Mádenıettiń mándi máıegi

Ulttyq mýzeı – ult murasy Burnaǵy kúni elimizdiń mádenı ómirinde erekshe oqıǵa boldy – Astanada Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq mýzeıi ashyldy. Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń sonaý 1998 jyly jasaǵan usynysy boıynsha qolǵa alynyp, jyldar boıy oılastyrylyp turǵyzylǵan, álemdik mýzeı isi talaptaryna saı jabdyqtalǵan bul biregeı nysan jóninde Ulttyq mýzeıdiń dırektory Darhan MYŃBAIDYŃ keń tolǵamdy maqalasynda áńgimelenedi. Memleketimizdiń mereıin ósirgen Astana jyl saıyn ajarlanyp, asqaqtap keledi. Azattyǵymyz ben eldigimizdi aı­qyn­­daǵan «Qazaq eli» monýmenti alańy­­men qaptaldas Táýelsizdik saraıy, Beıbit­shilik jáne kelisim saraıy, Ult­­tyq óner ýnıversıteti, «Áziret Sul­tan» meshiti ǵı­marattarymen jarasyp, qasbeti ulttyq oıý-órnekpen bederlengen aqshańqan, záýlim ǵımarat boı kóterip, búginde úıles­ken birtutas arhıtektýralyq kompozısııany aıshyqtap tur. Bul – Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń ıdeıa­­symen jáne tapsyrmasymen ómirge kelgen Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq mýzeıi. О́tken tarıhymyzdy baıyptatatyn, rýhanı muramyzdy zer­deletetin, búgingi damýymyzdy ba­ǵam­datatyn jańashyl bul mýzeı – el tarıhyndaǵy eń iri mádenı ortalyq. Ulttyq mýzeıdiń elorda tórinen oryn alýy qısyndy. Sebebi, sol arqyly mem­le­ketimizge, onyń damýyna áleýetine baǵa beriledi. Onyń ústine «Aqyldy baqyr­dy da baǵalaıdy, aqylsyz altyndy da qaralaıdy» degen sóz qaldyrǵan ata-babalarymyz muraǵa óte uqypty qaraǵan. Ras, elimizde Ulttyq mýzeıden basqa da mýzeıler bar. Alaıda, olar táýelsizdiktiń jetistigin qosa alǵandaǵy tarıhymyzdy tutas kórsetetin jáne damýshy elden damyǵan elge aınalǵanymyzdy aıǵaqtaı alatyn deńgeıde jáne pishimde emes. Kez kelgen memleket týraly alǵashqy áser men túsinik onyń tarıhymen tanysýdan bastalady. Mine, osy mańyzdy mıssııa Ulttyq mýzeıge júktelgen. Baıtaq Otanymyzdyń baı tarıhyn túgendeý, baıandy dástúrin tanystyrý, kóneni kózdiń qarashyǵyndaı saqtaý, sonymen qatar qazirgi qundylyqtardy qasterleý arqyly Qazaqstannyń tól mádenıetin álemge tanymal etý min­deti júktelgen Ulttyq mýzeı jo­ǵal­ǵanymyzdy tabýdy, óshkenimizdi jaǵýdy jáne barymyzdy baǵalaýdy basym baǵyttarynyń biri dep biledi. Qoǵamnyń qasterli qazynasy – má­de­nıet. Al mádenıettiń mándi máıegi – mýzeı. Ultymyzdyń jaýhar jádigerleri men mádenı muralarynyń bir parasy arqyly memlekettigimiz ben eldigimizdi ulyqtaıtyn Ulttyq mýzeı dástúrli qyz­met kórsetý aıasymen ǵana shektelmeı, qoǵam­nyń bar salasyna qajetti mádenı-aǵartý, ǵylymı-ádistemelik, tanymdyq-uıym­dastyrý jumystardyń qaınaǵan orta­syna aınalady. Álemdik standartqa saı salynǵandyqtan, munda jańashyl teh­nologııa jetistikterine negizdelgen elektrondyq ǵylymı kitaphana, túrli kási­bı sheberhanalar jumys isteıdi. Naq­tylap aıtsaq, Ulttyq mýzeı teorııalyq bilimdi tájirıbemen ushtastyrýdyń alańyna, ustahanasy bolady. Jumys júıeli júrip, sabaqtastyq saqtalý úshin mýzeı bilikti