Oqý jylynda Soltústik Qazaqstan oblysynyń 700-ge jýyq túrli mektebi men kásiptik bilim berý ornynda 100 myńnan astam shákirt bilim aldy. Negizgi mekteptiń kýrsyn, ıaǵnı 9-synypty 6 707 oqýshy aıaqtaıdy, olardyń qorytyndy emtıhandary 2-13 maýsym aralyǵynda ótedi.
Oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Názir Jáshibekovtiń aıtýyna qaraǵanda, jalpy orta bilim berý kýrsyn 3 345 oqýshy támamdaıdy. Olar memlekettik emtıhandy 5-19 maýsym aralyǵynda 5 sabaqtan tapsyrady, onyń 4-eýi – mindetti, 1-eýi tańdaý boıynsha. Bes emtıhannyń tórteýi jazbasha ótedi. «Qazaqstan tarıhy» boıynsha aýyzsha tapsyrady. Sabaq aıaqtalǵannan keıin oqýshylardy otansúıgishtikke, beıbitshilikke, dostyqqa tárbıeleýge, qýǵyn-súrgin jáne ashtyq qurbandaryn qurmetteýge arnalǵan synyp saǵattary ótedi. Sonymen qatar oqý jylynyń qorytyndysyn shyǵarý jáne jazǵy demalysqa daıyndyq máseleleri talqylanady.
Oblysta bıyl 109 túlek «Altyn belgi» marapatyna, al «Úzdik attestatqa» 11-synypty bitiretin 200 oqýshy jáne 9-synypty támamdaıtyn 379 oqýshy úmitker bolyp otyr. Emtıhandy mektepterdiń memlekettik komıssııalary, al «Altyn belgige» úmitkerlerdiń jumystaryn oblystyń jetekshi pedagogteri, qoǵamdyq birlestikter, BAQ ókilderinen turatyn oblystyq biryńǵaı komıssııa tekseredi.
Emtıhandardan keıin 9-synyp bitirgen túlekter mektepte oqýyn jalǵastyrýyna bolady, ol úshin 15 tamyzǵa deıin 10-synypqa oqýǵa túsý týraly mektepke ótinish berýi kerek nemese attestattyń ortasha baly negizinde emtıhansyz kolledjderge túsýine bolady. Bilim týraly qujattardy tabystaý 20-22 maýsym aralyǵynda ózderi oqyǵan mektepte ótedi.
N.Jáshibekov ulttyq biryńǵaı testileý tek joǵary oqý oryndaryna túsý tetigi ekenin atap ótti. 2021 jyldan bastap UBT barlyq qatysýshy úshin testileýdiń ádildigin jáne ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge múmkindik beretin kompıýterlik formatta ótip keledi. Bıyl UBT-ǵa qatysatyndarǵa bir kompıýter berilip, olardy eki kamera baqylaıdy. Byltyr bir kamera bolǵan. Bıyl talapkerdi baqylaý úshin taǵy bir kamera qosyldy. Testileý júıesine árbir shyǵý jáne kirý kezinde oqýǵa túsýshiler kompıýterde ornatylǵan aldyńǵy kameralar arqyly adam betiniń kólemdik-keńistiktik nysanyn avtorızasııalaýdan ótedi. Bul bógde adamdardyń qatysýyn boldyrmaýǵa múmkindik beredi. Erekshe bilim berý qajettilikteri bar balalarǵa (kórý, estý, tirek-qımyl apparaty fýnksııalary buzylǵan) testileýde qosymsha 40 mınýt beriledi. Al shyǵarmashylyq emtıhan tapsyratyn talapkerlerdi testileý byltyrǵymen salystyrǵanda, 5 mınýtqa uzartylyp, barlyǵy 70 mınýtqa jetkizildi. UBT-ǵa qatysýǵa oblysta 2 396 túlek nemese túlekterdiń 71,6 paıyzy (2022 jyly 73,4 paıyz) ótinish bergen. Túlekter testileýdi eki ret tapsyra alady jáne eń jaqsy nátıje boıynsha granttar konkýrsyna qatysady. Byltyr UBT boıynsha Soltústik Qazaqstan oblysy ortasha eseppen 74,96 upaı alǵan bolatyn, al respýblıkalyq ortasha kórsetkish 67,12 upaıdy qurady.
