Túrkııa: úmittiń taram joly

Eldegi saılaý ýchaskeleri tańǵy 8:00-de ashylyp, jergilikti ýaqyt boıynsha 17:00-de jabylady. Ana­do­lyda jalpy sany 191 885 daýys berý jáshigi ornatylǵan. Túrkııada jáne shetelde 64,1 mıllıonnan asa saılaýshy daýys bermek. Budan bó­lek, 4,9 mıllıonǵa jýyq adam alǵash ret óz tańdaýyn jasaıdy. Saıası naýqanǵa úles qosý úshin elektorat jeke basyn kýálan­dy­ratyn resmı kez kelgen qujatpen daýys bere alady.

Joǵaryda atap ótkenimizdeı, bul joly Prezıdent jáne Par­la­ment saılaýy qatar ótip jatyr. Sondyqtan eki bıýlleten beriledi. Bireýinde el basshysyn anyq­tasa, ekin­shisinde zań shyǵa­rýshy organ­da­ǵy úmitkerin belgi­leı­di.

Sheteldik ýchaskelerde da­ýys berýge 3,4 mıllıonnan asa adam qatysty. Olarǵa arnap 73 elde jáne 156 sheteldik ókil­dik­te saılaý komıssııalary qu­ryl­dy. Túr­kııa­nyń sheteldik ókil­dik­terinde da­ýys berý úderisi 9 mamyrda aıaq­­taldy.

Qazirgi tańda Prezıdent laýa­zymyna úsh adam úmitker. Mem­le­kettiń qazirgi basshysy Rejep Taııp Erdoǵan úshinshi ret saıası básekege qatysyp otyr. Ol al­ǵash ret memleket basshysy laýa­zymyna 2014 jyldyń tamyzynda keldi. 2018 jyly 24 maýsymda elde ótken saılaýda 52,59 pa­ıyz daýys jınap, osy laýazymǵa qaıta saılandy.

Budan bólek, eldiń alty oppo­zı­sııa­­lyq partııasy birikken koalı­sııanyń kan­dıdaty jáne Respýblıkalyq ha­lyq partııa­syn­yń tóraǵasy Kemal Kylych­daroǵlý men «Ata­túrikshiler alıan­sy» atynan Sınan Ogan úmitker atandy. Sarapshylar da, saýal­da­ma­lar nátıjeleri de R.Erdo­ǵannyń basty qarsylasy K.Kylych­daroǵlý bolatynyn alǵa tartady.

Tórtinshi úmitker Mýharrem Inje daýys berýge úsh kún qal­ǵan­da saılaýdan shyǵyp qaldy. M.Injeniń aıtýynsha, saıası dodadan bas tartýyna ártúrli aran­da­týshylyq pen jalǵan aqparat arqyly qysym jasaý áser etken.

Jalpy, Anadolyda prezıdentti besjyldyq merzimge saılaıdy. Birinshi kezeńde úmitkerler 50 pa­ıyzdyq mejeden asa almaǵan jaǵ­daıda ekinshi raýnd ótedi. Onda kóp qoldaý ıelengen eki úmit­ker qatysady. Ekinshi týr 28 mamyrǵa josparlanǵan. Budan bólek, Parlamenttiń 600 múshesin tań­daıdy.

Keı sarapshylar Túrkııadaǵy bul saılaýdy tarıhı sát dep sanaıdy. О́ıtkeni osydan 100 jyl buryn Túrkııa Respýblıkasynyń irge­tasy qalanyp, Mustafa Kemal Atatúrik el tizginin qolyna alǵan edi. Bıylǵy saıası dodanyń osyndaı sımvoldyq máni bar dep esep­teı­tinder jeterlik.

Aıta keterligi, basty úmit­ker­ler­diń ekeýi de saılaý naýqanyn qyzý júrgizdi. Prezıdent Rejep Taııp Erdoǵan Ystanbuldaǵy Aııa-So­fııa meshitinde keshki namazda qasıetti Quran Kárimniń bi­rin­shi súresin maqamyna keltirip oqyǵan eken. Al Kemal Kylych­da­roǵlý respýblıkanyń negizin qa­laý­shy Mustafa Kemal Ata­tú­­riktiń kese­ne­sine baryp, jaq­tas­ta­ryna «el taǵdyryn ózger­tiń­der» dep úndeý tastady.

Baýyrlas eldegi saıası dodany halyqaralyq uıymdar baqylaıdy. Bizdiń elden de birneshe delegasııa attandy. Atap aıtqanda, TúrkPA uıymy atynan Samat Musabaev, Bekbolat Orynbekov, EQYU uıymynan Erlan Saırov jáne Sultan Dúısen­bınov sekildi belgili depýtattar saılaýda baıqaýshy bolady.

Anadolydaǵy saılaýdy Eýropa elderi de jiti qadaǵalaıtyny túsi­nikti. О́ıtkeni keıingi jyldary R.Erdoǵan men Eýropalyq odaq ara­syn­daǵy qarym-qatynas shıele­nise tústi. Buǵan qosa, qart qur­lyq­­tyń basty uıymy quramyna Túrkııany qosýǵa asyǵar emes.

Degenmen Túrkııa NATO-nyń beldi múshesi. Shyǵys Eý­ro­padaǵy geosaıası ahýal­dyń shıe­lenisin eskersek, Túrkııa­nyń ony sheshýge qomaqty úles qosa­ty­nyn Brıýs­seldegi sheneý­nik­ter jaqsy túsi­ne­di. Bir jaǵynan Ystanbul bıligi Ýkraına tarapyna qarý-jaraq satsa, ekinshi jaǵynan Re­seıge sa­lyn­ǵan sanksııalardy qol­­daǵan joq.

Sondyqtan Anadolyny kim basqaratyny túrik aǵaıyndar úshin ǵana emes, Eýropa úshin de mańyzdy. Bizge de baýyrlas halyqtyń birligi men bekemdigi kerek. Endeshe, el tizginin kim ustasa da, ekijaqty qarym-qatynasty odan ári nyǵaıtatyn basshy kele­ti­nine senim bildiremiz.