Biz balalar kontentin de laıyqty deńgeıde damyta almaı otyrǵan jaıymyz bar. Elimizde ınternet 2009-2010 jyldary keńinen qanat jaıdy, 2015-2016 jyldary belsendi fazaǵa kóshti, al YouTube 2018-2019 jyldardan bastap túrli kontentpen tolyǵa tústi. Árıne, birdi-ekili jobalar bar. Biraq úlken aýqymmen alǵanda olardy bar deýge de kelmeıdi. Sebebi asa aýqymdy sheteldik kontentter bizdiń balalar aýdıtorııasyn tolyǵymen «jutyp aldy».
YouTube-tiń segmentinde balalarǵa arnalǵan qazaq tildi mýltfılmder, serıaldar, túrli blogtar men jobalar joqqa tán. Barlarynyń yrǵaǵy báseń, sapasy tómen, ondaıdy qazirgi balalar kórmeı, lezde odan áldeqaıda qyzyqty sheteldik arnalarǵa aýystyryp jiberedi.
Osy rette qyrǵyzstandyq «D Billions» jobasyn aıtar edik. Jobanyń avtory Ernıst Úmetálıevtiń aıtýynsha, olar kontentti ádepkide qyrǵyz kórermenderine arnaǵan. Qysqa merzim ishinde kórýshiler sany artyp, orys jáne aǵylshyn tildi segmentke de arnap vıdeolar túsire bastaǵan. Qazir olardyń áleýmettik jelide 13 kanaly bar, jıyntyq kórilim sany 35 mlrd-tan asady. Túsirilimderde oryndalatyn ánderdiń barlyǵy avtorlyq shyǵarmalar. Al mazmuny men vızýaldy sapasy, tipti keremet. Qysqasha aıtqanda, olar ózderiniń aldyna naqty maqsat qoıyp, sapaly kontent daıyndady, balalarǵa ne qajet ekenin aldyn ala oılastyra bildi, sonyń arqasynda úlken jetistikke qol jetkizdi. Qazir «D Billions-tiń» kez kelgen shyǵarylymyn erekshe yqylaspen kórýge bolady. Eresekterdiń ańsary osylaı aýyp otyrǵanda, balalardyń odan qanshalyqty kóz aıyrmaıtynyn baǵamdaı berińiz.
Bizdińshe, balalar kontentin daıyndaýǵa jeke sektor da, memleket te yqylasty bolýy tıis. Tipti memlekettik deńgeıde arnaıy baǵdarlama qabyldanyp, kóńil bólinse de artyq emes. Bálkim muny memleket-jekemenshik seriktestik arqyly júzege asyrýǵa bolatyn shyǵar. Áıteýir, nıet bolsa, iske asyrýdyń tetigi kóp qoı. Jeke demeýshi tabylyp, ol bir shyǵarmashylyq top quryp aınalyssa da kóp sharýa tyndyrylýshy edi.
Munyń mańyzy nede? Mańyzy shyn máninde orasan. YouTube-te arnaıy brendtik ataýmen joba quryp, onyń aıasyna birneshe kanaldy engizgen abzal. Jasalatyn kontentti birneshe tarmaqqa bólip tastaýǵa:
Salt-dástúrdi tanystyryp, ulttyq qundylyqtardy ulyqtaıtyn; О́nertabys ıdeıalardy nasıhattap, álemniń jáne qazaqtyń tanymal tulǵalaryn tanystyratyn; Bilimge baýlyp, ǵylym qupııalary men jetistikterin bala tilimen laıyqtap túsindiretin; Sportpen aınalysýdyń paıdasyn uǵyndyryp, densaýlyǵyn kútýge úndeıtin; Kitap oqyp, túrli taqyryptaǵy ádebıettiń mańyzdylyǵyn nasıhattaıtyn; Ata-ana qadiri jáne otbasy mádenıetin qalyptastyratyn; Tarıhty túgeldep, jeti ata sııaqty ulttyq qundylyqtardy dáripteıtin vıdeolar túsirilse árıne, bala tiline beıimdep, oıyn, túrli aqyl-keńes formatynda.Odan keıin balalardyń jaı ǵana kóńil kóterýine arnalǵan mýltserıaldar jobasy da sózsiz qyzyqty bolýshy edi.
Osylaı jasaǵan kúnde balanyń tili qazaqsha shyǵyp qana qoımaıdy, onyń jan-dúnıesinde qazaqy dúnıetanym qalyptasady. Ultty uıystyratyn qoǵamdyq qundylyqtar da solardyń basynda ómirge kelip, jalpaq jurtqa tarap, arada 15-20 jyl ótkende ózimiz armandaıtyn ádiletti qoǵamnyń irgesi qalanady. Qazirgideı memlekettiń qazba baılyǵyn talan-tarajǵa salyp emes, bilim men ǵylymnyń, talant pen qabilettiń arqasynda baıyǵan mıllıarderler aramyzdan shyǵa bastaıdy.
Tıtimdeı dúnıeniń taýdaı paıdasy bar ekenin túsinbeı otyrmyz. Ne túsinsek te, istemeı otyrmyz. Iá, «D Billions» jáne sol sııaqty birqatar jobalar shyǵandap tym-tym alysqa ketip qaldy. Biraq biz áli de kesh qalǵan joqpyz. Qazir, búgin bastap ketsek, tipti oryndy. Muny balalar aldyndaǵy paryzymyz dep uǵynǵan jón bolar. Sol paryzdy oryndaýǵa tek qajeti – ıdeıa men aqsha. Qalǵanyn óskeleń urpaqtyń ózine qaldyryńyz.