ǵalymdarmen jáne jas izdenýshilermen tyǵyz qarym-qatynas ornatady. Ulttyq mýzeı materıaldyq jáne rýhanı-mádenı eskertkishterdiń tabıǵı, tarıhı nusqalaryn jınaqtap qana qoı­maı, olardy saqtap, zerttep, halyq­qa kór­setip, nasıhattap otyrady. Qundy mura­lar qory saqtalǵan shańyraqqa kel­gen árbir adam halyqtyń qunarly máde­nıetiniń káýsaryna qanady. Bitimi bólek, bolmysy aıryqsha bolǵan­dyq­tan, munda ulttyq deńgeıi bar, mem­le­kettik mańyzǵa ıe eksponattar ǵana saqtalady. Qazaqstannyń qazirgi bedeli men már­tebesine saı bolyp, táýelsizdigimizdi tuǵyr­landyra túsý úshin Ulttyq mýzeı salanyń aıaǵyn shiderleıtin qasań qaǵıdattardan bas tartady. Mundaǵy jumystyń barlyǵy álemge áıgili mýzeıler tájirıbesi men kásibı talapqa saı atqarylady. Bir ǵana mysal, mýzeıge kelýshilerdiń jádigerler jaıly qosymsha aqparatty ınteraktıvti qurylǵylardan alýyna múmkindigi mol. Qazir Ulttyq mýzeıde 85 medıaqondyrǵy jumys istep tur. Olar halqymyzdyń tarıhy men mádenıetin tereń tanyǵysy keletin el azamattary men sheteldik qonaqtarǵa jádi­gerlerdiń ereksheligi men aıryqsha tarıhı orny týraly jan-jaqty maǵlumat beredi. Ulttyq mýzeıde ejelgi zaman men orta ǵasyrlar, Uly Jibek jolynyń mol murasy keıingi kezeńderdegi jádiger­lermen sabaqtasyp, etnografııa, músin, kórkemsýret, keskindeme jáne ulttyq qoldanbaly óner týyndylary ózara úılesim tapqan. Eń basty qundylyǵymyz – táýelsizdik bolsa, munda elimizdiń jańa dáýirindegi oqıǵalar jóninde maǵlumattar da keń qamtyldy. Bul baǵytta mádenıet pen ǵylymǵa, memleketshildik sana men eldik tálim-tárbıege, otanshyldyq pen jasampazdyqqa erekshe ekpin túsiriledi. Mýzeı qorlarynyń kolleksııalary otandyq jáne álemdik qoǵamdastyqqa keńinen málim sonaý tas ǵasyryndaǵy materıaldar men qoladan jasalǵan buıym­dardan, saq-skıf dáýirindegi baı qazynadan, qazaqtyń dástúrli zergerlik, halyqtyq-qoldanbaly óneriniń úzdik úlgilerinen, Qazaq handyǵynan bastap qazirge deıingi qundy materıaldardan, sondaı-aq Táýelsiz Qazaqstannyń qalyptasýy men nyǵaıýynyń kýási sanalatyn biregeı jádigerlerden turady. Mýzeıdiń ekspozısııasynan otandyq zamanaýı beıneleý óneriniń tek-tamyry men damýyn aıqyndaıtyn qaıtalanbas kórkem týyndylarǵa da laıyqty oryn berilgen. Bul mádenıet ordasyn jasaqtaý, júıe­leý sharýasyna tájirıbesi mol, jetekshi sheteldik kompanııalar jumyldy­rylǵan. Olar mýzeı qoryna kelip túsetin mádenı qundylyqtardy qorǵaý jáne saqtaý tehnologııasyna jaýap beredi. Mýzeıge jınaqtalǵan tarıhı-mádenı qun­dylyqtardy keler urpaqqa shashaýyn shyǵarmaı jetkizý sharasyna qatys­ty barlyq jaǵdaı jasalǵan. Ǵımarat jáne onyń qor saqtaý qurylymdary jádi­ger­lerdi barynsha durys saqtalýdy qam­tamasyz etetin arnaýly patenttelgen materıaldan salynǵan. Saqtaý qoryn­daǵy tıisti aýa temperatýrasyna, ylǵal men ja­ryqqa qatysty tehnıkalyq quryl­ǵylardy kásibı mamandar qadaǵalap otyrady. Jalpy aýdany 74 myń, ekspozısııa alańy 14 myń sharshy metrdi quraıtyn mýzeıde Ejelgi jáne orta ǵasyr tarıhy zaly, Tarıh zaly, Etnografııa zaly, Altyn