Keıingi jyldary elimizde kitaphanaǵa degen talap kúsheıtilip, oqyrmandar arasynda kitaphana-bıblıografııalyq bilimdi qoldaný jandana tústi. Qazirgi naryq jaǵdaıy kitaphana mamandaryn jańa deńgeıde qaıta daıarlaýdy talap etedi.
Joǵary oqý ornynyń kitaphanashylary, bıblıograftary – stýdenttiń jańa ómir baspaldaǵyn bastaýdaǵy eń birinshi muǵalimi, zertteýshisi ári oqyrman men baspa basylymdary arasyndaǵy sarapshysy. Ár kitaphananyń óz tártibi bar. Olar ózgelerdiń tájirıbesin árdaıym kóshire bermeıdi.
Aqparattyq tehnologııalardyń qaryshtap damýy barlyq salaǵa derlik óz yqpalyn tıgizgeni anyq. Onyń qatarynda kitaphana salasy da bar. Aqparattyq resýrstardyń jahandyq júıesi kitaphananyń ishki jumys úderisterin iske asyrýǵa (kitaphana kórsetkishterin daıyndaýǵa, katalog sıpattamalaryn dáleldeýge, ádebıetterdi irikteýge jáne tolyqtyrýǵa, oqyrman suranysyn oryndaýǵa) múmkindik beredi. Sonymen qatar kitaphana fakýltetteri qazirgi tehnıkaǵa saı jumys isteı alatyn arnaýly maman ıelerin daıarlap, kitaphana qyzmetkerleriniń kózqarasyn búgingi zaman talabyna saı ózgertýge tıis.
Qazirgi tańda kitaphanalarǵa zamannan qalys qalmaı, jańa trendter men úrdisterdi qyzmetine engizý úshin ózindik talaptar qoıylady. Bul – eń aldymen joǵary bilimdi, bilikti kitaphanashy mamandardyń bolýy. Elimizde joǵary bilimdi kitaphanashylardy daıarlaıtyn oqý oryndary sanaýly. Kitaphanashylarǵa úsh deńgeıli (bakalavr, magıstratýra, doktorantýra) bilim múmkindigin usynyp otyrǵan jalǵyz oqý orny retinde ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin aıta alamyz. Osy jyldyń aqpanynda atalǵan ýnıversıtettiń Dúnıe júzi tarıhy, tarıhnama jáne derektaný kafedrasynda kitaphanalyq-aqparattyq júıe boıynsha «Sandyq ǵalam 4.0: kitaphana qaýymdastyǵyna arnalǵan jańa tendensııalar men mindetter» atty birinshi qysqy mektep ótkizildi. AQSh, Túrkııa, Iordanııa, Reseı, О́zbekstan, Qyrǵyzstan jáne Qazaqstannyń ár túkpirinen kitaphana ókilderi qatysyp, tájirıbelerimen bólisken jıynda kitaphanashy mamandardyń tapshylyǵy máselesi mamandardyń qyzý talqysyna tústi. Bizdińshe, buǵan birneshe faktor áser etedi. Mysaly, kitaphanalar men kitaphanashylardyń qoǵamdaǵy bedeliniń tómendigi, osy mamandyqqa bólinetin jyl saıynǵy memlekettik grant sanynyń azaıýy jáne jalaqynyń azdyǵy.
Jańadan paıda bolyp jatqan oblystar men aýdandarda kópshilik kitaphanalardyń jetispeýshiligi, jańa mektepterde kitaphanashy mamandardyń tapshylyǵy qazirgi kúnniń ózekti máselesine aınalyp otyr. Statıstıkaǵa júginsek, Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde kitaphana isi mamandyǵyn keıingi 5 jylda 110-ǵa jýyq maman bitirip shyqqan. О́kinishke qaraı, kitaphana bedeliniń tómendiginen, olardyń deni 4 jyl oqyǵan mamandyǵyn tastap, basqa salaǵa aýysyp ketip jatyr. Sonyń ishinde qazirgi tańda 45-ke jýyq maman ǵana memleket senim artyp bergen grantty aqtap, jastardy kitap oqýǵa shaqyrýmen qosa, kitaphanashy mamandyǵynyń mereıi men bedelin ústem etý jolynda jumys istep otyr.
Kitaphanashylardyń kóbi paıda bolǵan daǵdarysqa beıtarap qarap, belsene qatysýǵa qalys qalyp jatady. Kitaphanashylardyń kúndelikti oryndaıtyn jumystary óz mamandyǵynyń sheberlikti jete meńgerýdi talap etpeıtini kezdeısoqtyq emes. Bas mamandardyń, ár kategorııadaǵy kitaphanashylardyń joǵary oqý oryndarynda jáne mamandyqty kóterý júıesindegi alǵan bilimi qazirgi talapqa saı emes. Kez kelgen oqý ornyndaǵy kitaphanalardyń ózindegi ádistemelik ortalyqtar óz aldyna qyzmetkerlerdiń barlyq kategorııasynyń mamandyǵyn kóterýdi qamtamasyz ete almaıdy. Qazirgi kúnde keı kitaphanalarda qarjynyń tapshylyǵynan ádistemelik bólimder tek aýyzsha, jazbasha túrinde ǵana kómek kórsete alady. Sol sebepti jańa oılar, ıdeıalardyń qosylýy úshin keń túrde basqa kitaphanashylarmen tájirıbe almasýy, tanysýy, qarym-qatynasta bolýy mańyzdy. Ásirese, kitaphana mamandyǵyn kóterýde konferensııalarǵa, dóńgelek ústelderge, ár júıedegi kitaphanalardyń semınarlaryna qatysý qajet. Joǵary oqý oryndaryndaǵy kitaphanashylar arasynda kásibı klýbtar qurý kerek. Sonda kitaphana qyzmetkerleri udaıy tájirıbe almasyp, ortaq máselelerin sheship, osy mamandyqqa jaqyn basqa saladaǵy basshylarmen kezdesip, baspasóz arqyly kitaphananyń áleýmettik mańyzdylyǵyn arttyrýyna múmkindik alady.
Mamandardy daıarlaýda kitaphananyń aqparattyq qyzmetterindegi jańa tehnologııalar kitaphana qyzmetkerlerin qazirgi talaptarǵa beıimdeýge kómektesip, jańa rýh pen jańashyldyq ákeledi dep senemiz.
Baıan ASANOVA,
tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty
Marjan NÚSIPJANOVA,
magıstr
ALMATY