2014 jylǵy 7 maýsym, Astana, Úkimet Úıi
Qazaqstan Respýblıkasy Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý agenttiginiń 2014 – 2018 jyldarǵa arnalǵan strategııalyq jospary týraly
2008 jylǵy 4 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Bıýdjet kodeksiniń 62-babyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýly etedi:
1. Qosa berilip otyrǵan Qazaqstan Respýblıkasy Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý agenttiginiń 2014 – 2018 jyldarǵa arnalǵan strategııalyq jospary bekitilsin.
2. Osy qaýly qol qoıylǵan kúninen bastap qoldanysqa engiziledi jáne resmı jarııalanýǵa tıis.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri K.MÁSIMOV.
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2014 jylǵy 7 maýsymdaǵy №626 qaýlysymen bekitilgen
Qazaqstan Respýblıkasy Tutynýshylardyń quqyqtaryn
qorǵaý agenttiginiń 2014 – 2018 jyldarǵa arnalǵan strategııalyq jospary
Mazmuny
1. Mıssııasy men paıymy
2. Aǵymdaǵy jaǵdaıdy taldaý jáne tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý salasynyń damý úrdisteri
3. Strategııalyq baǵyttar, maqsattar, mindetter, nysanaly ındıkatorlar, is-sharalar jáne nátıjeler kórsetkishteri
4. Fýnksıonaldyq múmkindikterdi damytý
5. Vedomstvoaralyq ózara is-qımyl
6. Táýekelderdi basqarý
7. Bıýdjettik baǵdarlamalar
1-bólim. Mıssııasy men paıymy
Mıssııasy men paıymy
Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdy jáne halyqtyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq salaýattylyǵyn qamtamasyz etý, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý jáne halyqtyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq salaýattylyǵy salasyndaǵy memlekettik saıasatty iske asyrýdy qamtamasyz etý boıynsha memlekettik organdardyń qyzmetin salaaralyq úılestirýdi júzege asyrý.
Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń tıimdi tetigi jáne halyqtyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq salaýattylyǵyn qamtamasyz etý.
2-bólim. Aǵymdaǵy jaǵdaıdy taldaý jáne tutynýshylardyń
quqyqtaryn qorǵaý salasynyń damý úrdisteri
1-strategııalyq baǵyt. «Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý júıesin jetildirý»
1. Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý salasyn damytýdyń negizgi parametrleri
Serpindi básekeles naryqtardy damytý turǵyndardyń tutynýshylyq suranysyna aıtarlyqtaı áser etedi jáne tutynýshylardyń quqyqtaryn memlekettik jáne qoǵamdyq qorǵaý júıeleriniń aldynda jańa mindetter qoıady. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2013 jylǵy 13 qarashadaǵy № 691 Jarlyǵymen Qazaqstan Respýblıkasy Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý agenttigi (budan ári – Agenttik) tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy memlekettik saıasatty júzege asyrý jónindegi ýákiletti organ bolyp aıqyndaldy.
Agenttik jumysynyń mańyzdy baǵyttarynyń biri tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý bolyp tabylady. Qazirgi tańda Agenttik tutynýshylardyń qoǵamdyq birlestikterimen, qaýymdastyqtarymen (odaqtarymen) ózara is-qımyl jasaý, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý kezindegi júıeli problemalardy anyqtaý boıynsha naqty jumystar júrgizýde.
Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń quqyqtyq, ekonomıkalyq jáne áleýmettik negizderi, sondaı-aq tutynýshylardy qaýipsiz jáne sapaly taýarlarmen (jumystarmen, kórsetiletin qyzmettermen) qamtamasyz etý jónindegi sharalar «Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý týraly» Zańda rettelgen.
«Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyn zerdeleý tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń keıbir quqyqtyq tetikteri tutynýshylardyń qoǵamdyq birlestikteriniń quqyqtyq erejeleri bóliginde quqyqtyq kúsheıtýge jatatynyn kórsetti.
Agenttik tutynýshylardan kelip túsken ótinishterdi qaraıdy jáne qajet bolǵan jaǵdaıda tıisti ýákiletti organdar men uıymdarǵa jiberedi. Budan basqa, Qazaqstan Tutynýshylarynyń Ulttyq Lıgasy «qaýyrt jelilerdi» uıymdastyrdy. Shaǵymdardyń eń kóp sany taýarlar sapasyna (41 %) jáne kórsetiletin qyzmetterge (29 %) qatysty bolatyny anyqtaldy. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq salasynda azamattar shaǵymdarynyń úles salmaǵy 21 %-dy quraıdy.
Tutynýshylardyń shaǵymdaryn taldaı otyryp, vedomstvalardyń, ádette, tutynýshylardyń quqyqtaryn únemi buzýǵa alyp keletin buzýshylyqtardyń aldyn alyp, júıeli problemalardy sheshýmen emes, azamattardyń quqyqtaryn buzý saldarlaryn joıýmen aınalysý faktisi erekshelenedi.
Tutastaı alǵanda, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý turaqty negizde tıisti sharalar qabyldaıtyn barlyq memlekettik organdardyń, tutynýshylardyń qoǵamdyq birlestikteriniń, bıznes qoǵamdastyq ókilderiniń basty mindeti bolyp tabylady.
Sonymen qatar, sapaly tutynýshylyq naryǵy úshin jaǵdaılar jasaý tehnıkalyq reglamentterdiń jáne normatıvtik qujattardyń saqtalýyn qamtamasyz etýge negizdelgen.
Qazirgi tańda Normatıvtik tehnıkalyq qujattardyń biryńǵaı memlekettik qorynda standarttaý boıynsha 66592-ge jýyq normatıvtik qujat bar, olardyń qataryna halyqaralyq jáne óńirlik standarttar, sondaı-aq basshylyqqa alatyn qujattar, nusqaýlar, katalogtar jáne basqalar kiredi.
Qazaqstan Respýblıkasy ulttyq standarttarynyń jalpy sany 4 627 birlikti quraıdy, onyń ishinde halyqaralyq talaptarmen úılestirilgeni – 3 323 birlik (nemese 72 %).
