Keıingi jyldarda qurylys kompanııalary tabys tabýdan rekordtyq kórsetkishke qol jetkizgeni týraly aıtylyp júr. El ekonomıkasynda alabóten oryn alatyn qurylys – búginde ınvestısııa kóptep quıylatyn negizgi salanyń biri. Resmı derekter qurylys salasy ishki jalpy ónimniń 6 paıyzyn ıemdenetinin aıtady. Bul rette Qaraǵandy aımaǵynda baspana salý birneshe esege artqanyn atap ótý kerek. Naqtylasaq, Qaraǵandy – respýblıkada qurylys boıynsha besinshi orynda. Al el ekonomıkasyndaǵy úlesi – 5,6 paıyz. Biraq qurylys qarqyn alǵanymen, buqarany baspanamen qamtýda suranysty tolyq óteý ázirge múmkin bolmaı tur.
Barlyq óńir baspana salyp jatyr
«Bizdiń basty mindetimiz – ár azamattyń turmys sapasyn arttyrý. Sondyqtan memleket áleýmettik mindettemelerdi oryndaýǵa basa mán berip otyr. Osy maqsatta elimizde turǵyn úı qurylysy qarqyndy júrgizilýde. Halyqty qoljetimdi baspanamen qamtý úshin kóptegen jeńildik jasalyp jatyr. Adamdardyń qarapaıym tutynýdan jınaqtaýǵa kóshý qajettigin túsinýi mańyzdy», degen edi Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev.
Negizi aımaqta 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan turǵyn úı qurylysyn damytý josparynyń jobasy ázirlengen. Onda mejelengen jyldarda aımaqta 5 mln sharshy metrden asa úı salý – maqsaty qoıylǵan.
Byltyr aımaq úshin turǵyn úı naryǵy nátıjeli boldy. Qaraǵandy oblysy ótken jyly «Qýatty óńirler – eldi damytýdyń draıveri» ulttyq jobasy aıasynda 597,2 myń sharshy metr turǵyn úıdi el ıgiligine tapsyrdy. Bul – 5 200 páter. Iаǵnı bir jylda oblysta 5 myńnan asa turǵyn qonystoıyn toılady. Aımaqta boı kótergen baspananyń 27 paıyzy – jeke turǵyn úıge, 66 paıyzy – kommersııalyq, 7 paıyzy memlekettik sektorǵa tıesili eken. Bıyl 400 myń sharshy metr baspana buqaraǵa buıyrady. Sonyń ishinde memleket esebinen 864 páter ıesin tappaq.
– «Qýatty óńirler – el damýynyń draıveri» ulttyq jobasy aıasynda bıýdjetten 12,2 mlrd teńge bólindi. Qarajat halyqtyń áleýmettik osal toptary úshin satyp alý quqyǵynsyz daıyn jalǵa beriletin turǵyn úıdi salý jáne satyp alý, oblıgasııalyq qaryzdar esebinen kredıttik úı salý, úı qurylysyna ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylym tartý sııaqty birneshe baǵytqa bólingen, – deıdi qurylys, sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasynyń mamandary.
Mamandardyń aıtýynsha, turǵyn úı qurylysy oblystyń barlyq óńirinde júrip jatyr. Taǵy bir basa aıtarlyǵy – jańa turǵyn úı salýdan bólek, oblysta bos turǵan úılerdi qalpyna keltirý jumystary tolassyz júrgizilýde. Máselen, Osakarov aýdanynda 18 páterli 4 jalǵa beriletin úıdiń qurylysyn aıaqtaý josparlanýda. Taǵy 18 páterli 2 turǵyn úıdiń qurylysyna JSQ jasaldy. О́tken jyly munda 6 eki páterli, bir qabatty úılerdiń qurylysy bastaldy. Bıyl jeke ınvestısııalar esebinen salynǵan 18 páterlik bir turǵyn úıdi satyp alý josparda. Sonymen qatar osy jyly oblıgasııalyq qaryzdar esebinen Qaraǵandy, Balqash, Abaı qalalarynda kredıttik turǵyn úı qurylysyn bastaý josparlanyp otyr. Nysandardy tapsyrý merzimi – 2024 jyl.
Áleýmettiń áljýaz bóligi – nazarda
Qazir áleýmettiń áljýaz tobynyń baspanaǵa qoljetimdiligi – memleket nazarynda. Úkimet júıesiz baǵdarlamalar qabyldaý tájirıbesin toqtatyp, turǵyn úı saıasatyn jetildirýdiń biryńǵaı modelin ázirledi.
