Jaqynda Almatydaǵy Muhtar Áýezov murajaı-úıiniń májilis zalynda asa kórnekti ádebıetshi ǵalym, synshy, abaıtanýshy, áýezovtanýshy Aıqyn Nurqatovtyń 95 jyldyǵyna arnalǵan respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótti. Pánı dúnıede 35 jyl ǵana jasasa da, artyna sonshalyqty mol ári máıekti mura qaldyrǵan aıtýly ádebıettanýshyny ardaq tutqan keleli jıynnyń ótýine M. Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýty muryndyq bolǵanyn aıtý lázim. Konferensııany ashqan atalǵan ınstıtýttyń dırektory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, UǴA korrespondent-múshesi Kenjehan Matyjanov ári qaraı moderatorlyq tizginin ustady.
Álqıssa, sózdi ázız Aıqynnyń kýrstas dosy, qazaq ádebıetiniń qazirgi aqsaqaldarynyń biri, áne-mine ózi de 95-tiń jalynan ustaıtyn aqyn, satırık Myńbaı Rásh aıtty. Tebirenis tolqýǵa toly, ázil aralas ádemi estelikti jıylǵan jurt uıyp tyńdady. Dos týraly estelikti odan ári taǵy bir kýrstas, A.Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri, ǵylym doktory, professor Telqoja Januzaqov onlaın júıesinde jalǵastyrdy. Aqyn Seıfolla Ospanov Aıqyn aǵanyń aldyn kórgen aǵa urpaqtyń alǵysyn jaýdyrdy.
Budan soń fılologııa ǵylymdarynyń doktorlary Serik Negımov, Dandaı Ysqaquly, Qanseıit Ábdezuly, Qanıpash Mádibaeva, Gúljahan Orda, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Svetlana Ananeva óz baıandamalarynda Aıqyn Nurqatovtyń ádebıettanýshy ǵalymdyǵyn ár qyrynan aıǵaqtap aıqyndady.
Konferensııa aıasynda Aıqyn Nurqatov eńbekteriniń budan buryn qazaq jáne orys tilderinde jeke-jeke jaryq kórgen bes tomdyqtarynyń, «О́zi de, sózi de Aıqyn edi» atty estelikter jınaǵynyń tusaýkeser rásimi ótkizildi. Osy ıgi isterdiń uıytqysy bolyp, qarjylyq turǵydan demep júrgen abyz ǵalymnyń urpaǵy, «KT Cloud Lab» kompanııasynyń bas dırektory Arnur Nurqatov shyǵarmalar basylymy týraly aıta kele, konferensııa uıymdastyrýshylary men qatysýshylaryna alǵysyn jetkizdi.
Osy arada aıta ketetin bir jaıt, bes tomdyqty orys tiline aýdarǵan – novosibirlik aqyn, qazaq ádebıetiniń úlken dosy, Shákárim týraly poema jazǵan Vladımır Berıazev. On jyl shamasy buryn osy joldardyń avtory ol kisimen suhbattasyp, «Boıtumary – shańqobyz, oıtumary – Shákárim» degen taqyryppen «Egemenge» jarııalap edi.
Ataqty ǵalymdy ulyqtaǵan saýapty jıynda biz de sóz alyp, ǵulama M.Áýezovtiń Nıý-Iork saparynda shákirti A.Nurqatovtyń kitabyn kezdestirgeni týraly oı tolǵadyq.
1960 jyly jazýshy Amerıkanyń Nıý-Iork kitaphanasynan Aıqyn Nurqatovtyń sol kezde Máskeýde shyqqan «Muhtar Áýezov» atty kitabyn kórýi – aıryqsha qubylys.
Oles Gonchar, Sobolev dostar alqalap,
Qýanyp jatyr.
Alǵaýsyz búrlep oń qabaq.
Shıpachev aqyn surap alypty sol jerde
Áýezov aıtqan ádemi teńeýdi qolqalap.
Aıqyn Nurqatovtaı aıdyndy inisi
Amerıkada da aldynan shyǵyp,
Turǵan kezde dem berip,
Tynysy ashylyp Muhańnyń,
Astam aýdıtorııany meńgerip,
Keńinen kósilip,
Sheshilip sóılep jóneldi deısiń
Sózdi kókpardaı óńgerip!..
Boldy osyndaı ǵajaıyby ǵajaptyń,
Qoldasqan erlerdiń mártebesi joǵary.
Amerıka kórdi alǵash ǵalamatyn qazaqtyń,
Arnaldy Muhańa Shıpachevtiń de ǵazaly.
Alashtyń asyldary túgesilgen joq áli,
Abaıy men Áýezovi bar eldiń
Ádebıettiń qazanyn qaınatqan,
Alamanǵa túser ardakúreńderin saılatqan
Aıqyn Nurqatovtary da bolady...
Bul – rýhanı sabaqtastyqtyń bir sáti ǵana. Aıqyn Nurqatovtyń izdeniske toly ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly áli talaı zertteýler jazylyp, alqaly jıyndar ótedi dep senemiz.
Qorǵanbek AMANJOL,
ardager-jýrnalıst
ALMATY