zaly, Táýelsiz Qazaqstan zaly, Astana zaly, Zamanaýı óner zaly, Kórme zaly jumys isteıdi. Zaldardyń bárinde mýzeı talaby saqtalǵan jáne tarıhı hronologııa eskerilgen. Qazaqstannyń ejelgi jáne orta ǵasyr tarıhy zaly paleolıt, mezolıt, neolıt, eneolıt, qola dáýiri men orta ǵasyr kezeńin qamtıdy. Uly Jibek jolyna qatysty oqıǵalardyń zattaı aıǵaqtary da osy zaldan tabylady. Qola dáýiriniń altyn áshekeılerimen birge ǵasyrlar sabaqtastyǵyn jalǵas­tyr­ǵan Altyn Orda kezeńine deıingi qundylyqtardy qamtyǵan artefaktiler mýzeıdiń Altyn zalyna qoıylǵan. Tarıh zalynyń ekspozısııasynda Shyǵys Deshti-Qypshaq, Jetisý jáne Túrkistan jerlerindegi qazaq halqynyń mańyzdy tarıhı oqıǵalarǵa toly kezeńi kórinis tapqan. Etnografııa zalynyń ekspozısııa­sy kóshpeli jáne otyryqshy eginshilik sharýashylyq tarıhymen qatar dástúrli materıaldyq hám rýhanı mádenıetimizdi keshendi túrde tanystyrady. Táýelsiz Qazaqstan zaly respýblıkamyzdyń 1991 jyly derbes memleket dep jarııalanǵan ýaqytynan búginge deıingi tarıhyn kór­setedi. Astana zalynda jańa elordanyń Táýelsiz Qazaqstannyń bas qalasy retinde qalyptasý jáne damý tarıhyn baıandaıtyn mańyzdy normatıvtik-quqyqtyq akti­ler, jádigerler men fotoqujattyq materıaldar jınaqtalǵan. Qazirgi zaman­ǵy óner zalyna – Qazaqstannyń túrli tarıhı kezeńin beınelegen ár býyn sýret­shileriniń shyǵarmalary, ulttyq beıneleý, keskindeme, músin ónerindegi damý úderis­teri men mektepterdi anyqtaıtyn týyn­dylar qoıylǵan. Qazirgi zamanǵy óner ekspozısııasynyń altyn arqaýyn Á.Qasteev, O.Tańsyqbaev, Q.Teljanov, S.Aıtbaev, M.Kenbaev, V.Eıfert, V.Sıdorkın, J.Shárdenov, Á.Ismaılov, G.Ismaılova, Á.Sadyhanov, T.Toǵysbaev, S.Mámbeev, E.Mergenov, A.Aqanaev, t.b. sýretshiler men otandyq grafıka jáne músin óneri kásibı mamandarynyń eńbekteri quraıdy. Turaqty ekspozısııalardyń qatarynda ýaqytsha kórmelerge arnalǵan kórme zaldary da qarastyrylǵan. Onda kóshpeli kór­me­lerdi, jeke shyǵarmashylyq kórme­lerdi, klassıkalyq óner men jańa baǵyttardyń tusaý­keserin uıymdastyrýǵa jaǵdaı jasalǵan. Otandyq tarıh pen ult rýhanııatyn sabaqtastyryp aıtqanda, eń aldymen oıymyzǵa halqymyzdyń mádenı murasy oralady. Sebebi, mádenı mura tarıhymyzdy zerdeletip qana qoımaı, ony Táýelsizdik qundylyqtarymen baılanystyrady. Osydan 11 jyl buryn Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bas­tamasymen qolǵa alynǵan «Mádenı mu­ra» memlekettik baǵdarlamasy ǵalym­dardyń eldik negizderdi tanytatyn tyń arheologııalyq jádigerlerdi tabýyna, halqymyzdyń rýhanı qundylyqtaryn zertteýine, tabıǵı-mádenı jáne sáýlet eskertkishterdi qalpyna keltirýine, son­daı-aq dúnıejúzilik ǵylym, máde­nıet, óner jetistigine negizdelgen gýmanı­tarlyq ǵylymnyń tolyqqandy qoryn qurýǵa alǵyshart jasady. Qazaqstandy orasan zor baılyqqa keneltken baǵdar­lamanyń shapaǵaty Ulttyq mýzeıge de tıdi. Bulaı deýimizge elordadaǵy biregeı mýzeıdiń osy baǵdarlama aıasynda salynǵandyǵy naqty sebep bolyp otyr. Astanada Ulttyq mýzeı ashý týraly máseleni Memleket basshysy alǵash ret 