Araldaǵy balyqshylar murajaıy
Bıyl Qyzylorda oblysyndaǵy Aral qalasynda balyqshylar murajaıynyń ashylǵanyna 10 jyl tolypty. Murajaı ekspozısııalary kezinde Aral balyqshylarynyń dańqy sharyqtap, óńirde balyq ónerkásibi keńinen qanat jaıǵanynan habar beredi. Rarıtet esebindegi zattar arasynda ártúrli balyq aýlaý quraly da bar. Kelýshilerdi sondaı-aq teńizdi mekendeıtinder jóninde derek beretin kolleksııalar da erekshe qyzyqtyrady.
Murajaı ekspozısııalary Aral teńiziniń kóneden qazirgi zamanǵa deıingi tarıhynan syr shertedi. Teńizdi zertteý men ıgerý jumystarynan, keme qatynasy men balyq aýlaý úderisterinen tolyq maǵlumat tabasyz. Sondaı-aq aýdıotaspadan teńiz tolqyny men shaǵalanyń daýysyn estip, balyqshylar týraly áńgimelerdi tyńdaýǵa bolady.
Mýzeı aýlasyna ótken ǵasyrda balyq sharýashylyǵynda paıdalanylǵan «Aralrybprom», T.Toqtarov, T.Álimbetov katerleri men «Lev Berg» zertteý kemesine restavrasııa jasalyp, ashyq aspan astyndaǵy ekspozısııa retinde qoıylypty. О́tken ǵasyrda balyqshylar paıdalanǵan qural-jabdyqtardy da osy jerden tabasyz.
Aral teńizinde 30-dan astam balyq túri bolǵan eken. Ekologııalyq apattyń saldarynan solardyń birazy joıylyp ketken. Al sońǵy jyldary kishi teńiz aýmaǵynda bekire tuqymdas qyzyl balyqtar ósirý qolǵa alyna bastapty.
О́tken jyldan bastap Mádenıet jáne sport mınıstrligi jyl saıyn mádenıet jáne óner salasy uıymdary men qyzmetkerleriniń arasynda «Rýhanı qazyna» respýblıkalyq festıvalin uıymdastyrýdy qolǵa alsa, Qyzylorda oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıine qarasty Aral aýdandyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń fılıaly «Úzdik aýdandyq (qalalyq) mańyzy bar mýzeı» atalymy boıynsha jeńimpaz atanypty. Qazaqstannan qatysqan 73 mýzeıdiń arasynan balyqshylar mýzeıi ekspozısııasynyń qaıtalanbas sheshimimen, ınnovasııalyq tehnologııalardyń sońǵy úlgisimen erekshelense kerek.
Rýslan HAMZA,
jýrnalıst
ATYRAÝ – ARAL – ATYRAÝ
Básekege qabiletti jastar
Joǵary oqý ornyna kelgendegi stýdentterdiń basty maqsaty – bolashaq mamandyqtaryn meńgerý, bilim alyp, ony ómirde qoldana bilý. Alaıda stýdenttik ómir tek bilim alýmen shektelmeıdi, ózin barlyq baǵytta synap kórýge jáne ony barynsha estelikterge toly etip ótkizýge múmkindik beredi. Máselen, bıologııa jáne bıotehnologııa fakýltetiniń 1 kýrs stýdentteri 2022-2023 oqý jylynyń alǵashqy kúzgi semestrine úlken qyzyǵýshylyqpen qatysty.
Al oqý jylyndaǵy alǵashqy iri is-shara dep 17 qyrkúıekte uıymdastyrylǵan stýdentterdi qara shańyraq – QazUÝ-ǵa resmı túrde qabyldaý rásimin aıtýǵa bolady. Mektepti «Altyn belgimen» úzdik bitirgen stýdentter bıologııa jáne bıotehnologııa fakýltetiniń namysyn qorǵap, saltanatty sapqa turdy. Talantty jastarymyz ózderin bı jáne án óneri jaǵynan da kórsete bildi. Tutastaı alǵanda, kesh árkez esterinde qalardaı ótti. Kóp uzamaı birinshi kýrstyqtar ózderiniń jolyn basyp ótken joǵary kýrs stýdentterimen jaqyn tanysyp, aralas-quralas júrý úshin olarmen birge taý bókterinde demalyp qaıtty. Nátıjesinde, fakýltet ishindegi qarym-qatynas jaqsaryp, kýrsaralyq birlik deńgeıi joǵarylaı tústi.
