq kezde tıimdi bola bermeıdi, óıtkeni, bul aýmaqtyń jeldetilmeıtin ereksheligi, jer silkinisi sııaqty shekteý týdyratyn jaqtary bar. Seısmıka Almatyny kóp múmkindikterden aıyrady – halyq neǵurlym kóp shoǵyrlanǵan saıyn, qalanyń mıkroklımaty nasharlaıdy, sáýlettik sheshim jaǵynan da sol sebepti kósile shaba almaısyń. Al Astanada – keń jazıraly dalada qulashyńdy keńge jaıa alatyn úlken múmkindik bar. Bul sáýletshilerdiń talaptaryna qanat bitirip, óner kóginde erkin samǵaýyna keńdik beredi. Bul jaǵynan da Astananyń bereri mol. Halyqtyń el astanasynyń mańyna kósh túzeýi elimizdiń áleýmettik, ulttyq jáne saıası áleýetin arttyrary sózsiz. Osyny kóregendikpen baǵdarlaı alǵan Elbasymyzdyń bul sheshiminiń durystyǵyn búgin kózimiz kórip otyr. Elimiz táýelsizdigin alǵannan keıingi qabyldanǵan táýelsiz sheshimderdiń ishindegi eń jaýaptysy ári eń mańyzdysy osy boldy. Elbasymyzdyń elge degen, onyń shekarasy men halqynyń bútindigin, tutastyǵyn saqtaýǵa degen qamqorlyǵynan týyndaǵan batyl betburys elimizge abyroı alyp keldi. Qazir bizdi Astanamyzben tanıdy, Astana arqyly halqymyzdyń baılyǵyn baǵalaıdy. Dúnıejúzindegi el astanalarynyń ishinde bizdiń Astanamyzdyń keleshegi mol, damý áleýeti úlken, sáýlettik kelbeti biregeı dep aıta alamyz. Elbasy irgesin qalaǵan elorda – keleshegimizdiń máńgilik sımvoly dep aıtýǵa tolyq qaqymyz bar. ALMATY.