Shahmat - bul qyzyqty oıyn ǵana emes, sonymen qatar mıǵa arnalǵan erekshe jattyǵý. Shahmat strategııalyq oılaý, josparlaý, shoǵyrlaný, logıka jáne problemalardy sheshý sııaqty ártúrli ıntellektýaldy daǵdylardyń damýyna yqpal etedi. Kóptegen ǵylymı zertteýler shahmat oıyny ıntellekt pen kognıtıvti qabilettiń damýyna oń áser etetindigin dáleldeıdi.
Memfıs ýnıversıtetiniń zertteýshileri júrgizgen zertteýge sáıkes, shahmat este saqtaý men den qoıa bilýdi jaqsartady. Sondaı-aq shahmat oınaý kezinde mı vızýalızasııa men beıneli oılaýdyń qabiletin qoldanady, sol arqyly neırondar arasyndaǵy baılanys nyǵaıyp, aqparatty este saqtaý men taldaý qabileti jaqsarady.
Massachýsets tehnologııalyq ınstıtýtynyń (MTI) zertteýshileri shahmat oıyny shyǵarmashylyq oılaýdy damytýǵa kómektesetinin kórsetti. Shahmat tapsyrmalary oıynshydan ártúrli jaǵdaılarda jańa ıdeıalar men sheshimderdi tabý qabiletin damyta otyryp, standartty emes jáne erekshe sheshimderdi tabýdy talap etedi.
Joǵary deńgeıli shahmatshylar da shahmattyń ıntellektini damytýdaǵy paıdasy týraly óz pikirlerin aıtady. Burynǵy shahmat álem chempıony Garrı Kasparov shahmat oǵan qıyn jaǵdaılarda júıeli oılaý, taldaý jáne sheshim qabyldaý qabiletin damytýǵa kómekteskenin atap ótti. Ol shahmat tek aqyl-oı daǵdylaryn ǵana emes, sonymen qatar shydamdylyqty, ózin-ózi tárbıeleýdi jáne ózine degen senimdilikti arttyra otyryp, minezdi de qalyptastyratynyn aıtady.
Shahmattyń ıntellektiniń damýyna kóptegen jaǵymdy áserleri bar ekeni anyq. Ári ol barlyq jas toptary úshin qoljetimdi jáne arnaıy daǵdylar men jabdyqtardy qajet etpeıdi.
Eger siz ózińizdiń ıntellektińizdi damytyp, tanymdyq qabiletterińizdi arttyrǵyńyz kelse, shahmat oınaýdy daǵdyǵa aınaldyrýyńyz kerek.
Dıdar SERIKOV,
L.N. Gýmılev atyndaǵy EUÝ stýdenti