Bolashaq arhıvshiler olımpıadasy
Tarıhsyz el bolmaıdy, alaıda sol tarıhty túgendep, urpaqtan-urpaqqa amanat etetin – arhıvshi mamandar. Sol sebepti bizdiń ótkenimizdi saqtaıtyn mamandardy daıarlaý úlken jaýapkershilik ekeni túsinikti. Osy maqsatta 2016 jyldan bastap Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Arhıvi Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetimen birlesip, arhıvtaný jáne is júrgizý boıynsha respýblıkalyq stýdentter olımpıadasyn ótkizip keledi. Bul is-sharaǵa ádette joǵary oqý oryndary men kolledj stýdentteri qatysady. Bıyl ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń «Documentum», «Tempus», «Be Zerek» komandalary men Almaty kópsalaly kolledjiniń «Jalyn» jáne «Alǵyrlar» toptary básekelesti.
Is-sharanyń ashylýynda sóz alǵan Prezıdent Arhıviniń dırektory Álııa Mustafına bilikti mamandar daıarlaý memleket alǵa qoıǵan negizgi talaptardyń biri ekenine toqtalyp, qatysýshylarǵa sáttilik tiledi: «Memleket tarapynan elimizdegi arhıv salasyn damytýda belgilengen mindetterdi júzege asyrý úshin birinshi kezekte joǵary bilikti mamandar qajet», dedi Álııa Qusaıynqyzy.
Olımpıadaǵa qatysýshylar birinshi kezeńde «Kreatıvti arhıvshi» taqyrybynda shyǵarmashylyq tapsyrmany oryndasa, ekinshi kezeńde arhıvterdegi sıfrlyq tehnologııalar jáne basqarýdy qujattamalyq qamtamasyz etý salasyndaǵy ınnovasııalar taqyrybyndaǵy komandalyq jobalaryn qorǵady. Nátıjesinde, júldeli birinshi oryndy «Be Zerek» (QazUÝ) toby ıelenip, ekinshi oryndy «Jalyn» (AKK), al úshinshi oryndy «Tempus» (QazUÝ) komandalary aldy. Jeńimpazdarǵa dıplomdar men kýbokter, barlyq qatysýshyǵa arnaıy sertıfıkattar men baǵaly syılyqtar tapsyryldy.
Olımpıada Qazaqstan Respýblıkasynyń «Ulttyq arhıv qory jáne arhıvter týraly» zańynyń 25 jyldyǵyna oraı Qazaqsan Respýblıkasy Perezıdenti Arhıvi uıymdastyryp otyrǵan «Tarıhı qujat – urpaqqa amanat» arhıvtik marafonynyń aıasynda ótkizilgenin aıta keteıik.
Daıana TOQBERGENOVA,
Qazaqstan Prezıdenti Arhıviniń qyzmetkeri
ALMATY
Ǵylym balabaqshaǵa da kerek
Búginde 3-6 jastaǵy balalar balabaqshamen tolyqqandy qamtyldy deýge bolady. Biraq másele munymen tolyqtaı sheshildi dep aıta almasaq kerek.Sebebi aldymyzdan sapa máselesi boı kórsetti.
Elimizde osydan birneshe jyl buryn sapany baǵalaýdyń «Ecers-R» atty halyqaralyq shákili negizinde zertteý júrgizilgen edi. Sonda mektep jasyna deıingi balalarymyz birneshe kórsetkish boıynsha tómen ball aldy.
Sonda qaıtpek kerek? Álbette, tárbıeleý men oqytý baǵyttaryn ózgertý qajet. Shyn máninde, bilim berý baǵdarlamasy zaman talabyna saı ýaqtyly jańartylyp otyrǵany jón. О́ıtkeni óskeleń urpaq aldaǵy ózgeristerge daıyn bolýǵa tıis.