Bıyl ulttyq biryńǵaı testileý formaty ózgergen joq, burynǵysha bes pán. Onyń úsheýi – mindetti, ekeýi – beıindi. Oqý saýattylyǵy jáne matematıkalyq saýattylyq boıynsha 15, «Qazaqstan tarıhy» boıynsha 20 jáne beıindik pánder boıynsha 35 tapsyrma beriledi. Barlyq 120 tapsyrmadan UBT qatysýshylary eń kóp degende 140 upaı jınaı alady. Testileýge jalpy 4 saǵat (240 mınýt) beriledi. Testileý kúnine eki ret ótkiziledi. Alǵashqysy 9.00-den 13.00-ge deıin, ekinshisi 14.30-dan 18.30-ǵa deıin.
UBT nátıjesi testileý aıaqtalǵannan keıin birden qoljetimdi. О́tken jyldyń mamyr aıynan bastap alynǵan upaılardan basqa, talapkerge qatelik jibergen taqyryptary kórsetiledi. Bul birinshi áreketten keıin ekinshi testileýge daıyndyq kezinde qıyn taqyryptardy sheshýge múmkindik beredi. Eger test tapsyrýshy UBT nátıjelerimen kelispese, testileý aıaqtalǵannan keıin birden respýblıkalyq apellıasııalyq komıssııaǵa elektrondy formatta ótinish berýge múmkindigi bar.
Petropavl qalasyndaǵy balalar men jasóspirimder shyǵarmashylyǵy oblystyq ortalyǵy jáne Ǵ.Músirepov aýdanynyń Novoıshımka aýylynda ornalasqan eki testileý ortalyǵy oıdaǵydaı jumys istep tur. Ár pýnktte UBT-ny úılestirý jáne ótkizý jónindegi memlekettik komıssııa qurylǵan. Osy kúnge deıin UBT qaýipsizdigin qamtamasyz etýge jáne ótkizýge tartylǵan memlekettik organdarǵa tıisti hattar joldanypty. Sondaı-aq testileý ótkiziletin oryndarda UBT-nyń barlyq kezeńine – 19 mamyrdan 5 shildege deıingi kezeńine medısına qyzmetkerleriniń, psıhologterdiń, quqyq qorǵaý organdary ókilderiniń kezekshiligi uıymdastyrylǵan. Qoǵamdyq tártipti baqylaý da qamtamasyz etilgen.
Názir Jáshibekov oqýshylardyń jazǵy demalysy men saýyǵýyn uıymdastyrý máselesi týraly da aıtyp ótti. Bıyl oqýshylar úshin 51 myńnan artyq balany qamtıtyn 265 mektep janynda jáne 339 beıindi alań, 179 shatyrly jáne kıiz úı lageri jumys isteıdi. Turǵylyqty jer boıynsha 50 myńǵa jýyq balany qamtıtyn 83 qosymsha bilim berý uıymy jáne 25 aýla klýby daıyndalǵan. Oqýshylar saraıynyń bazasynda jazǵy akademııa (2 myń bala) jumys isteıdi. Dástúr boıynsha 6 myńnan astam bala qala syrtyndaǵy lagerlerde demalady, onyń ishinde halyqtyń áleýmettik osal toptarynan 3 myń balaǵa tegin joldama beriledi. Osy maqsatqa jergilikti bıýdjetten 92,4 mln teńge bólingen. Joldamanyń ortasha quny – 35-65 myń teńge.
Soltústik Qazaqstan oblysy