Bul rette, halyqaralyq standarttarmen úılestirý kórsetkishi boıynsha aıtarlyqtaı úles tamaq ónerkásibine tıesili – 405 birlik (64,6 % nemese 262 birlik).
Jyl saıyn menedjment júıesin sertıfıkattaǵan jáne engizgen, onyń ishinde ISO 9001, ISO 14001, OHSAS 18001, ISO 22000 jáne SA 8000 halyqaralyq standarttardyń negizinde eksportqa baǵdarlanǵan kásiporyndardyń sany artyp keledi. 2013 jylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha menedjment júıesin engizgen kásiporyndar sany – 5409, onyń ishinde eksportqa baǵdarlanǵan kásiporyndar – 238, ol menedjment júıesin engizgen jáne sertıfıkattaǵan kásiporyndardyń jalpy sanynyń 4,4 %-yn quraıdy (5409).
Akkredıtteý jónindegi organ 2010 jyldan bastap «Zerthanalardy akkredıtteý jónindegi halyqaralyq yntymaqtastyqtyń» tolyq quqyly múshesi jáne О́zara taný týraly kelisimge qol qoıýshy bolyp tabylady. 2012 jyldan bastap О́nimderdi sertıfıkattaý jónindegi organdardy akkredıtteý nátıjelerin ózara taný týraly «Akredıtteý jónindegi Azııa-Tynyq muhıt yntymaqtastyǵynyń» kópjaqty kelisimine qol qoıyldy, odan keıin 2012 jylǵy tamyzda tolyq quqyly múshelik úshin «Akkredıtteý jónindegi halyqaralyq forýmǵa» ótinim jiberildi.
О́nimge sáıkestik týraly biryńǵaı sertıfıkattar men deklarasııalar berýdi Keden odaǵynyń Sertıfıkattaý jónindegi organdary men synaq zerthanalarynyń (ortalyqtarynyń) biryńǵaı tizilimine engizilgen sertıfıkattaý jónindegi organdar júzege asyrady.
Keden odaǵy komıssııasynyń 2010 jylǵy 18 maýsymdaǵy № 319 sheshimimen bekitilgen Sertıfıkattaý jónindegi organdar men synaq zerthanalaryn (ortalyqtaryn) Keden odaǵynyń Sertıfıkattaý jónindegi organdary men synaq zerthanalarynyń (ortalyqtarynyń) biryńǵaı tizilimine engizý tártibi, sondaı-aq ony qalyptastyrý jáne júrgizý týraly erejege sáıkes Biryńǵaı tizilimniń ózektilendirilgen qazaqstandyq bóligine sertıfıkattaý jónindegi 105 organ (budan ári – SJO) men 479 synaq zerthanasy (budan ári – SZ) engizildi.
Keden odaǵynyń tehnıkalyq reglamentteri (budan ári – KO TR) boıynsha SJO men SZ biryńǵaı tiziliminiń ózektendirilgen qazaqstandyq bóligine 2013 jylǵy 20 maýsymdaǵy jaǵdaı boıynsha KO TR-ge sáıkestigi turǵysynan ózektendirilgen 51 SJO men 103 SZ engizildi.
Memleket pen tutynýshylardyń múddelerin sapasyz ónimnen qorǵaýdy qamtamasyz etýdegi óziniń negizgi mindetin oryndaı otyryp, Agenttik barlyq menshik nysandaryndaǵy sharýashylyq júrgizýshi sýbektilerdiń tehnıkalyq reglamentterinde, normatıvtik qujattarynda ónimder ótkizýdiń barlyq satysynda sapasy men qaýipsizdigi boıynsha belgilengen mindetti talaptardyń saqtalýyn memlekettik baqylaýdy jáne qadaǵalaýdy júzege asyrady.
Bıznesti damytý úshin qolaıly jaǵdaı jasaý, baqylaý-qadaǵalaý qyzmetiniń júıesin reformalaý, zańǵa baǵynýshy kásipkerler úshin josparly tekserýlerdi qysqartý qaǵıdatynyń negizinde jeke kásipkerlikti qoldaýdyń júrgizilip jatqan jumystarynyń sheńberinde sýbektilerdi tekserýdi josparlaý táýekelder dárejesin baǵalaý krıterıılerin eskere otyryp júrgiziledi.
Budan basqa, Birikken ulttar uıymy bas assambleıasynyń 1985 jylǵy 9 sáýirdegi konsensýsymen qabyldanǵan «tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý úshin basshylyqqa alynatyn 8 qaǵıdatty» Qazaqstan tutynýshylarynyń quqyqtaryn qorǵaý júıesine engizý máselesi pysyqtalatyn bolady. Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń atalǵan qaǵıdattary kóptegen memleketter úshin tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy ulttyq zańnamany qalyptastyrý men damytý úshin negiz bolyp tabylady. Qararǵa sáıkes tutynýshylardyń negizgi quqyqtary bekitilgen: qaýipsizdikke quqyq, aqparatqa quqyq, tańdaýǵa quqyq, tyńdalý quqyǵy, zalaldy óteý quqyǵy, tutynýshylyq bilim alý quqyǵy, bazalyq qajettilikterdi qanaǵattandyrý quqyǵy, salaýatty qorshaǵan ortaǵa quqyq.
Táýekelder dárejesin baǵalaýdyń engizilgen krıterııleri tehnıkalyq reglamentterge sáıkes kelmeıtin ónimder ótkizetin jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary men ekonomıkasyna zııan keltiretin sýbektilerge ǵana nazar aýdara otyryp, tıimdi memlekettik baqylaýdy júzege asyrýǵa múmkindik beredi.
2. Negizgi problemalardy taldaý
Álemde naryqtyq qatynastardyń paıda bolý jáne damý sátinen bastap tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý asa ózekti áleýmettik-ekonomıkalyq problemalardyń biri bolyp tabylady.
Turǵyndar quqyqtarynyń kóptep buzylýyn týyndatatyn negizgi sebepter turǵyndar men sharýashylyq júrgizýshi sýbektilerdiń quqyqtyq saýattylyǵynyń tómen bolýy, sondaı-aq azamattardyń óz quqyqtaryn iske birdeı asyrý tetikteri týraly habardar bolýynyń jetkiliksizdigi, jalpyǵa tutynýshylyq bilim berý men aǵartý júıesiniń bolmaýy bolyp tabylady.