Qazan aıynda jyl saıyn dástúrli túrde ótkiziletin «Suńqar» stýdentter men magıstranttar kásiptik bıýrosynyń» uıymdastyrýymen shaǵyn fýtboldan «Dekan kýbogi» oınatyldy. Sol aıda Farabi Fest bı baıqaýyna qyzý daıyndyq júrdi. Qajet kezinde bir-birine qoldaý kórsetken stýdentterimiz fakýltet atyn ádemi qorǵap shyqty. Demalys ýaqytyn da qyzyqty ári nátıjeli ótkizý maqsatynda fakýltet belsendileri ózara tyǵyz baılanysta jumys istep, bul jaıt 1 kýrs stýdentteriniń basqa da jaqsy qyrlarynyń ashylýyna septigin tıgizdi.
Is-sharalar qorytyndysynda aldaǵy ýaqytta qaı baǵytqa basymdyq berý keregi aıqyndaldy.
Baǵıla ABDÝLLAEVA,
QazUÝ Bıologııa jáne bıotehnologııa
fakýltetiniń aǵa oqytýshysy
ALMATY
Sıfrlyq saýattylyq – zaman talaby
Sıfrlyq saýattylyq – bilim alýshynyń qazirgi ómirdegi qabiletteriniń mańyzdy elementi. Oqytýshynyń sıfrlyq saýattylyǵy – qaýipsizdiktiń negizgi sharty. HHI ǵasyr – tehnıkanyń ozyq damyǵan kezeńi. Sondyqtan jas býyndy sıfrlyq saýattylyq pen aqparattyq qaýipsizdik negizderine múmkindiginshe jas býyndy erterek úıretý mańyzdy. Qazirgi zamanǵy aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalardyń paıda bolýymen balalar aqparat pen bilimge erkin qol jetkize aldy. Olar tek úıdegi kompıýterdi ǵana emes, sonymen qatar ártúrli gadjetti de erkin qoldana alady. Shynaıy ómirmen vırtýaldy ońaı biriktiredi. Bastaýysh synyp oqýshylarynyń ózi sıfrlyq múmkindik deńgeıiniń úshten bir bóligin meńgerip úlgergen.
Muǵalimder men bastaýysh synyp oqýshylarynyń sıfrlyq saýattylyǵyn arttyrý, ınternetti paıdalaný múmkindikterin keńeıtý bastaýysh mekteptegi jumystyń basym baǵyty. О́ıtkeni sıfrlyq álem qarqyndy damý ústinde. Smartfondar men kompıýterlerdi tipti mektepke deıingi jastaǵy balalar da paıdalanyp jatady. Sóıtip, sıfrlyq saýattylyq oqý men jazý sııaqty negizgi daǵdylardyń birine aınalyp keledi
Jańa aqparattyq tehnologııany paıdalaný bilim mazmunyn jańartýmen, aqparattyq ortany qalyptastyrýmen, sondaı-aq sapaly bilim berý múmkindigin joǵarylata alatynymen erekshelenedi. Al «Sıfrlyq saýattylyq» pánin oqytýdyń maqsaty – bilim alýshylardy kompıýter qurylǵysy, aqparatty usyný men óńdeý, ınternet jelisinde jumys isteý, eseptik oılaý, robottehnıka máseleleri boıynsha zamanaýı aqparattyq tehnologııalardy is júzinde paıdalaný úshin bazalyq bilimmen, iskerlikpen jáne daǵdylarmen qamtamasyz etý.
Tolqyn BAIDILDA,
№53 mektep-lıseıiniń ınformatıka páni muǵalimi
ASTANA