1998 jylǵy 17 naýryzda «Halyq tutas­tyǵy men ulttyq tarıh jylyn» ótkizýge qatysty keńeıtilgen otyrysta kótergen edi. Prezıdentimiz Ulttyq mýzeı qazaq eliniń tarıhyn tutas qamtýy tıis ekenin atap kórsetti. Elbasynyń osy oıy «Qazaqstan-2050» Strategııasynda jalǵasyn tapty. Elbasy munda: «Biz ózimizdiń ulttyq mádenıetimiz ben dástúr­lerimizdi osy áralýandyǵymen jáne ulylyǵymen qosyp qorǵaýymyz kerek, mádenı ıgiligimizdi bólshektep bolsa da jınastyrýymyz kerek. Eldiń durys tańdap alynǵan baǵyty arqa­synda biz kóptegen bıikterge – búk­pesiz ashyq saıasat júrgizýge, Qazaq­stanǵa ǵana tán ekonomıkalyq damý jolyna, ıgilikti áleýmettik reformalarǵa – bizdiń memleketimizdi aınytpaı tanýǵa ıgi yqpalyn tıgizip otyrǵan tabystarǵa qol jetkizdik. Biraq basqa bir qabat – názik jáne sonymen birge qyrtysy qalyń – rýhanı qabat bar, Qazaqstan tamyry tereń jaıylǵan uly tarıhy bar el ekenin kórsete jáne dáleldeı otyryp, dúnıejúzilik arenada biz elimizdi osy qabat arqyly pash etemiz», dep aıtty. Ulttyq mýzeı Qazaq eliniń tarıhı aı­ryq­sha damý tájirıbesi men búgingi sút­teı uıyǵan Qazaqstan halqynyń mate­rıal­dyq mádenıetin órkendetý, memleket pen qoǵamnyń saıası, ekonomıkalyq, áleý­mettik-mádenı óristeýiniń shynaıy qal­pyn kórsete otyryp, ótken men búgindi bolashaqpen baılanystyrady. Tap qazir Ulttyq mýzeıdiń aldynda ejelgi tas dáýirinen bastap búginge deıingi Qazaqstan tarıhyn táýelsizdik pen jalpyadamzattyq qundylyqtar talǵamy men talaby turǵy­synan kórsetý, sonymen qatar, eldik máseleni bilim men ǵylym turǵysynan baıyptaý mindeti tur. Mýzeıdiń qunyn kóteretin, básin jo­ǵa­ry etetin – eksponat. Ulan-ǵaıyr eli­mizde qoldy bolyp ketýden aman qalǵany mýzeıdiń murajaıynan (fondohranılıshe) mindetti túrde oryn tapqany abzal. Osy iste elshildik qasıet tanytyp, Astana tórindegi Ulttyq mýzeıdiń mártebesin jete uǵý arqyly naqty kómek kórsetken Batys Qazaqstan oblysyn erekshe aıtyp ótýge tıispiz. Sondaı-aq, Almaty, Mańǵystaý oblystarynan – arnaıy jasalǵan qazaq­tyń biregeı kıiz úıi, Qostanaı, Aqtóbe, Qyzylorda, Ońtústik Qazaqstan jáne basqa da oblystardan – tarıhtyń ár kezeńin aıqyndaıtyn qundy jádigerler, altyn buıymdar men mýzeılik eksponattar keldi. Taıaýda bulardyń qataryna Qazaq handyǵy kezinen jetken tý basy men Tóle bıdiń shapany qosyldy. Osy tusta biz urpaqtan urpaqqa jetken otbasylyq qundy jádigerlerin mýzeıge tapsyrǵan adamdarǵa alǵys aıtamyz. Bul azamattar ata-babasynan mıras dúnıeni mýzeıge ótkizý arqyly tarıhı tanymǵa úlken úles qosyp, memleketke, onyń bas mýzeıine zor senim bildirip otyr. Muny asa bıik otanshyldyq sananyń kórinisi deýge tolyq negiz bar. Desek te, qoǵamymyzda ata-babasynan jetken qundy jádigerdi bir otbasynyń nemese áýlettiń dúnıesi dep baǵalap, túrli jaǵdaıda sol muradan aıyrylyp qalatyn jandar da kezdesedi. О́kinishke qaraı, olar memlekettik mańyzy bar mádenı mura mýzeıde saqtalýy kerek ekenin bilmeıdi nemese bilgisi kelmeıdi. Mýzeıge laıyqty baǵaly buıymdy, asyl zatty, mańyzdy qujatty eksponat retinde