Bul rette búgingi kúni tutynýshylardyń qoǵamdyq birlestikteriniń ókilettikteri tolyq kólemde iske asyrylmaı jáne áleýeti qoldanylmaı otyrǵanyn atap ótken jón.
Osylaısha, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýmen qalyptasqan jaǵdaı osy saladaǵy memlekettik jáne qoǵamdyq qadaǵalaý tıimdiligin jetildirý men arttyrý qajettiligin aıqyndaıdy.
Turǵyndardyń múddelerine joǵary dárejede jaýap beretin tutynýshylyq naryqtaǵy quqyq buzýshylyqtarǵa qarsy kúrestiń barynsha tıimdi ádisi áldeqashan buzylǵan quqyqtardy qorǵaý emes, kerisinshe olardyń aldyn alý jáne profılaktıkasy bolyp tabylady.
Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdy jetildirý salasyndaǵy basym baǵyttardyń biri tutynýshylardyń óz quqyqtaryn ózderiniń qorǵaý júıesin iske asyrý maqsatynda tutynýshylyq saýattylyq deńgeıin kóterýge múmkindik beretin turǵyndarmen belsendi túsindirý jumysyn júrgizý bolyp tabylady.
Qazirgi ýaqytta turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq, densaýlyq saqtaý, týrızm jáne taǵy da basqa salalardaǵy tutynýshylar jetkilikti qorǵalmaǵan bolyp tabylady. Bul tutynýshylardyń quqyqtarynyń jıi buzylýyna alyp keletin júıeli problemalardyń bolýyna negizdeledi:
1) qyzmet kórsetý salasyndaǵy qyzmetkerler kásipqoılyǵynyń tómendigi, quzyretsizdigi, sondaı-aq tózimdiliktiń jáne azamattarǵa iltıpattyń bolmaýy;
2) tutynýshylardyń quqyqtaryn buzǵany úshin aıyppul sanksııalarynyń tómen mólsheri, al jekelegen faktiler boıynsha aıyppuldardyń bolmaýy;
3) azamattardyń óz quqyqtary men múddelerin qorǵaýda belsendilik tanytpaýy.
Tutynýshy – ónim berýshi qatynasy áli órkenıettik sıpatta emes, bul eń aldymen ekonomıkalyq saıasatty tutynýshylar múddeleriniń eleýli problemalarymen úılestirýdiń bolmaýyna negizdelgen.
Budan basqa, qazir Qazaqstanda tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi 172 qoǵamdyq birlestik tirkelgen, is júzinde 70-ke jýyq qoǵamdyq birlestik jumys isteıdi. Qoǵamdyq birlestikterdiń «de-ıýre» jáne «de-fakto» arasyndaǵy kórsetilgen aıyrmashylyǵy negizinen olardyń qyzmetterin qarjylandyrýdyń bolmaýyna negizdelgen.
Qoǵamdyq birlestikterdiń joǵary nátıjelerge qol jetkizýiniń mańyzdy sharty olarda óz qyzmetterin júzege asyrýǵa jáne damytýǵa arnalǵan qajetti qarajattyń bolýy bolyp tabylady. Alaıda, qazirgi kezdegi qarjylandyrý kózderi (quryltaıshylardan túsetin túsimder, erikti jarnalar jáne qaıyrymdylyqtar, dıvıdentter men zańmen tyıym salynbaǵan basqa da túsimder) sotta tutynýshylardyń múddelerin bildirý boıynsha, sondaı-aq dáleldeý bazasyn qalyptastyrýmen baılanysty narazylyqtardy jiberý, telefon arqyly sóılesý, anyqtamalar alý, zańgerge eńbekaqy tóleý, úı-jaılardy jalǵa berý jáne taǵy basqa shyǵystardy jappaıdy. Sondaı-aq jarnalar men qaıyrymdylyqtardyń erikti sıpatyn eskere otyryp, azamattar kóbine atalǵan tólemderdi tólemeıdi ne tólegen jaǵdaıda atalǵan tólemder sımvolıkalyq sıpatta bolady (200, 500 teńge jáne taǵy basqa).
Tutynýshylardyń qoǵamdyq birlestikteri azamattyq qoǵamnyń uıymdasqan qurylymdyq elementi retinde jalpy quqyqtyq mádenıetti qalyptastyrý úshin aıtarlyqtaı resýrstarǵa ıe. Táýelsiz tutynýshylar qoǵamdastyǵyn damytý úshin olardyń quqyqtaryn keńeıtý jáne osylaısha birlestikterdi qoǵamdyq qatynastarǵa pármendi tartý talap etiledi.
Budan basqa tehnıkalyq retteý salasyndaǵy tájirıbeli mamandardyń jetkiliksizdigi máseleleriniń ózekti ekendigin, tehnıkalyq reglamentterdi beıimdeý jáne engizý tıisti deńgeıde júrgizilmeıtinin, Standarttaý jónindegi jumystar josparyn qalyptastyrý kezinde normatıvtik qujattardy (jalpy tehnıkalyq talaptar, synaq ádisteri) ázirleýge beriletin jıyntyqtyń joqtyǵyn, ǵylymı negizdelgen statıstıkalyq derekterdiń jáne tehnıkalyq reglamentterdi ázirleý kezinde olardyń nátıjelerin paıdalaný úshin synaqtardyń joqtyǵyn, akkredıtteý nátıjelerin tanýdyń jáne halyqaralyq deńgeıde sáıkestikti baǵalaýdyń joqtyǵyn atap ótý qajet.
Halyqaralyq saýdada tehnıkalyq kedergilerdiń bolýy Keden odaǵyna qatysýshy elder ónimderiniń syrtqy naryqqa shyǵýy úshin de, sol sııaqty otandyq tutynýshylardyń shetel ónimderine qoljetimdigi úshin de kedergi keltiretinin atap ótý qajet. Saýdadaǵy tehnıkalyq kedergilerdi joıý tetikteri sáıkestikti baǵalaý nátıjelerin ózara tanýǵa jáne tamaq ónimderiniń málimdelgen tehnıkalyq parametrlerge sózsiz sáıkestigine negizdeledi.