Iá, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev óziniń halyqqa alǵashqy Joldaýynda baǵdarlamany ózgertý týrasynda sóz qozǵap, qazirgi jahandyq ózgerister kezeńinde oqý baǵdarlamalaryn jańa jaǵdaıǵa beıimdeý kerektigin jáne munyń kezek kúttirmeıtin sharýa ekenin jetkizgen bolatyn. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes 2021 jyly Mektepke deıingi tárbıeleý men oqytýdy damytýdyń jańa modeli ázirlendi. Jańa model mektepke deıingi tárbıe men oqytý salasynyń mazmunyn túbegeıli ózgertti. Elimizdegi balabaqshalardyń atalǵan modelmen jumys istep kele jatqanyna kóp ýaqyt óte qoımasa da, eleýli ózgerister bar ekenin baıqaýǵa bolady. О́ıtkeni biz mektep jasyna deıingi balalarǵa burynǵydaı, ıaǵnı mektep oqýshylaryna mindettelgendeı jarty saǵattap sabaq ótkizbeımiz. Jańa model boıynsha oqytý men tárbıeleýdi balanyń baqshaǵa kelgen sátinen bastap, onyń fızıologııalyq jáne psıhologııalyq qajettilikteri boıynsha oıyn men kommýnıkasııalar arqyly arnaıy ádistememen iske asyra bastadyq.
Iá, ádisteme Memlekettik bilim berý standartyna súıenip jasalǵan mektepke deıingi tárbıe men oqytýdyń baǵdarlamasynan alynady. Mazmuny búgingi zaman talabyna saı jańartylǵan baǵdarlamadaǵy 11 qaǵıdanyń oryndalýy – zamanaýı pedagogtiń kúndelikti jumysynda kórinis taýyp otyrýy shart. Sonda bala búgingi kún talabyna saı tárbıe alyp qana qoımaı, oqytýdyń da ozyq úlgisinen sýsyndaıtyn bolady.
Zýlhııa QURBANǴALI,
«Kúnekeı» bóbekjaı-balabaqshasynyń ádiskeri
QYZYLORDA
Kúı kúmbirlep, án shyrqaldy áýelep
Sol bir áserli sátke de kóp ýaqyt óte qoıǵan joq. Shat-shadyman kóńil kúıge toly Ulystyń uly kúni bolatyn. Baıyrǵy ádetimizshe janymyzǵa jaqyn «Abai TV» telearnasyn iske qosqanbyz. Dáýlesker kúıshi, tanymal óner ıesi, kompozıtor, halqymyzdyń arda uldarynyń biri Seken Turysbekovtiń «Uly dala» atty shyǵarmashylyq keshi kórsetilip jatyr eken. Sańlaq inimizdiń basqarýyndaǵy «Aq jaýyn» memlekettik orkestriniń «jandy» konsertin kezinde ońtústiktiń shalǵaıda jatqan Sozaq aýdanyna kelgen gastroldik saparynda tamashalaǵandardyń qatarynda biz de bolǵan edik. Endi, mine, taǵy da sátin salyp, ónerpazdarmen kógildir ekran arqyly qaýyshýǵa múmkindik týdy.
Bir ereksheligi – keshti Sekenniń ózi keremet júrgizip, tyńdaýshylaryn áserli áńgimelerimen elitip, ýysynda ustap otyrdy. Inimiz qara tildiń de has sheberi eken, ótken-ketken jaılardy baıandaǵanda tyńdap otyryp qulaq quryshyń qanady. О́zgege uqsamaıtyn dara, bekzat bolmysy da ony basqalardan erekshelep turady.
О́nerdegi uly ustazdary – Nurǵısa Tilendıev pen Málgajdar Áýbákirovtiń adamı bolmysy men ónerpazdyq qyrlary, shertpe kúıdiń sheberi Tólegen Mombekovtiń «Saltanat» kúıiniń shyǵý tarıhy týraly kúıshiniń óz aýzynan estigen esteligin jurtshylyq uıyp tyńdady. «Kóńil tolqyny», «Aq jaýyn», «Jumataı», «Málgájdar» kúıleri men «Tarbaǵataı» áni kóńil tolqytty, ádemi áserge bóledi.
Biz biletin Seken – «segiz qyrly, bir syrly» jan. Kúıshi-kompozıtorlyǵyna qosa, ózi de án shyǵaryp, sózin jazyp, ony ózi oryndaıdy. Bul – ekiniń birinde kezdese bermeıtin óner. Sheshendigi jaıly joǵaryda aıttyq. Qysqasy, kókireginde kúmis kúı kúmbirlegen bal barmaq kúıshi, kómeıine bulbul uıa salǵan asqaq úndi ánshi de eken bul inimiz. Oǵan konsert barysynda kózimiz anyq jetti.
Qazaq ulty qashanda osyndaı dara uldarymen erekshelenedi. Olaı bolsa, Jańa Qazaqstannyń Seken Turysbekov syndy ónerli órenderi kóbeıe bergeı degen bir ǵana tilek bar kóńilde.
Káribaı ÁMZEULY,
eńbek ardageri
Túrkistan oblysy