qorǵa tapsyrý – Qazaqstannyń kez kelgen azamaty úshin abyroı, dáreje. Bul – barlyq órkenıetti elderde bar úrdis. Sondaı-aq, mýzeıde saqtalynǵan zattyń arnaıy tólqujaty bolatynyn, onda zattyń ıesi, kimnen alynǵany – bári tııanaqty jazylatynyn jurt bilýi kerek. Mýzeıge tapsyrylǵan zat aýa, ylǵal, shań-tozań, kúnniń kózi, elektr jaryǵy sekildi shirýge, búlinýge, joıylýǵa yqpal etetin qubylystardyń bárinen saqtandyrylady. Sóıtip, urpaqtan urpaqqa búlinbeı jetedi. О́rkenıetti elderde mýzeıge, má­de­­nıet­ke degen jalpy halyqtyq qurmet erek­she. Biz de qazaq bolmysyn álemge tany­tý úshin mádenıetimizge, rýhanı qun­dylyqtarymyzǵa degen qurmetimizdi kúsheıtýimiz kerek. Qazirgi tańda órke­nıetti memleketterdiń basym bóligi mýzeıleriniń sán-saltanatyn arttyrý arqyly álemge esigin aıqara ashyp otyr. Bizdiń de osylaı jasaǵanymyz jón. Budan utpasaq, utylmaımyz. Ulttyq mýzeı dúnıe júzindegi basqa mýzeılerden aıryqsha sáýletimen, qaıta­lanbas dáýletimen erekshelenedi. Mysaly, Brıtan mýzeıi, Parıjdegi Lývr mýzeıi, Reseı mýzeıleri salynyp bitkennen keıin birshama ýaqyttan soń qor saqtaıtyn qo­symsha túrli ǵımarattardy turǵyzýǵa máj­­búr bolǵan. Sonyń saldarynan mý­zeı­­­­diń jumysy úshin asa mańyzdy qury­lym­­dary negizgi ǵımarattan tys jerde qalyp qoıǵan. Osyndaı qatelikke urynbaý úshin Ulttyq mýzeıdi tutas keshen retinde sal­ǵyzý – Elbasynyń kóregendigi, alysty bol­jaǵandyǵy der edik. Buıyrsa, munda tarı­hı materıaldardyń saqtalýynan bas­tap zerttelýine deıingi barlyq úderister qo­laıly jaǵdaıda qatar júrgiziletin bolady. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti – Elbasy «Qazaqstan-2050» uzaq merzimdi damý strategııasynda taıǵa tańba basqandaı etip: «Dástúr men mádenıet – ulttyń genetıkalyq kody», dep belgilep berdi. Bul táýelsiz elimiz­diń tabystaryn maqtanysh ete otyryp, tarıhymyzdyń san taraýly soq­paq­taryn sabaq alý úshin saralaýǵa, dás­túri­miz ben mádenıetimizdi qundylyq retinde qurmet tutýǵa úndeıtin ulaǵatty sóz. Halyq qazynasy – tek kóne jádigerler ǵana emes, árdaıym elge qyzmet etýi tıis bilim, ǵylym, ónerdegi dástúr sabaqtastyǵy. Babalarymyzdyń baǵzydan jetken asyl armany – Máńgilik El muratymen sýarylǵan ultymyzdyń rýhy asqaq, elimizdiń áleýeti orasan zor. Sondyqtan álemdik básekede ozyq, orazdy jurttardyń aldyńǵy qatarynan oryn alý úshin elimizde barlyq jaǵdaı jasalǵan. Endeshe, jańa zamandaǵy jańa Qazaqstanda mádenıet salasy da jańasha jumys isteýi kerek. Osy rette Prezıdentimizdiń tapsyrýy boıynsha ázirlengen Mádenıet saıasatynyń tujyrymdamasy el-elde, jer-jerde, ártúrli deńgeıde, san qıly ortada qyzý talqylanýda. Ol zańdy da. Saıyp kelgende, Qazaqstan azamattaryn elimizdiń dástúrli qundylyqtary negizinde tárbıelep, qoǵamdy jańa sapalyq satyǵa kóterýdi kózdeıtin atalǵan tujyrymdamadaǵy qaǵıdalardyń ózegin ǵasyrlar boıy qalyptasqan qundylyqtarymyz quraı­dy. Olar: Otandy súıý, elge jáne dás­túrge adaldyq, zańǵa baǵyný, otbasy mártebesi, qaıyrymdylyq, meıi­rim­dilik, sózge toqtaý, shynaıy