Qoǵamdyq birlestikter júrgizetin «Satyp alý jáne olardy ótkizý salasyndaǵy sapa men qaýipsizdikti memlekettik baqylaýdy júzege asyrý úshin taýarlardyń úlgilerin satyp alý jáne synaý» is-sharasy sheńberinde ónimniń úlgilerin satyp alý jáne synaq zerthanalarynda synaý arqyly tehnıkalyq reglamentterde, normatıvtik qujattarda belgilengen mindetti talaptardyń saqtalýyn tekserý júzege asyrylady.
Azamattardyń ótinishterin taldaý nátıjesi kórsetip otyrǵandaı, kóp jaǵdaılarda tamaq ónimderiniń, oıynshyqtardyń jáne jeńil ónerkásip taýarlarynyń sapasy men qaýipsizdigine narazylyqtar bar. Bul rette, naryqta jumys istep turǵan synaq zerthanalarynyń kópshiligi osy aqaýlardy anyqtaı almaıdy.
Qazirgi kezde standarttar men ádistemelerdiń bolmaýy saldarynan tutynýshylarǵa arnalǵan tańbalaýda (aqparatta) kórsetilgen kóptegen tamaq ónimderiniń (sút ónimi, shyryn, shujyq ónimderi jáne taǵy basqa) quramy boıynsha túpnusqalyǵyn anyqtaý problemasy bar. Ásirese osy problema júrgizilip jatqan ıntegrasııalyq prosesterdiń sheńberinde ózekti (Keden odaǵy, Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistik, aldaǵy ýaqytta Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirý).
3. Negizgi syrtqy jáne ishki faktorlardy baǵalaý
Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń memlekettik júıesi tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý, ártúrli memlekettik qurylymdarǵa bekitilip berilgen memlekettik baqylaý jáne qadaǵalaý fýnksııalaryn iske asyrýdyń úılestirilgen júıesin qurý salasyndaǵy qatynastardy tikeleı jáne janama retteý ádisterin úılestirý qaǵıdattarynda quryldy. Alaıda ýaqyt óte kele tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyq tájirıbesin eskere otyryp, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń «ózin-ózi retteıtin» tetigin qurý qajettiligi týyndady. Osyǵan baılanysty, «Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy qabyldandy.
Ekonomıkadaǵy oń úrdister tutynýshylar naryǵynyń sapaly nomenklatýrasyn qalyptastyrýǵa múmkindik berdi, halyqtyń tutynýshylyq suranysyn keńeıtýge edáýir yqpal etti jáne tutynýshylardyń quqyqtaryn memlekettik jáne qoǵamdyq qorǵaý júıesi aldynda jańa mindetter qoıdy.
Osyǵan baılanysty, tutynýshynyń quqyǵyna áser etetin ishki faktorlarǵa óz kezeginde taýar naryqtarynyń tıimdi jumys isteýin azaıtýǵa ákep soqtyratyn josyqsyz básekelestikti, naryq sýbektileriniń óziniń ústem (monopolııalyq) jaǵdaıyn teris paıdalanýyn, baǵalyq sóz baılasýdy jatqyzýǵa bolady.
Sonymen qatar, mańyzdy bóligi azamattardyń tutynýshylyq quqyqtaryn qorǵaý boıynsha maqsatty baǵyttalǵan aqparattyq saıasattyń bolýy tıis quqyqtyq jáne uıymdyq qorǵaýdyń tolyqqandy keshenin qurý qajet. О́ndirýshilerdiń de, sol sııaqty tutynýshylardyń da quqyqtaryn qurmetteıtin qoǵamdyq pikirdi qalyptastyrý azamattyq qoǵamnyń órkendeýine alyp keledi, qoǵamda órkenıetti moraldyq ahýaldy qalyptastyrady, bul óz kezeginde ekonomıkanyń ósýine alyp keledi. Osyǵan baılanysty atalǵan jumysta mańyzdy oryn jaýapty tutynýdy yntalandyrýdaǵy qoǵamdyq uıymdar men buqaralyq aqparat quraldarynyń róli, órkenıetti naryqty qurý jóninde buqaralyq aqparat quraldary, memlekettik organdar, qoǵamdyq birlestikter, barlyq múddeli tulǵalar ózara is-qımylynyń tıimdiligin arttyrý sııaqty máselelerde qoǵamdyq sanany jandandyrýdy taldaýǵa bólinýi tıis.
Syrtqy faktorlarǵa tutynýshylar naryǵyn sapasyz jáne jalǵan taýarlarmen (ónimdermen) toltyrý jatady, osynyń saldarynan ótkiziletin taýarlardyń jáne usynylatyn qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigine tutynýshylardyń quqyǵy qamtamasyz etilmeıdi, adamdardyń ómir súrý sapasy nasharlaıdy. Adal óndirýshiler mundaı ónimdi óndirý jáne ótkizý múmkindiginen aıyrylady, bul memlekettiń ekonomıkalyq ósýiniń baıaýlaýyna alyp keledi. Osyǵan baılanysty ákimshilik-quqyqtyq rásimderdi jáne tutynýshylar men óndirýshilerdi kontrafaktilik jáne jalǵan ónimderden qorǵaý tásilderin jetildirý jónindegi sharalardy júzege asyrý qajet. Ýákiletti memlekettik organdar men kásipkerler tarapynan mindetti talaptarǵa sáıkes kelmeıtin shetel óndirýshileri ónimderiniń tutynýshylar naryǵyna kelip túsýine jol bermeý; Qazaqstan aýmaǵynda kontrafaktilik jáne jalǵan ónimderdi óndirýdi jáne ótkizýdi, sondaı-aq sapasyz jáne tutynýshylardyń ómiri men densaýlyǵy úshin qaýipti bolyp tabylatyn qyzmetterdi usynýdy boldyrmaý jóninde sharalar qabyldanýy tıis.