Qaraǵandy oblysynda memlekettik turǵyn úı qorynan úı alý kezeginde 33 461 azamat bar. Energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń basshysy Erbol Tóleýov byltyrmen salystyrǵanda, kezek 1 670-ǵa ulǵaıǵanyn aıtady. О́sim paıyzǵa shaqqanda – 5,3 paıyz. Negizinen halyqtyń áleýmettik osal toptarynyń kezegi 787 adamǵa nemese 6,6 paıyzǵa ósken. Onyń ishinde, 2 666 kópbalaly otbasy, 12 712 halyqtyń áleýmettik osal toptary, 11 688 bıýdjettik uıymdardyń qyzmetkerleri, 6 243 jetim balalar jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar, jalǵyz turǵyn úıi apatty dep tanylǵan 152 azamat bar.
– Byltyr barlyq qarjylandyrý kózinen kezekte turǵan 900-ge jýyq azamatty úımen qamtamasyz etý josparlandy. Is júzinde 983 azamat úıli boldy. Atap aıtqanda, «Otbasy bank» AQ jelisi arqyly 281 adam nesıege úı aldy, «Qazaqmys korporasııasy» JShS demeýshiligimen 60 azamat páterli boldy. «Qazaqmys korporasııasy» 47 úıdi jalǵa berdi. 2023 jyldyń basynan bastap Qaraǵandy oblysy boıynsha qarjylandyrýdyń ártúrli kózderinen memlekettik turǵyn úı qorynan kezekte turǵan 91 azamat baspana aldy. Bıyl barlyǵy 750-ge jýyq azamat úımen qamtamasyz etiledi, – deıdi E.Tóleýov.
Memleket basshysynyń jaldaý aqysyn sýbsıdııalaý týraly tapsyrmasyna oraı oblysta ekinshi jyl jeke turǵyn úı qorynan jalǵa alynǵan úı úshin azamattardyń jekelegen sanattaryna tólem baǵdarlamasyn iske asyrýǵa qarajat bólinedi. О́tken jyly tólem alǵan ondaı azamattardyń sany – 37. Baǵdarlama halyqtyń áleýmettik osal toptarynyń (I jáne II-toptaǵy múgedekter, múgedek balalary bar otbasylar, jetim balalar jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar, kópbalaly otbasylar) jeke turǵyn úı qorynan alǵan turǵyn úıdi jaldaý aqysynyń 50 paıyzyn jabýdy kózdeıdi.
Bıyl baǵdarlamany iske asyrýǵa oblystyq bıýdjetten 335 mln teńge kóleminde qarajat bólindi. Búginde kezekte turǵan 47 azamatqa jalpy somasy 452 myń teńgege tólem júrgizilgen eken.
Metallýrg pen kenshige – jeńildetilgen ıpoteka
Buǵan qosa byltyr oblystyq bıýdjetten «ArselorMıttal Temirtaý» AQ shahterleri men metallýrgterine jeńildikpen turǵyn úı baǵdarlamasyn iske asyrýǵa 1 mlrd teńge, «Otbasy bank» AQ-dan 700 mln teńge qarastyrylǵan. Baǵdarlama aıasynda «ArselorMıttal Temirtaý» kompanııasynyń 134 qyzmetkerine úı satyp alatyn jeńildetilgen nesıe berildi. Olardyń 64-i – metallýrg, 70-i – kenshi.
Bıyl oblystyq bıýdjetten «ArselorMıttal Temirtaý» AQ jáne «Shubarkól Kómir» AQ qyzmetkerleri úshin 1 mlrd 400 mln teńge, «Otbasy bank» AQ-y 800 mln teńge bólgen. Bul baǵdarlama 5 jylǵa boljanǵan. Oblystyń bes qalasynda iske asyrylady. Dálirek aıtqanda, Qaraǵandy, Saran, Temirtaý, Shahtınsk jáne Abaı qalalary. Nesıeniń eń joǵary somasy – 20 mln teńge. Jyldyq mólsherlemesi – 5 paıyz. Bastapqy jarnanyń eń az somasy – 10 paıyz. Tólem merzimi – 19 jylǵa deıin.
Bıyl nesıeniń eń joǵary somasyn eskere otyryp, «ArselorMıttal Temirtaý» AQ shahterleri men metallýrgteri úshin 75 nesıe jáne «Shubarkól Kómir» AQ qyzmetkerleri úshin 55 nesıe berýge ýaǵdalasyp otyr.
Qaraǵandy oblysy