Almaty qalasynyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti málimdegendeı, 2021-2022 jyldary qala boıynsha qyzylsha men qyzamyqtyń zerthanalyq rastalǵan jaǵdaılary tirkelmegen. Alaıda kóshi-qon úderisi Almatynyń epıdemııalyq ahýalyna keri áser etip otyr.
Sonymen, megapolıste alǵashynda qyzylsha juqtyrdy degen kúdikpen 91 jaǵdaı tirkelse, onyń 73-i zerthana arqyly rastalǵany jaıly aqparatty Almaty qalalyq Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń ókilderi men qala epıdemıologteri alǵa tartyp otyr.
«Qyzylshanyń zerthanalyq rastalǵan 73 jaǵdaıynyń 56-sy (76,7%) der kezinde qyzylshaǵa qarsy egilmegen, onyń ishinde 25-i (50,0%) ata-anasynyń ekpeden bas tartýyna baılanysty, 16-sy (28,6%) medısınalyq qarsy kórsetilimderge baılanysty, 7 adam (12,5%) – vaksınalaý jasyna jetpeýine baılanysty jáne 6 eresek adamnyń (9,6%) belgisiz ımmýndyq mártebesi bar», dedi Almaty qalasy sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý departamenti basshysynyń orynbasary Ásel Qalyqova.
Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń málimeti boıynsha Almatyda vaksına almaǵan 14 884 bala bolsa, onyń ishinde 6 124 bala – 1-6 jas aralyǵynda, 8 760 bala – 7-17 jas aralyǵynda. Osylardan túrli sebepke baılanysty ekpeden bas tartqan 5 688 bala bar.
«Ata-analardy balalarynyń densaýlyǵyna beıjaı qaramaýǵa shaqyramyn. Balalar arasyndaǵy qyzylshaǵa shaldyǵýdy toıtarýǵa Ulttyq ekpe kúntizbesine sáıkes josparly ımmýndaý ǵana oń yqpal ete alady», deıdi Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasy basshysynyń orynbasary Nazgúl Imanǵalıeva.
Mamandar qyzylsha juqpasy men aýrýdyń asqynýynyń aldyn alýdyń birden-bir tıimdi joly ekpe ekenin aıtady. Máselen, ótken jyly keshendi profılaktıkalyq is-sharalar nátıjesinde Almatyda aýrýshańdyq boıynsha epıdemııalyq jaǵdaıdy turaqtandyryp, aýrýdyń tirkelýin birli-jarym ǵana jaǵdaıǵa deıin tómendetýge múmkindik týdy. Bul keseldiń alǵashqy belgileri – jótel, dene qyzýy, kózden jas aǵý, jaryqqa sezimtaldyq pen bastapqyda bette, qulaq artynda, keıin búkil denede paıda bolatyn bórtpe. Mundaı jaǵdaıda óz betinshe emdelýge bolmaıdy, dárigerdi úıge shaqyryp, ol taǵaıyndaǵan em-domǵa qulaq asqan jón. Aýrýdy taratpaý úshin jumysqa, qoǵamdyq oryndarǵa barýǵa, naýqas balalardy mektepterge, balabaqshalarǵa jiberýge bolmaıtyny belgili.
«Syrqattanýshylyq negizinen qyzylshaǵa qarsy egilmegen balalar arasynda, onyń ishinde vaksınalaýdan bas tartý, medısınalyq qarsy kórsetilimniń bolýy, ıaǵnı egý jasyna 12-15 aıǵa jetpegendikten tirkelip otyr. Aýyrǵandar 44,4%-y (zerthanalyq rastalǵan jaǵdaı) qyzylshamen aýyratyn naýqaspen baılanysta, sondaı-aq ınkýbasııalyq kezeńde Qazaqstannan tys jerde bolǵan. Naýqastar qurylymy boıynsha 44,4% – uıymdaspaǵan balalar, 22,2% – mektepke deıingi mekemelerge baratyn uıymdasqan balalar, 22,2% – mektep oqýshylary, 5,6% – bilim berý ortalyqtaryna baratyn balalar», deıdi departament ókilderi.
Endigi jerde arnaýly mamandar medısınalyq uıymdarmen birlesip, barlyq oshaqta epıdemııaǵa qarsy is-sharalar júrgizip otyr. Naýqaspen baılanysqa túsken 813 adam anyqtaldy, onyń ishinde 477 eresek, 14 jasqa deıingi 333 bala, 3 jasóspirim bar. 63 adam qyzylshaǵa qarsy vaksınalanbaǵan. Qalǵandar qyzylshamen aýyratyn naýqaspen baılanysta bolǵan sátten bastap 72 saǵat ótken soń jáne jasy 30-dan asqandyqtan medısınalyq qarsy kórsetilim boıynsha shuǵyl vaksınalaýǵa jatpaıdy.
Naýqaspen baılanysqa túskender medısınalyq baqylaýǵa alynyp, qyzylshanyń aldyn alý sharalary týraly túsindirý jumystary júrgizildi. Osy arada qyzylsha bul aýa-tamshyly ınfeksııalar tobyna jatatyn jedel juqpaly vırýstyq aýrý ekenin aıta ketý kerek. Aýrý adamnan adamǵa aýa arqyly, tynys alý joldarynyń tamshylarymen nemese aýrý juqtyrǵan adamnyń murny nemese tamaq bólinisinen juǵady. Qyzylsha – eń juqpaly ınfeksııanyń biri, sebebi aýyratyn adammen baılanysqa túsken soń ekpe almaǵan adamdardyń 90%-dan astamy aýyrady.
Adam ómirinde jalpy qyzylshaǵa qarsy ekpe 1 jáne 6 jasynda jasalady, bul ımmýnıtetti damytýǵa múmkindik berip, vaksına alǵan adamdarda ómir boıy bolady. Vaksınalaý úshin DDU sertıfıkattaǵan jáne Qazaqstanda tirkelgen qyzylsha, qyzamyq, parotıtke qarsy biriktirilgen vaksına qoldanylady.
Eske salaıyq, almatylyq epıdemıologter bul vırýstyq ınfeksııanyń qaýiptiligin buǵan deıin de eskertken. О́ıtkeni álemde byltyr 150 myńnan asa adam qyzylsha juqtyrǵan edi.
ALMATY