Budan basqa, josparlanatyn kezeńge qabyldanǵan jáne ázirlenetin tehnıkalyq reglamentter boıynsha jetkiliksiz aqparattyq-nasıhat jumysyna; ónimderdi memlekettik satyp alýdy júzege asyrý jáne josparlaý kezinde memlekettik organdardyń qoldanystaǵy standarttardy qoldaný deńgeıiniń tómendigine, aýmaqtyń óndiristik jáne áleýmettik ınfraqurylymyn damytýǵa; ulttyq, memleketaralyq jáne halyqaralyq standarttaýda ónerkásiptik jáne qoǵamdyq orta belsendiliginiń tómendigine; akkredıtteý júıeleriniń ekvıvalenttigine, sáıkestik sertıfıkattary men synaq hattamalaryn, onyń ishinde ıntegrasııalyq birlestik sheńberinde taný boıynsha kóp jaqty jáne eki jaqty kelisimderdiń tolyq iske aspaýyna zeıin qoıý qajet.
2. 2-strategııalyq baǵyt «Halyqtyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq salaýattylyǵyn qamtamasyz etý»
1. Retteletin salany nemese qyzmet salasyn damytýdyń negizgi parametrleri
Sońǵy jyldary sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq jaǵdaıdyń oń serpini baıqalady, birqatar mańyzdy ınfeksııalyq aýrýlarmen (vırýstyq gepatıtter, asa qaýipti ınfeksııalar, tıfoparatıfozdyq aýrýlar) syrqattanýshylyq tómendedi, birqatar vaksınamen basqarylatyn ınfeksııalar boıynsha olardy tolyq joıýǵa (polıomıelıt) qol jetkizildi nemese olardy elımınasııalaý (qyzylsha) mindeti qoıyldy.
Agenttik jáne aýmaqtyq organdar 64 ınfeksııalyq aýrýǵa turaqty baqylaý júrgizedi.
Júrgizilip jatqan is-sharalardyń nátıjesinde 2014 jylǵy 1-toqsanda turǵyndardyń obamen, tyrysqaqpen, týlıaremııamen, kúıdirgimen, qutyrýmen, paratıftermen, bezgekpen, dıfterııamen, polıomıelıtpen, ish súzegimen, sirespemen jáne trıhınellezben syrqattaný jaǵdaılary tirkelgen joq.
Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyna ınfeksııanyń ákelinýi men taralýynyń aldyn alý maqsatynda Memlekettik shekara arqyly ótkizý pýnktterinde Taıaý Shyǵys elderinen keletin adamdarǵa qashyqtyqtan dene qyzýyn ólsheýdi qoldana otyryp, monıtorıng kúsheıtildi.
Qazirgi sátte memlekettik sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq qadaǵalaýdy júrgizý kezinde táýekelder júıesin baǵalaý engizildi.
2014 jylǵy 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha Agenttiktiń aýmaqtyq organdarynyń baqylaýynda 419 azyq-túlik bazary bar, olardyń ishinde 8-i sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq talaptarǵa sáıkes kelmeıdi (2-ýi – Qyzylorda oblysynda, 3-ýi – Ońtústik Qazaqstan oblysynda, 2-ýi – Astana qalasynda, 1-ýi – Mańǵystaý oblysynda).
Tamaq ónimderiniń 6970 synamasyna sanıtarııalyq-hımııalyq kórsetkishterge zertteýler júrgizildi, onyń ishinde normatıvterge jaýap bermegeni – 131 (1,8 %), mıkrobıologııalyq kórsetkishterge 3575 synama zertteldi, onyń ishinde normatıvterge jaýap bermegeni – 128 (3,5 %).
Halyqtyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq salaýattylyǵy salasyndaǵy zańnamany buzǵany úshin 13 mıllıon teńge somasyna 13051 aıyppul salyndy, sot organdaryna 684 materıal berildi, onyń ishinde 554 talap-aryz boıynsha sot sheshimi qabyldandy. Sottyń sheshimimen 402 saýda obektisiniń qyzmeti toqtatyldy.
Qazirgi qoǵamda sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq salaýattylyq máselesiniń erekshe ornyna baılanysty táýekelderdi baǵalaý júıesin engizýdi eskere otyryp, monıtorıng júıesine ótýmen josparly tekserýlerden bas tartýdy kózdeıtin sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq qadaǵalaý júıesin túbegeıli qaıta qaraý máselesi pysyqtalýda.
Agenttik kásipkerlik sýbektilerdi josparly tekserýler sanyn josparly túrde qysqartý jáne táýekelderdi baǵalaý men basqarýǵa negizdelgen tekserýler júıesine kóshý boıynsha bastalǵan jumysty jalǵastyrýda.
2011 jyldan bastap josparly tekserýler sany barlyǵy 50 %-ǵa qysqartyldy (2011 jyl – 172816, 2012 jyl – 172515, 2013 jyl – 86011).
Aǵymdaǵy jylǵy 1 sáýirdegi jaǵdaı boıynsha josparly tekserýler sany 2013 jyldyń osyndaı kezeńimen salystyrǵanda qyzmetke táýekelderdi taldaý júıesin engizý, qadaǵalaýǵa jatatyn obektilerdi 26 %-ǵa qysqartý jáne tekserýler jıiligin aıyna 1 retten toqsanyna 1 retke deıin jáne toqsanyna 1 retten jartyjyldyqta 1 retke deıin ózgertý nátıjesi retinde 40 %-ǵa tómendegen (2013 jyldyń 4 aıy – 15307, 2014 jyldyń 4 aıy – 9545).
Qazaqstan Respýblıkasynyń densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2011 – 2015 jyldarǵa arnalǵan «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý boıynsha sektoraralyq ózara is-qımyl sheńberinde tamaqtanýǵa táýeldi aýrýlardyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan pármendi sharalar qabyldanýda.
2. Negizgi problemalardy taldaý
Memlekettik sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq qadaǵalaý júıesiniń tıimdiligin odan ári arttyrý maqsatynda memlekettik sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq qadaǵalaý júıesin basqarýdy jetildirý jónindegi is-sharalardy jalǵastyrý talap etiledi.
Sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq saraptamany turaqty jetildirý, júrgiziletin zertteýlerdiń nomenklatýrasyn keńeıtý, zertteýler júrgizý merzimderin qysqartý qajet, bul sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq qyzmet zerthanalary júrgizetin sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq saraptamanyń jedeldigin arttyrýǵa jáne sáıkesinshe epıdemııaǵa qarsy jáne profılaktıkalyq is-sharalardyń ýaqtyly júrgizilýine múmkindik beredi.
Qazirgi ýaqytqa deıin birqatar ýytty zattarǵa, jańa pestısıdterge syrtqy orta obektilerin ózekti zertteýlerdiń birqatary júrgizilmeıdi, bul qorshaǵan orta faktorlaryna jáne olardyń halyq densaýlyǵyna áserine obektıvti baǵa berýge múmkindik bermeıdi. О́nimder men kórsetiletin qyzmetterdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý salasyndaǵy tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý júıesi jetkilikti damymaǵan.
Asa qaýipti jáne basqa da ınfeksııalyq aýrýlardy zerthanalyq dıagnostıkalaý boıynsha naqty mindetterdi sheshýge, sondaı-aq qorshaǵan orta obektileri men faktorlaryn zertteýge baǵyttalǵan zerthana qyzmetin odan ári óńirlik mamandandyrý talap etiledi.
Jeke kásipkerlik sýbektilerdiń damýy úshin qoldanystaǵy kedergilerdi azaıtý jáne alyp tastaý maqsatynda táýekelderdi boljaý, baǵalaý jáne basqarý júıesin, onyń ishinde jeke kásipkerlik sýbektilerdi tekserýdi ońtaılandyrý jáne qysqartý bóliginde odan ári damytý men jetildirý talap etiledi.
Qarqyndy damyp kele jatqan ıntegrasııalyq prosester, taýarlardyń, adamdar men kólik quraldarynyń erkin qozǵalysy Qazaqstanmen tikeleı kólik qatynasy bar shekaralas elder men memleketterde órshýleri tirkeletin asa qaýipti jáne basqa da ınfeksııalyq aýrýlardyń (atıptik pnevmonııa, qus tumaýy jáne taǵy basqa) ákeliný qaýpimen baılanysty epıdemıologııalyq jaǵdaıdyń kúrdelený táýekelin arttyrady.
Obanyń tabıǵı oshaqtary Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynyń 39 %-yn nemese 1,4 mıllıon sharshy kılometrdi alyp jatyr, munda jyl saıyn ıelenýshiler men tasymaldaýshylar arasynda oba epızootııasy tirkeledi. 2013 jyly oba epızootııasy 16 000 sharshy kılometr aýdanda anyqtaldy. Respýblıkanyń Kongo-Qyrym gemorragııalyq qyzbasy boıynsha endemııalyq aýmaǵynda jyl saıyn keneler popýlıasııasy arasynda qozdyrǵysh sırkýlıasııasy saqtalady. Osyǵan baılanysty adamdar arasynda obamen jáne Kongo-Qyrym gemorragııalyq qyzbasymen syrqattaný jaǵdaılarynyń áleýetti paıda bolý qaýpi bar.
Sońǵy jyldary kóbinese vaksınasııadan bas tartý problemasy týyndaýda, respýblıka boıynsha jyl saıyn ata-analardyń óz balalaryn vaksınasııalaýdan 1000-ǵa jýyq bas tartý jaǵdaıy tirkeledi, bul turǵyndardyń ınfeksııaǵa sezimtaldyǵy táýekeliniń artýyna alyp keledi jáne sáıkesinshe vaksınamen basqarylatyn ınfeksııalyq aýrýlarmen syrqattanýshylyqtyń (V vırýstyq gepatıti, dıfterııa) tirkelý qaýpi ósedi.
Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń derekterine sáıkes salaýatty ómir saltyn júrgizý jáne jetkilikti nemese salaýatty tamaqtanbaýǵa baýlanysty aýrýlardyń profılaktıkasy máselelerinde turǵyndardyń habardar bolýynyń, saýattylyǵynyń jáne olardy ýájdeýdiń jetkiliksizdigi densaýlyǵy tómen deńgeıdegi ana men bala ólim-jitimi sebepteriniń biri bolyp tabylady.
Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń derekteri boıynsha adamnyń densaýlyǵy ómir súrý saltyna (áleýmettik-ekonomıkalyq faktorlar, bilimdilik deńgeıi, zııandy ádetterge beıimdiligi, salaýatty ómir saltyn júrgizý jáne basqalar) 50 %-ǵa, densaýlyq deńgeıi qorshaǵan ortanyń jaı-kúıine 20 %-ǵa deıin jáne densaýlyq saqtaý júıesiniń jumys isteýine tek 30 %-ǵa táýeldi.
Qazaqstanda qaýiptiń jetekshi jeti faktoryna sozylmaly aýrýlardyń jalpy sanynyń shamamen 60 %-y keledi: temeki shegý (13,4 %), alkogoldi qaýipti mólsherde tutyný (12,8 %), joǵary arterııalyq qysym (12,3 %), gıperholesterınemııa (9,6 %), deneniń artyq salmaǵy (7,4 %), jemister men kókónisterdi jetkiliksiz tutyný (5,5 %), tómen dene belsendiligi (3,5 %).
Osyǵan baılanysty, halyqtyń densaýlyǵyn jaqsartý máseleleri medısınalyq kómek kórsetý júıesin jetildirýdi ǵana emes, sondaı-aq atalǵan máselelerde sektoraralyq jáne vedomstvoaralyq ózara is-qımyldyń tıimdiligin arttyrýdy talap etedi. Osy ýaqytqa deıin qyzmettiń qoǵamdyq densaýlyqty saqtaýdaǵy, onyń ishinde ınfeksııalyq aýrýlarmen syrqattanýshylyqtyń profılaktıkasy men ony tómendetýdegi rólin kúsheıtý máseleleri sheshilmegen kúıinde qalýda.
2011 – 2015 jyldarǵa arnalǵan «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý boıynsha sektoraralyq ózara is-qımyl sheńberinde tamaqtanýǵa táýeldi aýrýlardyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan jumys jalǵastyrylatyn bolady.