eńbekti qur­metteý. Osynyń bári – adamı qarym-qatynastardy ǵana emes, el táýelsizdigin nyǵaıtyp, memleketimizdi bekemdeýge qyzmet etetin ónegeli qasıetter. Tutas alǵanda, tujyrymdama júıe­lenip júzege assa, mádenıettiń tárbıe­lik, aǵartý­shylyq róli aıqyndalyp, tarıhı jáne má­denı muralarymyz jastarymyzdyń laıyq­ty tulǵa bolyp qalyptasýyna, sol arqyly qoǵamnyń belsendi áleýetin quraýǵa kómegin tıgizetin bolady. Sol mindetterdi oryndaıtyn salanyń bir ortalyǵy retinde Astanada Ulttyq mýzeıdiń boı kóterýi elimizdiń mádenı ómirindegi aıtýly oqıǵa dep bilemiz. Kelemin, kóremin, oı túıemin deýshi­lerge mýzeı esigi árdaıym ashyq. Tabaldyryqtan attap, tórge shyǵy­ńyzdar! *** *1998 jylǵy 17 naýryzda «Halyq birligi men ulttyq tarıh jylyn» ót­kizý jónindegi memlekettik komıssııanyń keńeıtilgen otyrysy ótti, jınalǵan shyǵarmashylyq zııaly qaýymnyń – óner qyzmetkerleriniń, ádebıetshilerdiń, dinı qaıratkerlerdiń aldynda sóz sóılegen Memleket basshysy Ulttyq mýzeı qurýdyń qajettiligi týraly alǵash ret aıtty jáne sol kezdiń ózinde-aq bolashaq mýzeıdiń barlyq negizgi qurylymyn belgilep berdi. * * * * Memleket basshysynyń «Mádenı mura» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asy­­rý jónindegi qoǵamdyq keńestiń keńeıtilgen otyrysynda bergen 2008 jylǵy 13 maýsymdaǵy tapsyrmasyna sáıkes Astana qalasynyń ákimdigi men Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet jáne aqparat mınıstrligine Astana qalasynda halyqaralyq deńgeıdegi mýzeı qurý tapsyryldy. * * * *Mýzeı qurylysy «QazMunaıGaz» AQ bólgen qarajat esebinen júzege asy­­­ryl­­dy. Bas jobalaýshy – «Bazıs Proekt LTD» JShS, dızaınyn eliniń «Design be Art» kompanııasy otandyq dızaınerlermen birlesip ázirledi, «Turkuaz Construction» JShS qurylys jumystarynyń bas merdigeri bolyp anyqtaldy. * * * * Qazaqstannyń Ulttyq mýzeıi táýelsiz memlekettiń sımvoly – «Qazaq Eli» monýmenti ornalasqan alańda jaqsy úılesim taýyp, Táýelsizdik saraıyn, Beıbitshilik jáne kelisim saraıyn, Ulttyq óner ýnıversıteti, «Áziret Sultan» meshitimen birge biryńǵaı arhıtektýralyq kompozısııany qurap tur. * * * *Jobaǵa sáıkes qabatynyń bıiktigi aýyspaly (2 qabattan 8 qabatqa deıin) 7 bloktan turatyn mýzeıdiń jalpy aýmaǵy 74 myń sharshy metrdi quraıdy, onyń ishinde ekspozısııalyq alań 14 myń sharshy metrden astam jerdi alyp jatyr, al murajaı (fondohranılıshe) shamamen 5 myń sharshy metr bolady. Mýzeı ǵımaratyna Ejelgi jáne orta ǵasyr tarıhy zaly, Tarıh zaly, Altyn zaly, Etnografııa zaly, Táýelsiz Qazaqstan zaly, Astana zaly, Zamanaýı óner zaly ekspozısııalary ornalasqan. * * * * Ekspozısııa zaldarynan basqa, ýaqytsha kórmelerdi ótkizýge arnalǵan ból­me­­ler, «Halyq qazynasy» ǵylymı-zertteý ınstıtýty, qalpyna keltirý sheberhanalary, zerthanalar, murajaılar, oqý zaly bar kitaphana, ilespe aýdarmaǵa arnalǵan jabdyqtary bar májilis zaly, kádesyı dúńgirshegi, dámhana men býfet-bar ornalastyrý kózdelgen. Darhan MYŃBAI, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq mýzeıiniń dırektory.