Kóktem kelip, qar erip, qara jer kóringeli Astananyń surqy qasha bastady. Kósheniń ár tusynda jatatyn temeki tuqyly men shashylǵan usaq-túıek qoqys bas qala atyna syn keltirip tur. Ásirese shahardyń qaq ortasyndaǵy Saraıshyq, Aqmeshit kósheleri boıyndaǵy turǵyn úılerdiń mańynyń sıqy máz emes. Jalpy, elordada tazalyq qalaı júrgiziledi?
Aıgúl Nysanbaıqyzynyń Mańǵystaýdan elordaǵa qonys aýdarǵanyna kóp bolǵan. Ol turatyn «Mıson» turǵyn úı kesheniniń mańy qoqystan kóz ashpaıtyn kórinedi.
– Munda baıqaǵanym, jaldamaly páterler kóp. Sondyqtan turǵyndar tazalyqqa beıjaı qaraıdy. Qoqys jáshigi úıdiń mańynda ornalasqan. Biraq soǵan deıin qolyndaǵy qaldyqtaryn kóterýge erinip, úıdiń janyna tastaı salady. Buǵan qosa turmystyq qaldyqtardy alyp ketetin júk kólikteri jeldi kúni qoqysty jınasa muń. О́ıtkeni dorbalardaǵy jeńil qoqys ushyp, jan-jaqqa shashylady. Ony keıin jınap jatqandaryn kórmedim. Oǵan biz qanshama aqsha tólep otyrmyz, – dep A.Nysanbaıqyzy renishin bildirdi.
Osydan eki aı buryn Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev elordany damytý máseleleri jónindegi keńes otyrysynda «Astananyń tazalyǵy eń aldymen onyń turǵyndaryna baılanysty» ekenin aıtqan edi. Ári ol qala turǵyndarynyń tártipti jıi buzatynyn, qoqysty qalaı bolsa solaı laqtyra salatynyn synǵa alǵan-dy.
«Astananyń tazalyǵy, eń aldymen, onyń turǵyndaryna baılanysty. Záýlim úılerdiń ishindegi jáne syrtyndaǵy jaǵdaı máz emes. Shyndyǵyn aıtsaq, turǵyndar tártipti jıi buzady, qoqysty qalaı bolsa solaı laqtyra beredi. Jastar kóshede júrgende mádenıetsiz qylyqtarǵa jol beredi. Elordamyzdy jáne basqa negizgi qalalarymyzdy durys qalpynda saqtaý – ulttyq namysymyzǵa qatysty asa mańyzdy másele. Kóshpendilerdiń urpaqtary óz qalalaryn jóndi saqtaı almaıdy degen jaǵymsyz pikirdi múlde joqqa shyǵarýymyz kerek!» – dedi Prezıdent.
Jalpy, shahardaǵy qoqysty tazalaý 37 ýchaskege júktelgen. 17 myń konteıner bar. Qaldyqty tasýǵa 100 myń kólik jumyldyrylǵan.
– Astana qalasynda kommýnaldyq qaldyqtardy jınaýdyń ortalyqtandyrylǵan júıesi bar. Ol tizbek: qaldyqtardy jınaý, tasymaldaý, suryptaý, óńdeý jáne kádege jaratýdy qamtıdy. Qaldyqtardy suryptaýmen 4 kompanııa aınalysady: «Clean City NC» JShS – kommýnaldyq qaldyqtardy jınaý jáne shyǵarý kásiporny, «Astana Recycling Plant» JShS – qaldyqtardy óńdeý kesheni, «Eko Polıgon Astana» JShS – eki uıashyǵy bar qaldyqtardy kómetin polıgon, «Astana Recycling Development» JShS – «Severnaıa grıada» qurylys qaldyqtaryn qabyldaý jáne óńdeý ýchaskesiniń operatory. Negizi 2018 jyldan bastap «turmystyq qaldyqtardy bólek jınaý júıesi» engizildi, ol boıynsha «qurǵaq» (qaǵaz, plastık, shyny, metall) jáne «dymqyl» (tamaq qaldyqtary) qoqystar dep bólingen. Qalada «qurǵaq» qaldyqtardy jınaýǵa 4 137 sary konteıner, «dymqyl» qoqysty jınaýǵa 10 190 jasyl jáne metall konteıner, plastmassa jınaýǵa arnalǵan 308 sary torly konteıner, quramynda synap bar qaldyqtardy jınaýǵa arnalǵan 648 qyzǵylt sary konteıner, nan ónimderiniń qaldyqtaryna arnalǵan 1 300 jasyl konteıner qoıylǵan. Mine, osy turǵyndar qaldyqtaryn jáshikterge tártipke saı, tastasa, jumys qıyndamaıtyn edi. Keıde osy nárse sharýany shatqaıaqtady. Sonaı-aq astanalyqtarǵa jáne qala qonaqtaryna qoqysty qalaı bolsa, solaı laqtyra salmaı, turmystyq qaldyq salǵan dorbalaryńyzdyń aýzyn durystap bekitýge, shashpaı óz oryndaryna salýǵa keńes beremin, – dedi Astana qalasynyń qorshaǵan ortany qorǵaý jáne tabıǵatty paıdalaný basqarmasynyń tabıǵatty paıdalanýdy retteý salasyndaǵy memlekettik qyzmetter jáne quqyq bóliminiń bas mamany Saǵynysh Saǵyntaev.
Búginde Astanada turmystyq qaldyqtardy aqyly qabyldaıtyn 40-qa jýyq kompanııa bar. Olardyń biri – «LS Ecolife» kompanııasy.
«Biz karton, makýlatýra, plastıktiń ártúrli túrlerin (plastıkalyq bótelkeler, turmystyq hımııaǵa arnalǵan kanıstrler men bótelkeler, antıfrız jáne motor maıy, sondaı-aq móldir, túrli-tústi jáne sozylatyn polıetılen) sııaqty shıkizat túrlerin jınaýmen jáne óńdeýmen aınalysamyz. Qaıta óńdeýge jaramdy materıaldardy jınap, bastapqy óńdeýden ótkizip, keıin tolyq óńdeý zaýyttaryna jiberiledi. Mysaly, túrli tústi plastık bótelkeler bizdiń Petropavldaǵy «Green Park» qaıta óńdeý zaýytyna jóneltiledi. Iilgish túıirshikke aınalǵan plastıkalyq bótelkeler kıim, turmystyq zattar men qurylys materıaldaryn jasaý úshin shıkizat retinde paıdalanylady. Jalpy, bir qabyldaý pýnktin toltyrý úshin orta eseppen 2-3 kún ketedi. Qaıta óńdeletin materıaldyń árbir túri jınalyp, ishinara ýchaskede suryptalyp, bazaǵa tasymaldanady. Bir qabyldaý pýnkti aıyna 3 tonnaǵa deıin «qoqys» jınaı alady. Keıin biz olardy ekinshi ret qoldanýǵa múmkindik jasaımyz», dedi «LS Astana» dırektory Aıjan Myrzaǵalıeva.