3. Negizgi syrtqy jáne ishki faktorlardy baǵalaý
Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq ahýalǵa mynadaı syrtqy faktorlar áser etýi múmkin:
Qazaqstanmen tikeleı kólik qatynasy bar shekaralas elder men memleketterde asa qaýipti ınfeksııalardyń taralýy boıynsha qolaısyz epıdemıologııalyq jaǵdaı;
taýarlardyń, adamdar men kólik quraldarynyń erkin qozǵalysyna baılanysty ıntegrasııalyq prosesster.
Qyzmet jumysynyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq ahýaly men tıimdiligine mynadaı ishki faktorlar áser etedi:
1) qyzmettiń qoǵamdyq densaýlyq saqtaýda, onyń ishinde ınfeksııalyq emes aýrýlardyń profılaktıkasy jáne olarmen syrqattanýshylyqty azaıtý boıynsha róliniń jetkiliksizdigi;
2) qyzmet organdary men uıymdarynyń normatıvtik quqyqtyq bazasyn odan ári jetildirý jáne normatıvtik tehnıkalyq qujattamany halyqaralyq standarttarmen úılestirý qajettiligi;
3) júrgiziletin zerthanalyq zertteýlerdiń tıimdiligi men jedeldiliginiń jetkiliksizdigi;
4) sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq qyzmet zerthanalarynyń jumysyna jumystyń zamanaýı ınnovasııalyq ádisterin engizýdiń jetkiliksizdigi deńgeıi;
5) medısınalyq ımmýndyq-bıologııalyq preparattardy, birinshi kezekte dıagnostıkýmdardy, test júıelerin shyǵarý boıynsha óndiristik bazany damytýdyń jetkiliksiz deńgeıi.
Tutastaı alǵanda, respýblıkanyń aýmaǵyna karantındik jáne basqa da asa qaýipti ınfeksııalardy ákelý, sondaı-aq tutynýshylyq naryqta qaýipsiz emes tamaq ónimderi men azyq-túlik ónimderin (ónimderdi) ótkizý ınfeksııalyq aýrýlar órshýiniń negizgi sebebi bolyp tabylady.
3-bólim. Strategııalyq baǵyttar, maqsattar, mindetter, nysanaly
ındıkatorlar, is-sharalar jáne nátıjeler kórsetkishteri
1-strategııalyq baǵyt. Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý júıesin jetildirý
1.1-maqsat. Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý júıesin qalyptastyrý
Osy maqsatqa qol jetkizýge baǵyttalǵan bıýdjettik baǵdarlama kodtary 001
Nysanaly ındıkator Aqparat kózi О́lshem birligi Esepti kezeń Josparly kezeń
2012 jyl 2013 jyl 2014 jyl 2015 jyl 2016 jyl 2017 jyl 2018 jyl
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý boıynsha olardyń qanaǵattandyrylǵan ótinishteriniń (zańdy qoıylǵan talaptar boıynsha) úlesi Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý agenttiginiń eseptik derekteri % - - 55 65 75 85 90
Saıasatkerlerge qoǵamdyq senim Dúnıejúzilik ekonomıkalyq forýmnyń Jahan-
dyq básekege qabi-
lettilik ındeksi-niń eseptik derekteri Reıtıng-tegi oryn - - 34 33 32 31 30
Memlekettik qyzmetshilerdiń sheshimderindegi favorıtızm Dúnıejúzilik ekonomıkalyq forýmnyń Jahandyq básekege qabilettilik ındeksiniń eseptik derekteri Reıtıng-tegi oryn - - 76 75 74 73 72
Nysanaly ındıkatorǵa qol jetkizý joldary, quraldary jáne ádisteri
1.1.1-mindet. Tutynýshylardyń quqyqtaryn tıimdi qorǵaýdy qamtamasyz etetin qolaıly jaǵdaılar jasaý
Tikeleı nátıjeler kórsetkishteri Aqparat kózi О́lshem birligi Esepti kezeń Josparly kezeń
2012 jyl 2013 jyl 2014 jyl 2015 jyl 2016 jyl 2017 jyl 2018 jyl
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý boıynsha sot organdaryna túsetin ótinishterdiń jyl saıyn azaıýy Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý agenttiginiń eseptik derekteri % - - - 5 7 9 10
Tutynýshylardyń ótinishterin (zańdy qoıylǵan talaptar boıynsha) qaraý kezinde sotqa deıingi tártippen rettelgen tutynýshylyq shıelenister sany Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý agenttiginiń eseptik derekteri % - - 70 75 80 85 90
Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan máselelerdi jarııa etý boıynsha júrgizilgen is-sharalar sany Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý agenttiginiń eseptik derekteri Birlik - - 22 24 26 30 40
Tikeleı nátıjeler kórsetkishterine
qol jetkizýge arnalǵan is-sharalar Josparly kezeńde iske asyrý merzimi
2014 jyl 2015 jyl 2016 jyl 2017 jyl 2018 jyl
1. Qoǵamdyq birlestikterdiń qatysýymen Agenttik janynan Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi konsýltatıvtik keńes qurý H H H H H
2. Tutynýshylyq zertteý ınstıtýtyn qurý máselesin pysyqtaý H - - - -
3. Qazaqstan Respýblıkasy tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý júıesine «Birikken ulttar uıymynyń tutynýshylardyń múddelerin qorǵaý úshin basshylyqqa alynatyn 8 qaǵıdatyn» engizý máselesin pysyqtaý H - - - -
4. Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý úlgisin qurý máselesin pysyqtaý H - - - -
5. Problemaly salalarda sharttardyń jańa tıptik túrlerin engizý jónindegi máseleni pysyqtaý H H H H H
6. Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý boıynsha áleýmettik zertteýler júrgizý - H - - -
7. Múddeli memlekettik organdar men qoǵamdyq birlestikter ókilderiniń qatysýymen tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý salasynda biliktilikti arttyrý maqsatynda semınarlar, keńester, dóńgelek ústelder uıymdastyrý jáne ótkizý H H H H H
8. Taýarlardyń, jumystar men kórsetiletin qyzmetterdiń tutynýshylyq naryǵynyń ártúrli salalarynda tutynýshylar quqyqtarynyń buzylý máseleleri boıynsha olardyń kelip túsken ótinishterin monıtorıngteý H H H H H
1.1.2-mindet. Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý máselelerinde halyqtyń habardar bolý deńgeıin arttyrý
Tikeleı nátıjeler kórsetkishteri Aqparat kózi О́lshem birligi Esepti kezeń Josparly kezeń
2012 jyl 2013 jyl 2014 jyl 2015 jyl 2016 jyl 2017 jyl 2018 jyl
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Tutynýshylardyń Agenttiktiń ınternet-resýrsyna kirýi Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý agenttiginiń eseptik erekteri Birlik
(kirý) - - 5000 7000 10000 13000 17000
Tikeleı nátıjeler kórsetkishterine qol jetkizýge arnalǵan is-sharalar Josparly kezeńde iske asyrý merzimi
2014 jyl 2015 jyl 2016 jyl 2017 jyl 2018 jyl
1. Aqparattyq-tutynýshylyq portalyn qurý H - - - -
2.Qoǵamdyq birlestiktermen qoǵamdyq qabyldaý bólmesin qurý jónindegi máseleni pysyqtaý H - - - -
3.«Qaýyrt jeli» qyzmetin engizý H - - - -
4.Aqparattyq-tutynýshylyq portalynda ónimderdiń (taýarlardyń) jáne kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy týraly aqparatty jarııalaý - H H H H
5.Tutynýshylarlyń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri boıynsha aqparattyq-taldaý baǵdarlamalaryn baspa jáne elektrondyq buqaralyq aqparat quraldarynda keńinen nasıhattaý - H H H H
6.Tutynýshylar úshin ártúrli qyzmet salalarynda tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri boıynsha anyqtamalyq-aqparattyq materıaldar ázirleý, basyp shyǵarý, taratý H H H H H
7.Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý boıynsha máselelerde olardyń quqyqtyq saýattylyǵyn arttyrý maqsatynda tutynýshylarǵa arnalǵan semınarlar, dárister, keńester, beınesemınarlar uıymdastyrý jáne ótkizý H H H H H
1.1.3-mindet. О́nimderdiń (taýarlardyń) sapasy men qaýipsizdigin qamtamasyz etý
Tikeleı nátıjeler kórsetkishteri Aqparat kózi О́lshem birligi Esepti kezeń Josparly kezeń
2012 jyl 2013 jyl 2014 jyl 2015 jyl 2016 jyl 2017 jyl 2018 jyl
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Tehnıkalyq reglamentterde belgilengen sapa jáne qaýipsizdik kórsetkishterin zerthanalyq zertteýlermen qamtý Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý agenttiginiń eseptik derekteri % - - 70 75 80 82 84
Tikeleı nátıjeler kórsetkishterine
qol jetkizýge arnalǵan is-sharalar Josparly kezeńde
iske asyrý merzimi
2014 jyl 2015 jyl 2016 jyl 2017 jyl 2018 jyl
1. Tehnıkalyq reglamentterdi ázirleýge qatysý H H H H H
2. Qaýipti ónimder týraly aqparatty jınaý jáne onymen almasýdyń avtomattandyrylǵan júıesin qurý máselesin pysyqtaý - X X X X
3. Aýmaqtyq organdardyń praktıkasyna naryqty qadaǵalaýdyń júıeli quraldaryn (táýekelderdi baǵalaý júıesi, sáıkestikti rastaý organdarynyń esep berýi, qaýipti ónimderdiń derekter qory jáne taǵy sol sııaqty) engizý X X X X X
4. Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi halyqaralyq standarttarmen jáne Keden odaǵynyń talaptarymen úılestirýge qatysý H H X X X
5. Keden odaǵynyń qabyldanǵan jáne ázirlengen tehnıkalyq reglamentteri boıynsha aqparattyq-nasıhat jumysyn uıymdastyrý jáne júrgizý H H H H H
2-strategııalyq baǵyt. Halyqtyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq salaýattylyǵyn qamtamasyz etý
2.1-maqsat. Halyqtyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq salaýattylyǵy salasyndaǵy qyzmetti odan ári jetildirý
Osy maqsatqa qol jetkizýge baǵyttalǵan bıýdjettik baǵdarlama kodtary 005
Tikeleı nátıjeler kórsetkishteri Aqparat kózi О́lshem birligi Esepti kezeń Josparly kezeń
2012 jyl 2013 jyl 2014 jyl 2015 jyl 2016 jyl 2017 jyl 2018 jyl
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Halyqtyń ınfeksııalyq aýrýlarmen syrqat-tanýshylyq kórsetkishin ustap turý Tutynýshylar-
dyń quqyqtaryn qorǵaý agenttiginiń eseptik derekteri 100 000 turǵynǵa shaqqanda aýrý sany - - 315,9 315,9 315,9 315,9 315,9
Nysanaly ındıkatorǵa qol jetkizý joldary, quraldary jáne ádisteri
2.1.1-mindet. Infeksııalyq syrqattanýshylyqtyń ósýin boldyrmaý
Tikeleı nátıjeler kórsetkishteri Aqparat kózi О́lshem birligi Esepti kezeń Josparly kezeń
2012 jyl 2013 jyl 2014 jyl 2015 jyl 2016 jyl 2017 jyl 2018 jyl
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
1. Dıfterııamen syrqattanýshylyqtyń 0,03-ten aspaıtyn kórsetkishin ustap turý Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý agenttiginiń eseptik derekteri 100 000 turǵynǵa shaqqanda aýrý sany - - 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03
2. Obamen syrqattanýshylyqtyń 0,03-ten aspaıtyn kórsetkishin ustap turý Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý agenttiginiń eseptik derekteri 100 000 turǵynǵa shaqqanda aýrý sany - - 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03
3. Kongo-Qyrym gemorra-gııalyq qyzbasymen syrqattanýshylyqtyń 0,15-ten aspaıtyn kórsetkishin ustap turý Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý agenttiginiń eseptik derekteri 100 000 turǵynǵa shaqqanda aýrý sany - - 0,15 0,15 0,15 0,15 0,15
4. Qyzylshamen syrqattanýshylyqtyń 0,08-0,1-den aspaıtyn kórsetkishin ustap turý Tutynýshylar